At sırtında geçen bir ömür: Kanuni Sultan Süleyman

I. Süleyman veya Kanuni Sultan Süleyman ya da birçok batı ülkesinde bilindiği isimle Muhteşem Süleyman, onuncu Osmanlı padişahı ve 89. İslam halifesidir. Ayrıca Sultan Süleyman’a 10. Osmanlı sultanı olması sebebiyle on numarayı tamamlayan manasına gelen Saibü’l Aşereri’l Kamilet’de denmiştir. Sultan Süleyman, günümüzde Türkiye’nin Trabzon şehrinde, 27 Nisan 1495 tarihinde doğdu. Babası I. Selim, annesi ise Ayşe Hafsa Sultan idi. Yedi yaşında bilim, tarih, edebiyat, din ve askeri taktikler için İstanbul’da yer alan Topkapı Sarayı’ndaki Enderun’a gönderildi. Din dersi dışında Karakızoğlu Hayrüddin Efendi’den tarih, edebiyat ve fen dersi aldı. Özel mesleği kuyumculuktu. Genç yaşlarda Pargalı Damat İbrahim Paşa’nın arkadaşı oldu. Sultan Süleyman, Şebinkarahisar ve Bolu Sancakbeyi olarak atanmak istendi. Fakat Amasya Sancakbeyi olan amcası Şehzade Ahmet bu olaydan hoşnutsuzluk duydu. Bu sebepten 1509’da, Kırım’da bulunan Kefe Valiliği’ne atandı. 1512’de babası I. Selim’in tahta çıkmasıyla Manisa Valiliği’ne atandı. Babası Selim’in 1520’de ölümü üzerine Manisa’dan İstanbul’a geldi ve tahta çıktı.

KAPTAN-I DERYA CAFER BEY’İ İDAM ETTİRDİ

Babasına büyük bir cenaze töreni düzenledi ve Sultan Selim Camii’ni yaptırdı. Sultan Süleyman, verdiği ödüller ve bahşişlerin yanında ceza vermekten de geri durmadı. Kaptan-ı Derya Cafer Bey ve birkaç silahdar halka zulmettiği gerekçesiyle idam edildi. Bu yaptıkları onun “Kanuni” unvanını almasında önemli rol oynadı. Kanuni, başarılı bir asker, kudretli olarak kabul edilen bir devlet adamı, eşine nadir rastlanan bir devlet teşkilatçısıydı. Kanuni unvanını kanunları yenileyip ek kanunlar yapıp, bunlara önem verdiği için verildi. Padişahlığının ilk yıllarında bazı iç isyanlarla uğraştı.  Bu isyanlardan ilki; Mısır'ın fethinden sonra Yavuz Sultan Selim'in Şam Valisi olarak atadığı Canberdi Gazeli'nin çıkardığı isyan oldu. Amacı Memlük Devleti’ni yeniden kurmak olan Canberdi Gazeli, Dulkadiroğulları'ndan Şehsuvaroğlu Ali Bey komutasındaki Osmanlı kuvvetleri tarafından bozguna uğratılarak yakalandı ve idam edildi. Kanuni, sonraki yıllarda yine Mısır'da sadrazamlık hakkının kendisinde olması gerektiğini savunan Ahmet Paşa, Anadolu'da Safevilerin desteğiyle ortaya çıkan Kalender Çelebi ve vergi sistemini bahane ederek ayaklanan Baba Zünnun isyanlarıyla uğraştı. Çıkan tüm bu isyanlar Osmanlı kuvvetleri tarafından başarıyla bastırıldı.

AYRICA BAŞARILI BİR ŞAİRDİ

Osmanlı’nın her çeşit yapılanması bu dönemde yükseldi. Ayrıca başarılı bir şair olan I. Süleyman, Muhibbî, Meftûnî, Âcizî mahlaslarını kullandığı hacimli divanında tam 2779 adet gazel bulunmaktadır ki, Divan şairlerinden bile çok gazel yazdı. Kanuni böylece Divan edebiyatının gazel rekorunu kırdı. Sultan Süleyman ilk olarak Belgrad’ı daha sonra Rodos’u alarak, Akdeniz’e hakim olmamızı sağladı. Ardından Mohaç, Bağdat ve Tebriz’i, Boğdan’ın tamamını ve Preveze’yi, Macaristan’ın tamamını, Estergon, Trablusgarp, Safevi topraklarının bir kısmını, ve son olarak da Zigetvarı fethetti.. Türklerin kendisine Kanuni ve Gazi, Avrupalıların ise "Muhteşem" dedikleri Süleyman Han, babasından devraldığı 6.557.000 kilometre karelik Osmanlı İmparatorluğu’nu, kırk altı yılda 14.893.000 km2’ye ulaştırdı. Zigetvar fethedilmeden 1 gün önce, 6 Eylül 1566 tarihinde hayatını kaybetti.

46 YIL PADİŞAHLIK YAPTI

45 yıl 3 ay 7 gün padişahlık yaptı. Saltanatının 2745 gününü (7,5 sene) at sırtında seferlerde geçirdi. 13 büyük seferinde at üzerinde yaklaşık 43 bin kilometre kadar mesafe katetti. 21 eyalet ve 250 sancaktan oluşan Osmanlı Devleti çok geniş sınırlara ulaştı.

6 EYLÜL 1566’DA ÖLDÜ

Avusturya Arşidükü Maksimilyan’ın İstanbul Antlaşması’nı bozması, vergisini ödememesi ve Erdel’e girmesi üzerine son seferini (13. seferi) de Zigetvar Beyi Zirini üzerine yaptı. Yaklaşık 1 ay süren kuşatma sonrası Zigetvar Osmanlı’ya katıldı. Aslında hedef Viyana’ydı. Ancak Sokullu Mehmet Paşa ordunun yetersiz olduğunu düşündüğünden kale kuşatıldıktan sonra İstanbul’a geri döndü. Zigetvar fethedilmeden bir gün önce, 6 Eylül 1566 tarihinde Kanuni Sultan Süleyman vefat etti.

GÜLŞEN YILMAZ / YENİ HABER GAZETESİ