Bu haberi de sepete ekle! Alışveriş bağımlılarına kritik uyarı

Günümüzde alışveriş bağımlılığı oldukça yaygın bir şekilde görülüyor. Özellikle internet alışverişi çokça tercih ediliyor.

Alışveriş bağımlılığının günlük işlevselliği yitirmeye başladıktan sonra artık bir ihtiyaç değil, problemli bir davranış olarak nitelendirildiğini aktaran Uzman Terapist Berfin Akdeniz, aslında bu durumun bireyin yaşadığı duygusal yüklerle baş etme biçimiyle yakından ilişkilendirdiğini belirtti.

‘PROBLEMLİ BİR DAVRANIŞ OLARAK DEĞERLENDİRİLİR’

Alışverişin günlük işlevselliği yitirmeye başladıktan sonra artık bir ihtiyaç değil, problemli bir davranış olarak değerlendirildiğini ifade eden Akdeniz, “Alışveriş bağımlılığı; bireyin duygusal rahatlama, stresle baş etme ya da içsel bir boşluğu doldurma amacıyla, kontrolünü kaybederek ve tekrar eden biçimde alışveriş yapmasıyla karakterize edilen bir davranış örüntüsüdür.

Başlangıçta ihtiyaç temelli olan alışveriş davranışı, zamanla duygusal bir düzenleme aracı hâline geldiğinde ve kişi alışveriş yapmadığında huzursuzluk, gerginlik ya da eksiklik hissi yaşamaya başladığında bağımlılık boyutuna yaklaşır.

Alışveriş; kişinin maddi durumunu zorlamaya başladığında, pişmanlık duygusu yaratmasına rağmen sürdürüldüğünde ve günlük işlevselliği (ilişkiler, iş yaşamı, psikolojik iyilik hâli) olumsuz etkilediğinde artık bir ihtiyaç değil, problemli bir davranış olarak değerlendirilir.” şeklinde konuştu.

‘CİDDİ SONUÇLAR DOĞURABİLİYOR’

Alışveriş bağımlılığının ciddi boyutta psikolojik ve sosyal sonuçlar doğurabildiğini vurgulayan Akdeniz, “Psikoloji literatüründe alışveriş bağımlılığı sıklıkla “kompulsif satın alma bozukluğu” (compulsive buying disorder) başlığı altında ele alınmaktadır. Ancak güncel tanı sınıflandırmalarında (DSM-5 gibi) henüz bağımsız bir tanı kategorisi olarak yer almamaktadır.

Buna rağmen, davranışsal bağımlılıklar çerçevesinde incelenir ve dürtü kontrol bozuklukları, obsesif-kompulsif spektrum ve duygu düzenleme güçlükleriyle yakın ilişkili olduğu kabul edilir. Klinik gözlemler ve araştırmalar, alışveriş bağımlılığının ciddi psikolojik ve sosyal sonuçlar doğurabildiğini açıkça ortaya koymaktadır.” diye aktardı.

‘TEDAVİ EDİLMESİ GEREKEN BİR DURUM’

Alışveriş bağımlılığının tedavi edilmesi gereken bir durum olduğunun altını çizen Akdeniz, “Alışveriş bağımlılığı tedavi edilmesi gereken bir durumdur. Çünkü bu davranış yalnızca maddi kayıplara değil; suçluluk, utanç, düşük benlik saygısı, ilişki sorunları ve eşlik eden depresyon ya da anksiyete belirtilerine de yol açabilmektedir.

Tedavi sürecinde genellikle psikoterapi ön plandadır. Bilişsel Davranışçı Terapi başta olmak üzere, bireyin alışveriş davranışının altında yatan duygusal ihtiyaçları, tetikleyicileri ve düşünce kalıplarını fark etmesini sağlayan yaklaşımlar etkili olmaktadır. Gerektiğinde psikiyatrik destek de sürece eklenebilir.” İfadelerine yer verdi.

‘DUYGUSAL YÜKLERLE BAŞ ETME BİÇİMİDİR’

Akdeniz, sözlerini şu şekilde tamamladı; “Alışveriş bağımlılığı çoğu zaman zayıf irade ya da lüks düşkünlüğü olarak yanlış yorumlanmaktadır. Oysa bu durum, bireyin yaşadığı duygusal yüklerle baş etme biçimiyle yakından ilişkilidir.

Modern tüketim kültürü, dijital alışverişin kolaylaşması ve sosyal medya etkisi bu davranışı daha da görünmez ama yaygın hâle getirmektedir. Bu nedenle erken farkındalık, yargılayıcı olmayan bir yaklaşım ve profesyonel destek büyük önem taşır. Alışveriş bağımlılığı, doğru destekle dönüştürülebilir ve yönetilebilir bir süreçtir.”