HSYK teklifinin sahibinden ilk açıklama

Korsan bildiri yayınlayan, savcılara soruşturma ve açıklama talimatı veren Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunda radikal değişiklikler için düğmeye basıldı. AK Parti Bartın Milletvekili Yılmaz Tunç ve arkadaşları tarafından hazırlanan Bazı Kanunlarda Değişiklik öngören Kanun Teklifi dün akşam saatlerinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Yürürlük ve yürütme maddeleriyle birlikte 50 maddelik değişiklik teklifi ile HSYK, Adalet Akademisi, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay'a üye seçme, görevleri ve yetkilerinde köklü değişiklikler öngörülüyor.

Bu değişiklikler arasında en dikkat çekici olanı ise HSYK'nın yapısına ilişkin değişiklikler oldu. Buna göre Kurulun yapısı yeniden düzenleniyor. Bu çerçevede Kurul'un başkanvekili ve daire başkanlarının görevleri sona ererken kurul üyelerinin de dairelerdeki görevleri bitiyor.

YAPI TAMAMEN DEĞİŞİYOR

Kurulda görev yapan genel sekreter ve yardımcıları, teftiş kurulu başkanı ve yardımcıları, Kurul müfettişleri, tetkik hakimleri ve idari personelin Yüksek Kuruldaki görevleri tamamen bitiyor. Kanun yürürlüğe girdikten 10 gün içinde Başkan; kurul üyelerinin görev yapacağı daireleri belirleyecek. Teftiş Kurulu başkanı ve yardımcıları, genel sekreter ve yardımcıları da yine Başkan (Adalet Bakanı) tarafından 10 gün içinde atanacak.

TÜM YÖNETMELİKLER İPTAL EDİLECEK

Kanunun yürülüğe girmesiyle birlikte 10 gün içinde yeni atamalar ve görevlendirmeler yapılırken, daire başkan ve yardımcılarının da seçimleri yapılacak. Yine bu kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte Yüksek Kurul tarafından çıkarılan tüm yönetmeliklerde iptal edilecek.

SORUŞTURMA İZNİ BAŞKANA BAĞLANIYOR

6087 Sayılı Kanunun 38. maddesinde düzenlenen Kurul'un seçimle gelen üyelerinin görevleriyle ilgili suçları ile kişisel suçları hakkındaki soruşturma ve kovuşturma izni işlemleri Genel Kurul tarafından yapılır ifadesi değiştiriliyor. Buna göre üyelerin soruşturma veya kovuşturma izinleri direkt Başkan tarafından verilecek. İhbarları Başkan değerlendirecek soruşturma açılmasına izin vermesi durumunda üç kişilik bir 'soruşturma kurulu' seçecek. Yine Kurul üyelerinin işleyeceği disiplin suçlarına ilişkin soruşturma ve kovuşturma izni Kurul'dan Başkan'a devrediliyor.

SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMA İZNİ İÇİN YETKİ BAKANDA

HSYK'nın seçimle gelen üyelerinin disiplin suçu oluşturan eylemleri ile görevleriyle ilgili suçları ve kişisel suçları hakkında yürütülecek soruşturma ve kovuşturmalara ilişkin 39 Madde de değiştiriliyor. Mevcut düzenlemede Başkanın (Adalet Bakanı) katılmadığı düzenlemeye ilişkin c fıkrası, 'Genel Kurul toplantılarına, Başkan ve hakkında işlem yapılan üye ile soruşturma kurulu üyeleri katılamaz' madde metninden çıkarılıyor.

Genelge yetkisine tırpan

2010 yılında yapılan anayasa değişikliği referandumu sonrası yürülüğe giren 6087 Sayılı Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanununun savcıların görevleri ile ilgili genelge düzenleme yetkisi alınıyor. 'Kurulun Görevleri'ni düzenleyen 4. maddesinin ç fıkrasındaki 'Yargı yetkisinin kullanımına ilişkin hususlar hariç olmak üzere hâkimlerin idarî görevleri ile delilleri değerlendirme ve suçu niteleme yetkisi hariç olmak üzere savcıların adlî görevlerine ilişkin konularda genelge düzenlemek' yetkisi kaldırılıyor.

TOPLANMAYA YENİ DÜZEN

6087 Sayılı Kanunun 30. maddesinin 3. fkrasında yer alan, 'Daireler, en az beş üyeyle toplanır ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar alır' ifadesi yerine 'Daireler üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve karar alır. Üçüncü Daire, başkanın onayını alarak beşer üyeden oluşan iki heyet halinde çalışabilir. Bu durumda heyetler salt çoğunlukla toplanır ve karar alır. Daire Başkanının katılmadığı heyete en yaşlı üye başkanlık eder' ibaresi getiriliyor.

ÜYE SEÇİMİ YAPAMAYACAK

Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemeleri Kanunun 31. maddesindeki Bölge İdare Mahkemeleri Adalet Komisyonu oluşumunda da köklü değişiklik getiriliyor. Buna göre Komisyona üye seçimi HSYK'dan alınarak Adalet Bakanlığına bırakıyor. Yine yedek üye seçiminde HSYK'ya tanınan yetki de bu değişiklikle alınıyor.

Nöbetçi mahkemeden karar çıkarılamayacak

Değişiklik teklifi ile 'Nöbetçi savcı-hakim ve mahkeme' bekleme uygulaması da tarihe karışacak. Buna göre; Herhangi bir nedenle görevine gelemeyen hâkimin yerine, bu hâkim görevine başlayıncaya veya Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca yetkilendirme yapılıncaya kadar, o yerdeki hâkimler arasından, Adalet Komisyonu Başkanınca' ifadesindeki 'Adalet Komisyonu' ifadesi çıkarılarak yerine 'Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca önceden belirlenen hakim veya mahkeme' hükmü getiriliyor.

AYM İÇİN 6 YILLIK KIDEM ŞARTI

6216 Sayılı Anayasa Mahkemesi'nin yargılama usul ve esasları ile ilgili de değişikliğe gidilen kanun teklifinde; Anayasa Mahkemesine Yüksek Mahkemelerden (Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay) Cumhurbaşkanınca seçilecek üye adaylarının belirlenme usulü de değiştiriliyor. Buna göre kıdemi en az 6 yıl olan adaylar arasından seçim yapılması ve yapılacak seçimde her bir üyenin her boş üyelik için bir adaya oy kullanabilmesi öngörülüyor.

YARGITAY BAŞKANLIĞI İÇİN 8 YIL

Yargıtay Kanunun 30. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen Yargıtay başkanı ve Başsavcısı olabilmek için getirilen 4 yıllık süre iki katına çıkarılarak 8 yıl olarak öngörülüyor. Başkanvekili, başsavcıvekili ve daire başkanı olabilmek için kanunda yer alan 3 yıllık şart da yine iki katına çıkarılarak 6 yıl olarak değiştiriliyor.

SÜREÇ NE ZAMAN İŞLEMEYE BAŞLAYACAK?

Meclis İç Tüzüğü'ne göre 48 saat geçtikten sonra Adalet Komisyonu'ndan görüşmeleri başlayabilir. 48 saat geçtikten sonra Adalet Komisyonu gündemine alır, bu teklifimizi görüşebilir.