Dünya Arşiv Yöneticileri Kongre ve Sergisi

İSTANBUL (AA) - Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürü Doç. Dr. Uğur Ünal, ülkelerin arşivlerinde savaş gibi vahim hadiseleri geleceğe aksettiren önemli miktarda belge bulunduğunu belirterek, "Savaşa katılan devletlerin yanı sıra katılmayan devletlerin arşivlerinin de bu döneme ait bilgi ve belgelerle dolu olduğunu görüyoruz" dedi. 

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın himayelerinde, Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'nce gerçekleştirilen "100. Yılında Dünya Savaşının Belgeleri" konulu Dünya Arşiv Yöneticileri Kongre ve Sergisi, Osmanlı Arşivi Sitesi'nde düzenlenen törenle başladı. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın da katılımıyla gerçekleşen açılış töreninde konuşan Ünal, etkinliği savaşlardan alınacak derslerin küresel barışa katkı sağlayacağı düşüncesiyle uluslararası kapsamda gerçekleştirdiklerini söyledi. 

Arşivlerin, ülkelerin tarihlerine, kültürlerine kaynak teşkil eden önemli bilgi hazineleri olduğunu belirten Ünal, bu hazineler sayesinde insanların belgelere erişim sağlayabildiğini ve bilgiye yerinde ulaşabildiğini aktardı. 

Ünal, gerçek ve kabul edilebilir bilginin ve bu bilginin ana kaynağının her zaman için belgeler olduğunu ifade ederek, bugün dünyanın, tarihinde hiç olmadığı kadar belgeye sahip olduğunu vurguladı. 

Ülkelerin sahip olduğu tarihi belgelerin diğer ülke tarihlerinin de yazılmasına katkı sağladığını anlatan Ünal, şöyle devam etti: 

"Küresel bir güç olan bilgiyle günümüzde sınırlar kolaylıkla aşılabilmekte, çok yönlü ve kültürlü çalışmalar yapılabilmektedir. Bu bağlamda ilk küresel savaş olan Birinci Dünya Savaşı'nın tüm yönleriyle ele alınması, muhtelif coğrafyalarda yanan sıkıntıların çözümüne de yardımcı olacaktır. İşte bundan 100 yıl önce dünya, hem kapsadığı alan hem de milyonlarca insan kaybına sebep olan savaş nedeniyle hayal dahi edemeyeceği bir yıkımın ortasında bulunuyordu. Bir taraftan bu büyük yıkım gerçekleşirken, diğer taraftan yapılan yazışmalar muazzam bir evrak birikimini beraberinde getiriyordu. Tabiidir ki ülkelerin arşivlerinde, bu vahim hadiseleri geleceğe aksettiren mühim miktarda belge bulunmaktadır. Savaşa katılan devletlerin yanı sıra katılmayan devletlerin arşivlerinin de bu döneme ait bilgi ve belgelerle dolu olduğunu görüyoruz." 

- "Türkiye arşivciliği tanıtılacak"

Ünal, bu belgeleri en iyi tanıyanların arşivciler olduğuna işaret ederek, "Belgeleri yakından tanıyan uzmanlar olarak sempozyumda, Birinci Dünya Savaşı ve bu savaşın belgelerini konu edinerek, cihan harbinden cihan sulhüne giden yolu istişare etmeye çalışacağız" dedi. 

Sempozyum kapsamında hazırlanan sergide de savaşın farklı ülkelerde yer alan belgelerinin sergileneceğini dile getiren Ünal, böylece belgelerin bütüncül bir yaklaşımla ilk kez ilgili tarafla ele alınacağını vurguladı. 

Ünal, programla, savaştan az ya da çok etkilenen ülkelerin belgeleri ve belge temelli sunumlarıyla dünya barışına katkı sağlamayı amaçladıklarını söyleyerek, "Bu vesileyle Türkiye arşivciliği tanıtılacak, Osmanlı arşivi örneğinden hareketle arşivlerimizin çalışma sistemleri ve uluslararası ölçütte şeffaflık ilkesine ne ölçüde riayet ettiğimiz de gözler önüne serilecektir" değerlendirmesinde bulundu. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yüksek alakası sayesinde Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü bünyesindeki Osmanlı Arşivi'nin, dünyanın en modern külliyelerinden birine sahip olduğunun altını çizen Ünal, külliyeyle arşiv iş ve işlemlerinin son iki yılda çok hızlandığını bildirdi. 

Ünal, Erdoğan'ın himayelerinde inşa edilen külliyenin devletin gurur vesilelerinden olduğunu aktararak, "Osmanlı Arşivi'nin tek bir merkezde toplanmasıyla ülkelerin tarihi hafızalarına ve dünya ülkelerinin tarihinin yazılmasına da büyük bir katkıda bulundunuz. Küresel barış vizyonunuz, bu uluslararası programın hazırlanmasında da ilham kaynağımız olmuştur. İcra edeceğimiz etkinlik inşallah gelecekte gerçekleştireceğimiz faaliyetlerin de önemli bir parçasını oluşturacaktır" ifadelerini kullandı. 

- Fricker: "Geçmişi değiştiremeyebiliriz ama geleceği değiştirebiliriz" 

Uluslararası Arşiv Konseyi Başkanı ve Avusturalya Milli Arşivi Genel Müdürü David Fricker de sempozyumda iki gün boyunca Birinci Dünya Savaşı ve o savaşta yaşananları ele alıp değerlendireceklerini belirterek, "Özellikle kolektif anılar oluşturmak konusunda arşivin öneminden bahsedeceğiz" dedi. 

Fricker, "Sempozyumda, insanlığın bu savaşın yarattığı bu korkunç olaylardan ders çıkarmasını ve elindeki barışı sonuna kadar sürdürmesinin ne kadar önemli olduğunu, bir kez daha vurgulayacağız" değerlendirmesini yaptı. 

Yaşananlardan ders çıkarılması bağlamında kayıtların çok önemli olduğunu aktaran Fricker, tarihin hiçbir zaman tam olarak yazılmadığını söyledi. 

Fricker, arşivler sayesinde dünyayı şekillendiren olayların nasıl çıktığı, kimler tarafından tetiklendiği ve nasıl geliştiği gibi sorulara cevap bulunabileceğini vurgulayarak, sözlerini şöyle sürdürdü: 

"Arşivler, aslında yaşayan anılarımızdır. Arşivciler, sadece geçmişe ışık tutmak için bu kayıtları tutmuyorlar. Dürüst, açık bir şekilde bu kayıtları tutuyorlar. Bu sayede geçmişte olup bitenleri, açık ve şeffaf şekilde öğrenelim ve ders çıkartabilelim. Aslında arşivcilerin, arşivcileri açık şekilde koruması gibi bir sorumluluğu var. Geçmişi değiştiremeyebiliriz ama geleceği değiştirebiliriz. Bu yüzden de arşivciler olarak bu konuda sorumluluklarımız var." 

Fricker, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın etkinliğe katılmasının kendileri için çok önemli olduğunu ve arşivciler olarak kendilerini teşvik ettiğini bildirdi. 

Açılış töreni, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a Birinci Dünya Savaşı Harp Madalyası'nın takdim edilmesi ve fotoğraf çekiminin ardından sona erdi. 

Daha sonra "100. Yılında Birinci Dünya Savaşı Belgeleri" sergisini gezen Erdoğan, katılımcılarla da fotoğraf çektirdi. 

- 43 ülkeden gelen 121 belgeyle Birinci Dünya Savaşı

Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen sempozyum kapsamında düzenlenen ve 21 Mart'a kadar görülebilecek "100. Yılında Birinci Dünya Savaşı Belgeleri" sergisinde, 43 ülkenin milli arşivinden derlenen 121 belge, fotoğraf ve harita yer alıyor. 

Birinci Dünya Savaşı'na katılan ya da katılmayan ancak herhangi bir şekilde savaştan etkilenen birçok ülkenin arşivindeki kaynakların bir araya getirildiği sergiyle, savaşın dünyanın çok farklı bölge ve kültürlerindeki yansımalarının tüm yönleriyle gözler önüne serilmesi sağlandı. 

Sergide yer alan belge, fotoğraf ve haritalar, savaşın siyasi, askeri, mali ve insani boyutu olmak üzere birçok yönünü ortaya koyuyor. Savaş başlamadan önceki ve sonraki diplomatik gelişmeler ve devletler arası iletişim, belgelerde göze çarpan en önemli unsur olarak dikkati çekiyor. 

Dünyanın dört bir yanındaki askeri hazırlıklarla savaş sırasında gerçekleşen çatışmalara dair belgelerin de geniş yer tuttuğu sergide, savaş döneminde yaşanması neredeyse kaçınılmaz olan mali kısıtlamalar ve tasarruf tedbirleri de belgelerde dikkate değer bir başka nokta olarak öne çıkıyor. 

Sergide, büyük çabalarla tıbbi yardımlar gerçekleştirilmesi ve zor durumdaki kişilere yardım çağrısında bulunulması gibi örnekler, savaşın yıkıcı yönünün yanı sıra insani boyutunun da ele alınmasını sağlıyor. 

Sergi kapsamında, Genelkurmay Askeri Tarihi ve Stratejik Etüt Dairesi Başkanlığı arşivinin katkılarıyla hazırlanan ayrı bölümde de Osmanlı Devleti'nin himayesinde bulunan birçok ülkeden savaş esirinin ifadeleri ve esaret şartlarına ışık tutan fotoğraflar yer alıyor.