Bebeklerine isim koyacaklar dikkat: İşte isim seçerken uyulması gereken altın kurallar

Anne ve babaların, yeni doğan evlatlarına karşı en temel görevlerinden biri olan "isim koyma" meselesi, Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Zeki Aydın, çocuklara ismi koyma konusunda ailelere tavsiyelerde bulundu.

Aile Danışmanı ve uzmanı olan Prof. Dr. Mehmet Zeki Aydın, ismin bireyin toplum içindeki en belirgin sembolü olduğunu belirterek, bu sürecin ciddiyetle ele alınması gerektiğini ifade etti. Hz. Peygamber’in (SAV) hadis-i şeriflerine atıfta bulunan Aydın, "Çocuğa güzel bir ad koymak, dinini öğretmek ve vakti gelince evlendirmek evladın baba üzerindeki haklarından biridir. İsim, sahibinin tanınmasını sağlayan ve onu diğerlerinden ayıran en güçlü kimliktir" dedi. Aydın Bir ismin söylenişindeki kolaylığın, aile içindeki kabul edilebilirliğinin ve çağrıştırdığı anlamların hem ismi taşıyanı hem de çevresini doğrudan etkilediğini vurguladı.

İSMİN KİŞİLİK ÜZERİNDEKİ PSİKOLOJİK ETKİSİ

Eski çağlardan beri ismin kişiyle özdeşleştiğine dair yaygın bir inanç olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Aydın, kişinin ömrü boyunca en çok duyacağı kelimenin kendi adı olduğunu belirtti. İsimlerin sadece psikolojik bir iz bırakmadığını, aynı zamanda karakter inşasında rol oynadığını ifade eden Aydın şunları söyledi: “Kişi isminin anlamını benimserse huzur duyar. Örneğin adı 'Ali' olan bir çocuk, Hz. Ali’nin hayatına ilgi duyacak ve onun gibi cesur, ilim sahibi olmaya gayret edecektir. 'Adıyla müsemma' olmak deyimi tam da bu durumu özetler. Ancak anlamı kötü olan veya alay konusu edilen isimler, bireyin onurunu incitmekte, arkadaşları arasında dışlanmasına hatta kin duymasına sebep olabilmektedir.”

KUR’AN’DA GEÇMESİ HER KELİMENİN İSİM OLACAĞI ANLAMINA GELMEZ

Toplumda doğru bilinen yanlışlara da değinen Prof. Dr. Aydın, sadece Kur’an-ı Kerim’de geçtiği için anlamı bilinmeden konulan isimlerin büyük bir hata olduğunu vurguladı. Gazete Konyam'dan Mehmet Coşkuner'e konuşan Aydın, özellikle "Tükezziban" örneğine dikkat çekerek, "Bu kelime Kur’an’da geçiyor diye çocuklara veriliyor ancak anlamı 'yalanlıyorsunuz' demektir. Oysa toplumda yaygın olan Kezban ismi Farsçadır ve 'evine bağlı kadın' demektir. Bu durum, ad koyarken bilinçli bir tercihin ne kadar hayati olduğunu bizlere gösteriyor" dedi. 

MODERN DÖNEMDE İSİM TERCİHLERİ VE GELENEKLER

Geçmişte isim verme geleneğinin aile büyüklerinin adlarını yaşatmak üzerine kurulu olduğunu belirten Aydın, günümüzde bu durumun değiştiğini ifade etti. Günümüzde ebeveynlerinin daha özgün isim arayışında olduğunu söyleyen Aydın, "Kimi aileler İslam tarihinden Büşra, Şeyma, Talha gibi isimleri; kimileri ideolojik yaklaşımla Eylem, Özge gibi isimleri; kimileri ise Ekin, Su gibi daha nötr isimleri tercih ediyor. Bu tercihler aslında anne ve babanın değer yargılarını ve dünyaya bakış açısını yansıtıyor" şeklinde konuştu.

HZ. PEYGAMBER’İN İSİM KOYMADAKİ TİTİZLİĞİ

İslam Peygamberi Hz. Muhammed Mustafa’nın isim koyma konusundaki hassasiyetine dikkat çeken Prof. Dr. Aydın, Hz. Peygamber’in anlamı çirkin olan birçok ismi bizzat değiştirdiğini anlattı. "İsyankar" anlamına gelen Asiye’nin "Cemile"ye, "Sert" anlamına gelen Hazn’ın “kolaylık” anlamına gelen "Sehl"e dönüştürülmesi gibi örnekleri paylaşan Aydın, Hz. Peygamber’in "Siz kıyamet gününde hem kendi adınızla hem babanızın adıyla çağırılacaksınız, o halde adınızı güzel koyun" uyarısını hatırlattı.

UNUTULAN BİR SÜNNET: TAHNİK VE AKİKA KURBANI

Ad verme törenlerine de değinen Aydın, İslam tarihindeki "Tahnik" geleneğinin bugün unutulmaya yüz tuttuğunu belirtti. Yeni doğan çocuğun damağına hurma sürülerek dua edilmesi ve adının konulması işleminin hayırlı bir başlangıç olduğunu ifade etti. Ayrıca çocuğun doğumunun yedinci gününde akika kurbanı kesilmesinin ve saçlarının tıraş edilerek adının konulmasının sünnet olduğunu belirterek, bu geleneklerin toplumsal ve dini önemine dikkat çekti. 

EBEVEYNLERE ALTIN DEĞERİNDE TAVSİYELER

Prof. Dr. Mehmet Zeki Aydın, çocuk bekleyen anne ve babalar için isim konusunda şu tavsiyeleri sıraladı:
•    Çocukları ileride utandıracak veya küçük düşürecek isimlerden kaçınılmalıdır.
•    Peygamberlerin ve İslam büyüklerinin isimleri öncelenmelidir.
•    Aile büyüklerinin isimleri eğer anlamca bir sorun teşkil etmiyorsa, aidiyet duygusu ve aile bağları için tercih edilebilir.
•    Sadece farklı olsun diye anlamsız veya telaffuzu zor kelimeler seçilmemelidir.
•    İsim belirleme sürecinde eşler arasında ve aile içinde mutlaka istişare edilmelidir.