'Erken seçimde AK Parti'nin oyu düşer'

ANAR araştırma şirketinin sahibi İbrahim Uslu, 1 Kasım'da yapılması planlanan erken seçim öncesi mevcut tabloyu ve bu tablonun seçim sonuçlarını nasıl etkileyeceğine dair görüşlerini paylaştı. Al Jazeera'dan  Gonca Şenay'a konuşan Uslu, 7 Haziran'daki eğilimlerin devam ettiği görüşünde. AK Parti'ye yakınlığı ile bilinen Uslu, yeniden seçim yapıldığında da koalisyon  tablosunun ortadan kalkmayacağı düşüncesinde.

Uslu'nun açıklamaları:

Öncelikle bu ortamda nasıl bir seçime gidiyor sizce Türkiye?

Türkiye terör ortamlarında seçim yapmaya alışık bir ülke, bu gözden uzakta tutuluyor. Biz sadece 2014 yerel seçimleri, Cumhurbaşkanlığı seçimleri ve 2015 genel seçimlerini terörün olmadığı bir atmosfer içinde yaptık. Türkiye'de terör 1984'ten beri var ve o tarihten bu yana yapılan tüm seçimler terör atmosferi içinde yapıldı. Dolayısıyla "Terörün olduğu bir atmosferde seçim nasıl yapılır?" konusunda mülki amirler, emniyet kuvvetlerimiz, vatandaşlarımız, muhtarlarımız, seçim kurullarımız hepsi tecrübelidir. O yüzden de ben bu seçimin diğer seçimler gibi, olması gerektiği gibi yapılacağını düşünüyorum."Güvenlik nasıl sağlanacak?" endişesi içerisinde olmak 30 yıllık birikimimizi inkâr etmek anlamına gelir.

7 Haziran'dan bu yana ülke gündeminde çok şey değişti ama seçmenin düşüncesinde davranışını etkileyecek bir değişiklik oldu mu?

Çok fazla bir değişiklik olmadı. Olanlar hep minör değişiklikler. Bir iki puanlık farklılaşmalar gözlemliyoruz. Ama biz bir hata payı içinde çalışıyoruz. İstatistik bunu öngördüğü için bu farklılıkların anlamlı olup olmadığını test ediyor. Bu yarım puanlık, bir puanlık kaymaları anlamlılık testine tabi tuttuğunuzda bunların çok da anlamlı olmadığını görüyoruz. "1 puan arttı, 1.5 puan düştü. Şu parti çözülüyor, şu parti büyüyor" diye değerlendirmeler görüyorum. Bunlar ya çok iddialı değerlendirmeler ya da tırnak içinde çok cahilce değerlendirmeler. İstatistik bilen birine bu sorulabilir. İstatistik biliminde çok anlamı yoktur. Onun için ben 7 Haziran'daki seçmen eğilimi devam ediyor diyorum. Zaten değişmesi için bir neden de yok. Seçmen zaten kararını sandık önüne geleceği zaman veriyor. 

Şiddet ortamı eğilimi, dengeleri değiştirdi mi sizce?

Şu ana kadar olmadı. AK Parti'de görülen artışları biz hemen seçim sonrasında seçmen davranışlarını analiz ederken gördük. Bu çalışmayı da çok önemseriz. Çünkü bundan önce yaptıklarımızın hepsi birer tahmin. Seçim sonrası araştırmalar ise bize daha çok bilgi verir çünkü artık davranış gerçekleşmiştir. "Kim, neden, nasıl davrandı?" bunu analiz edebiliriz. Bu seçimde de yaptık o araştırmayı ve seçimden hemen sonra bulduğumuz rakamlarla bugün bulduğumuz rakamlar arasında büyük bir fark yok. Seçimden hemen sonra terör yoktu malum. Seçimden hemen sonra istikrar, tek partinin avantajları, ülkenin hükümetsiz kalma olasılığı, güçlü iktidarların bundan sonra olmaması riski seçmeni tedirgin etti. AK Parti'nin oylarında 1-2 puanlık artış gördük. Bu hareketlenme terör ile ilgili değil yani.

Son yaşananlar değiştiriyor mu peki bir şeyi?

Şiddet ortamı AK Parti'nin lehine olmaz

Şu an için değiştirmedi ama değiştirecek olursa bile bu AK Parti'nin lehine olmaz. Ben terör başladığı günden itibaren bunu anlatmaya çalışıyorum insanlara. Siyasetin bir mekaniği var. Bir ülkede kriz, kavga, gerilim, savaş varken merkez partiler bundan karlı çıkamazlar. İşler iyiye gidiyorken, her yer güllük gülistanlık iken insanlar merkez partilere gider. Tersine bir atmosfer varsa insanlar uç partilere gidiyorlar. Bu terör ortamı devam edecek olursa bundan kârlı çıkması muhtemel tek bir parti var; HDP... HDP dışında bu terör atmosferinden kârlı çıkacak bir parti yok. Suruç saldırısı olduğu gün ben bir tweet atmıştım, "Birileri erken seçim hazırlığına başladı" demiştim. Bu birileri iddia edildiği gibi AK Parti ya da Sayın Cumhurbaşkanı değil. Ülkede terör varken iktidarda olan merkez partinin oyu mu artacak?

AK Parti bunu bilmiyor mu?

Biliyor ama ne yapabilir!

AK Parti bunu biliyor ama ne yapabilir? Koalisyon mu yapabilirdi diyorsunuz mesela? Koalisyon yapmasının önünde tarihsel engeller var. Bir sürü çalışma yaptık. AK Parti'nin tabanının yüzde 70'i erken seçim istiyor. Düşünün siz genel başkansınız ve size oy veren 10 kişiden 7'si sizin koalisyon yapmanızı istemiyor. Bunu nasıl dikkate almazsınız? "Koalisyon yapsın" diyenlerin de kahir ekseriyeti CHP ile koalisyon yapılmasını istemiyor. CHP ile koalisyon yapılmasını isteyenler sadece yüzde 12 idi. Şimdi siz Davutoğlu'nun yerinde olun ve koalisyon kararı alın. Benzer bir durum CHP için de geçerli. CHP'liler erken seçim istemiyordu, koalisyon istiyordu. Ama onlar da üçlü koalisyon istiyordu çünkü 150 yıldır Türkiye'de siyasetin diyalektiğini oluşturan iki ana akım var. Biri muhafazakârlar diğeri seküler batıcılar. Bunun biri CHP'de biri AK Parti'de toplanmış. 150 yıllık bir gerilim var. Bunu unutup hemen bugün koalisyon kurun diyorsunuz, bu çok kolay değil. Taban istemiyor zaten.

ANAR araştirma şirketinin sahibi İbrahim Uslu, Al Jazeera'nın sorularına cevap verdi

Bir yandan da, "seçmen eğiliminde değişiklik yok" diyorsunuz. O zaman seçim neyi değiştirecek?

Bir daha koalisyon... 1990-2000 arasında yaşanan buydu. Her seçimde yeniden koalisyon zorunluluğu ortaya çıkıyordu. Ülke hükümetsiz kalamayacağı için seçmenler bazı rezervlerini ortadan kaldırdı. 1 Kasım'da da bugünkü tablo devam ederse, seçmen "Ben yine erken seçim istiyorum" diyemeyecek. Vazgeçecek. O zaman genel başkanlar rahatlayacaklar, oturup koalisyon kuracaklar. Başka yol kalmayacak ama şu an üzerlerinde büyük bir taban baskısı var. AK Parti'nin seçmeni "Bir daha dene" dedi. Bir daha denediğinde yine olmazsa AK Parti'nin seçmeni "Üçüncü defa dene" demeyecektir. Aslında bu tablo seçmenin ürünü, seçim sonuçlarını siyasi partiler belirlemiyor. Seçmen belirliyor.

Seçime kadar bu atmosferde bir değişiklik bekliyor musunuz?

Olmaz, çünkü ben hala şuna kaniyim, amaç seçim sonuçlarını etkilemek. Çok bilinçli bir şekilde terör yükseltildi. Terör HDP'nin lehine ve ona avantaj sağlayacak bir iş.

HDP aslında 7 Haziran seçiminin sonuçlarını belirleyen parti oldu. Sadece Kürtlerden değil kısmen Türklerden de oy almıştı son seçimde? Bu durum devam ediyor mu?

O bir efsane bakın, aldığı oyun 11.5 puanı Kürtlerden geliyor. Sadece 1.5 puan var kendine Türk diyen.

Ama yüzde 11.5 ile yüzde 13 oy arasında büyük bir psikolojik fark yok mu sizce?

HDP oylarını artıracak

Tabii ama daha geriye bakın. Türkiye'de toplam seçmenin içinde kendini Kürt olarak niteleyenlerin oranı yüzde 17-18 civarında. Dolayısıyla yüzde 6-7'lik bir havuz daha var HDP'nin alabileceği. Dolayısıyla bu yükselen terör dalgası ve terör nedeniyle bölge insanının yaşadığı kayıplar çünkü o bizim için bir terörist olabilir ama diğerinin evladı, kuzeni, yeğeni, akrabası ve bu can kayıpları sadece ve sadece devlete olan tepkiyi artırıyor. Dolayısıyla halen devleti yöneten parti olan iktidar partisine olan tepkiyi artırıyor.. Bu insanları HDP'ye daha fazla destek olmaya yöneltiyor. HDP hala dışarıda 6-7 puanlık bir Kürt oyu olduğunu ve onlar içinde alabileceği oylar olduğunu biliyor. Bu çatıışmaların bu süreci hızlandırabileceğini görüyor. Benim gördüğüm terörün olması son seçimde oy vermeyen Kürtlerin, şimdi HDP'ye oy verme eğilimini yükseltecektir. Aksi düşünülemez. Nereye oy verecek bu seçmen?

Bu oylar AK Parti'den mi gidecek?

Bir kısmı AK Parti'den bir kısmı CHP'den. CHP muhalefette olduğu halde ve iyi bir kampanya yürüttüğü halde niye oy kaybetti? Seçimin dinamiği bu. Merkez partiler birlikte büyüyorlar, birlikte küçülüyorlar. HDP'ye oy vermeyen bu Kürt oyları havuzu bu iki partiye dağılmış durumda şu anda. Terör yüzünden HDP'ye kayacaklarsa iki partiden gider. 7 Haziran'da da yaşanan bu oldu.

Siz AK Parti'ye de yakın bir isimsiniz. AK Parti 7 Haziran'da bunu bekliyor muydu? Ya da bundan sonra sizin bu anlattığınız tabloya hazırlıklı mı taban ve tavan?

Fırtına geliyorsa geliyordur

AK Parti seçmen eğilimlerini çok sıkı bir şekilde takip eder. Dolayısıyla hiç bir seçimde sürpriz bir sonuç olmamıştır. Dedim ya seçimden hemen bir kaç gün sonra seçmen davranışını ölçtük. Şu andaki tabloyu da çok net bir şekilde görüyor. Gerçek zamanlı bir şekilde yaşananları takip edecek, ediyor. Ama bazen süreci değiştiremiyorsunuz. Bildiğiniz halde engelleyemiyorsunuz. Fırtına geliyorsa geliyordur. Fırtınayı durdurmanın yolu yok. Ancak tedbirinizi alırsınız, ABD'de kasırgalarda herkes biliyor ama biliyor olmak engellemek anlamına gelmiyor. Yani AK Parti açısından sürpriz yok, bundan emin olabilirsiniz.