1. HABERLER

  2. GÜNCEL

  3. Soyadımız 83 yaşında!
Soyadımız 83 yaşında!

Soyadımız 83 yaşında!

Türkiye’de soyadların tarihi 83 yıl öncesine dayanıyor. Özellikle resmi işlerde karışıklığın sona ermesi adına 21 Haziran 1934 tarihinde Soyadı Kanunu kabul edildi.

A+A-

2 Temmuz 1934’te Resmi Gazete’de yayımlanan kanun 2 Ocak 1935’te yürürlüğe girdi. Bu kanun ile Türkiye vatandaşları soyadı sahibi oldu.

Osmanlı İmparatorluğu’nda soyadı kullanılmıyordu. Türklerin soylarından gelen bir adı da yoktu. Eskiden soyadları yerine baba adı, doğduğu memleketin adı ve lakaplar kullanılıyordu. Başta devlet işleri olmak üzere sosyal ilişkilerde de karışıklıklara yol açıyor, isimlere eklenen lakaplar çözüm olmuyordu. Kişinin soyadının olmaması toplumda hem karışıklıklara neden oluyor hem de toplumsal ilişkileri etkiliyordu.

10-2-1-002.jpg

KARIŞIKLIKLARA ÇÖZÜMLER ARANDI

Tüm bu isim karışıklarını gidermek için pek çok çözüm yolu denendi. Örneğin; askerlerin adlarının yanına doğdukları yerin adı ekleniyordu. Mustafa Kemal Selanik gibi. Yine de bunlar yaşanan problemler ve karmaşalara çözüm olmuyordu. Bu yüzden soyadı kanunu toplumsal bir ihtiyaç haline gelmişti. 2 Ocak 1935’te yürürlüğe giren Soyadı Kanunu ile bu karışıklık ve düzensizlik ortadan kalktı. Bu kanun ile her vatandaşın adından başka bir de soyadı taşıması zorunlu hale geldi. Soyadlar Türkçe olacaktı, rütbe, memurluk, yabancı ırk ve millet adları ahlaka aykırı ve gülünç kelimeler soyadı olarak kullanılamayacaktı.

10-2-2.jpg

21 HAZİRAN 1934

Soyadı olmamasından kaynaklanan karışıklıkları çözmek adına 21 Haziran 1934 tarihinde Soyadı Kanunu çıkartıldı. Kişinin adından başka bir soyada sahip olmasını öngören kanun TBMM’de kabul edildi. Böylece her aile bir üstünlük ifade etmeyen veya ahlaka aykırı gülünç olmayan kendine yakışan soyadı sahibi oldu. 1934 Kasım ayında İsmet İnönü ve 12 arkadaşının imzaladığı kanun teklifi ile, Mustafa Kemal’e Atatürk soyadı verildi. Bu kanunun ardından ise Atatürk soyadının başka hiçbir kimseye verilmemesi kanunlaştırıldı. 1934’te çıkarılan bir başka yasa ile “ağa, hacı, hafız, hoca, efendi, paşa, hanımefendi” gibi unvanlarda kaldırılmıştır.

SOYADI TERCİHLERİ

Türk vatandaşları soyad tercih ederken günümüzde de denk geldiğimiz gibi ilginç soyadlar seçenler olmuştu. Bu ilginç soyadlar da; nüfus memuru hatasından kaynaklanan soyadlar , akrabalar aldı diye alınan soyadlar, aile içi anlaşmazlıktan doğan soyadlar, cumhuriyet ruhu ile alınan soyadlar vardı.

Soyadı Kanunu’na karşı çıkanlarda olmuştu. Bunlardan bir örneği de Halide Edip Adıvar ve Adnan Adıvar. Adıvarlar, zaten çevrelerinde tanınan, bilineni adı sanı malum insanlardı. Soyadına ihtiyaçları yoktu. Soyadı almak, diğer insanlarla aynı seviyede olmak demekti. Bu yüzden karşı çıkanlardan oldular. Ancak Atatürk’ün ikazıyla soyadı almak durumda kalmışlardı. Kızgınlıklarını belirtmek için de, şöhretimiz biliniyor anlamına gelen Adıvar soyadını seçmişlerdi.

BÜŞRA AKSAKBAĞI / YENİ HABER GAZETESİ

HABERE YORUM KAT