1. HABERLER

  2. DÜNYA

  3. Birinci Dünya Savaşı bir suikastla başladı
Birinci Dünya Savaşı bir suikastla başladı

Birinci Dünya Savaşı bir suikastla başladı

Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasına Bosnalı Sırp milliyetçisi Gavrilo Princip'in, Saraybosna'yı ziyareti sırasında Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Veliahtı Franz Ferdinand ve eşi Sophie'yi öldürmesi neden oldu.

A+A-

20. yüzyılın ilk büyük felaketi olarak kabul edilen Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasına Bosnalı Sırp milliyetçisi Gavrilo Princip'in, Saraybosna'yı ziyareti sırasında Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Veliahtı Franz Ferdinand ve eşi Sophie'yi öldürmesi neden oldu.

Bosnalı Sırp milliyetçisi Gavrilo Princip'in, Saraybosna'yı ziyareti sırasında Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Veliahtı Franz Ferdinand ve eşi Sophie'yi öldürdü ve akabinde Birinci Dünya Savaşı başladı. Bosna Hersek'in Berlin Kongresi'yle (1878), Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun idaresine bırakılması özellikle bu ülkede ilk başlarda Müslüman ve Ortodoks kesimce kabul görmedi. ''Büyük Sırbistan'' ideali uğruna mücadele veren milliyetçi Sırp örgüt ''Kara El'' ile bağlantılı olan ''Genç Bosna'' (Mlada Bosna) örgütü de Avusturya Macaristan yönetimine karşı gizli bir şekilde çalışma yürütmeye başladı. Belgrad merkezli ''Kara El'' örgütünün başında ise aynı zamanda Sırbistan İstihbarat Servisi Şefi olan Dragutin Dimitriyeviç bulunuyordu. Dimitriyeviç'in başında bulunduğu örgüt, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Veliahtı Ferdinand'ı öldürecek olan Genç Bosna örgütüne planlama ve lojistik destek sağlıyordu. Çeşitli askeri tatbikatlara katılmak üzere hamile olan eşi Sophie ile birlikte Saraybosna'da bulunan Ferdinand'ın, Sırpların en büyük dini bayramlarından biri olan Vidovdan'da (28 Haziran 1914) Viyeçnitsa'da bir konuşma yapması planlandı. O gün Ilıca semtinden tren ile Marindvor semtine gelen Ferdinand ve eşi, buradan altı araçlık bir konvoyla Viyeçtnitsa'ya hareket etti.

12-1-2-004.jpg

FERDİNAND VE EŞİ ÖLDÜRÜLDÜ

Şehir merkezindeki Milyatska Nehri boyunca ilerleyen konvoya, Saraybosnalılar büyük sevgi gösterisinde bulunuyordu. Ancak, bu güzel atmosfer, ''Genç Bosna'' örgütü üyelerince bozulacaktı. Örgüt üyesi olan altı suikastçı, konvoyun geçiş güzergâhı boyunca konuşlandı. Ferdinand'ın öldürülmesini öngören terör eylemi Danilo İviç, Gavrilo Princip ve Trifko Grabej tarafından planlandı. Suikastçıların bir kısmı ise Drveniya diğer kısmı ise Latin köprüsünde yerlerini aldı. Ferdinand'a yönelik ilk suikast girişimini, Drveniya Köprüsü'ndeki gruptan Nedeljko Çubrinoviç yaptı. Çubrinoviç'in attığı el bombası, Ferdinand'ı taşıyan araçtan sekerek, bir arkasındaki aracın altında patladı. Patlamada araçta bulunan bir kişi yaralanırken, konvoy hızlıca Viyeçnitsa'ya hareket etti. Ferdinand, hastaneye kaldırılan yaralıyı ziyaret etmek için harekete geçti. Ferdinand ve eşini taşıyan araç, yol üzerindeki Latin Köprüsü'nün yanında duraklayınca, fırsatı kaçırmayan Princip, silahını ateşleyerek ikisini öldürdü. Saraybosna'da ateşlenen silahın sesi, tüm dünyada duyulacaktı.

SAVAŞ BAŞLIYOR

Saraybosna'daki suikastın akabinde, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Sırbistan'a ültimatom gönderdi. Ültimatomun tüm şartlarını kabul eden Sırbistan yönetimi, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'ndan bir araştırmacının Sırbistan'a gelerek suikastla ilgili incelemelerde bulunmasına dair maddeyi kabul etmedi. Suikasttan tam bir ay sonra, 28 Temmuz 1914 tarihinde Avusturya-Macaristan, Sırbistan'a savaş açtı. Bunun akabinde Rusya seferberlik ilan ederken, bunu fırsat bilen Almanya da Rusya'ya savaş ilan etti. Ardından Fransa, tarafsız olan Belçika'ya savaş açarken, 4 Ağustos 1914'te de Birleşik Krallık da Almanya'ya saldırdı. İttifak Devletleri safında yer alsa da savaşın hemen başında İtalya tarafsızlığını ilan etti. Birden fazla kıtada, ekonomik ve askeri anlamda güçlü ülkelerin dâhil olduğu, milyonlarca insanın öldüğü, milyonlarcasının yaralandığı, evsiz kaldığı, mülteci duruma düştüğü savaş tam dört yıl sürdü.

12-1-3-003.jpg

İMPARATORLUKLAR YIKILDI

Savaşın en görünür sonuçlarından biri, savaşa katılan dört büyük imparatorluğun yıkılmasıydı. Savaşın ardından Alman İmparatorluğu, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Osmanlı İmparatorluğu ve Rusya İmparatorluğu yıkıldı. Osmanlı'nın ardından Türkiye Cumhuriyeti, Avusturya-Macaristan'ın ardından Avusturya, Macaristan, Çekoslovakya, Sırp-Hırvat ve Sloven Krallığı, batıdaki topraklarının büyük çoğunluğunu kaybeden Rusya'da ise Bolşevikler iktidara geçti. Savaşın en büyük sorumlusu olarak gösterilen Alman İmparatorluğu ise büyük tazminatlar öderken, sömürgelerinin de birçoğunu kaybetti.

PRİNCİP'E NE OLDU?

Suikastı işlediğinde reşit olmadığı gerekçesiyle idama mahkûm edilemeyen Gavrilo Princip'e ömür boyu hapis cezası verildi. Princip, cezaevinde geçirdiği dört yılın ardından yakalandığı verem nedeniyle hayatını kaybetti. Sırp milliyetçisi Gavrilo Princip için Sırp nüfusun yoğun yaşadığı Doğu Saraybosna'da anıt dikildi. Birinci Dünya Savaşı'nın 100'üncü yıl dönümünde Doğu Saraybosna'daki Kent parkında anıtın açılışı yapıldı. Bosna Hersek Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyi'nin Sırp Üyesi Neboyşa Radmanoviç, Bosna Sırp Cumhuriyeti Başkanı Milorad Dodik, Doğu Saraybosna Belediye Başkanı Lyubişa Çosiç ve vatandaşlar katıldı.

Gülşen YILMAZ / YENİ HABER

HABERE YORUM KAT