Hz. Osman Kimdir? Cenaze Namazı Neden Kılınmadı? Sözleri Nelerdir?

İslam tarihinin en zarif, en cömert ama sonu en hüzünlü biten hikayelerinden biridir Hz. Osman. Peygamber Efendimizin "Melekler bile ondan haya eder" dediği bir edep timsali düşünün. Hem servetini İslam yolunda hiç düşünmeden harcamış hem de halifeliği sırasında fitnenin en koyu haliyle yüzleşmiş bir isim. Peki, "Zinnureyn" yani "İki Nur Sahibi" lakabını nasıl aldı? Şehit edildiğinde neler yaşandı ve cenazesiyle ilgili o meşhur iddiaların aslı ne? Gelin, bu soruların cevaplarına yakından bakalım.

Hz. Osman Kimdir?

Hz. Osman bin Affan, dört halife döneminin (Hulefa-i Raşidin) üçüncüsüdür, ancak onu sadece bir yönetici olarak tanımlamak eksik kalır. O, İslam’ın en varlıklı tüccarlarından biri olmasına rağmen, hayatını son derece sade yaşayan bir gönül insanıdır. Mekke’nin en köklü ailelerinden Ümeyyeoğulları’na mensuptu; okuma yazma bilen ender kişilerden biriydi.

Onu diğer sahabelerden ayıran en belirgin özelliği ise dillere destan hayası, yani utangaçlığı ve edebiydi. Yumuşak huyluydu, tartışmayı sevmezdi. Kıtlık zamanlarında kervanlarını Müslümanlara bağışlaması, susuzluk çekildiğinde Ruma kuyusunu satın alıp vakfetmesi, onun cömertliğinin sadece birkaç örneği. Hz. Osman demek, varlık içindeyken dahi dünyaya tamah etmemek demektir.

Hz. Osman’ın Hayatı

Fil Olayı’ndan yaklaşık altı yıl sonra Taif’te doğdu. Gençliği, ticaret kervanlarının peşinde geçtiği için geniş bir coğrafyayı tanıma fırsatı buldu. Hz. Ebubekir’in samimi davetiyle İslam’la tanıştı ve tereddüt etmeden iman eden ilklerden oldu. Bu tercihi, aristokrat ailesi tarafından büyük tepkiyle karşılansa da o, inancından asla taviz vermedi.

Mekke’deki baskılar artınca önce Habeşistan’a, ardından Medine’ye hicret etti. Bedir Savaşı hariç (eşi Hz. Rukiyye ağır hasta olduğu için Peygamberimizin izniyle başında kaldı) bütün savaşlarda Hz. Peygamber’in yanındaydı. Hz. Ömer’in vefatından sonra şura tarafından halife seçildiğinde ise İslam devleti için 12 yıl sürecek yeni ve çalkantılı bir dönem başlamış oldu.

Hz. Osman Nasıl Öldü?

Hz. Osman’ın şehadeti, İslam tarihinin en büyük kırılma noktalarından biridir. Halifeliğinin son yıllarında, farklı bölgelerden gelen grupların Medine’yi kuşatmasıyla başlayan süreç, ne yazık ki evin içine kadar sıçradı. İsyancılar, Hz. Osman’ın halifelikten çekilmesini istiyordu. O ise "Allah’ın bana giydirdiği gömleği çıkarmam" diyerek, kan dökülmesini önlemek adına isyancılara kılıç çekilmesini yasakladı.

Günlerce süren kuşatma sonunda isyancılar eve girdi. Hz. Osman o sırada oruçluydu ve Kur’an-ı Kerim okuyordu. Kılıç darbeleriyle şehit edildiğinde kanının, okuduğu Kur’an sayfasındaki ayetlerin üzerine damladığı rivayet edilir. 82 yaşında, mazlum bir şekilde can vermesi, İslam dünyasında asırlarca sürecek ayrılıkların fitilini ateşledi.

Hz. Osman Döneminde Yapılan Önemli Olaylar

Hz. Osman dönemi ikiye ayrılır: Sükûnet ve fetihlerle geçen ilk 6 yıl, karışıklıklarla geçen son 6 yıl. Ancak bu dönemde yapılan hizmetler İslam medeniyetinin temel taşlarını oluşturur:

• Kur’an-ı Kerim’in Çoğaltılması: Farklı lehçelerdeki okuma karışıklıklarını önlemek için Kur’an nüshaları çoğaltılarak ana merkezlere gönderildi. Bugün okuduğumuz Kur’an, o standartlaşmanın bir sonucudur.
• İlk İslam Donanması: Müslümanlar ilk kez denizlere açıldı. Kıbrıs fethedildi, Bizans’ın denizdeki üstünlüğüne karşı büyük bir stratejik hamle yapıldı.
• Fetihlerin Genişlemesi: Horasan, Azerbaycan, Tunus gibi bölgeler İslam topraklarına katıldı. Sınırlar o kadar genişledi ki, farklı kültürlerin yönetimi zorlaşmaya başladı.

Hz. Osman’ın Eşleri

Hz. Osman’a "Zinnureyn" (İki Nur Sahibi) denmesinin sebebi evlilikleridir. O, Peygamber Efendimizin iki kızıyla evlenme şerefine nail olmuş tek kişidir. Önce Peygamberimizin kızı Hz. Rukiyye ile evlendi. Onun vefatından sonra ise Efendimiz, diğer kızı Hz. Ümmü Gülsüm’ü ona nikahladı.

Hatta Hz. Ümmü Gülsüm de vefat edince Peygamber Efendimizin, "Eğer bir kızım daha olsaydı onu da Osman’a verirdim" dediği rivayet edilir. Bu, Hz. Peygamber’in ona duyduğu güvenin ve sevginin en büyük ispatıdır. Hz. Osman, bu evliliklerin dışında başka evlilikler de yapmıştır.

Hz. Osman Hatmi Nedir? Nasıl Yapılır?

Hz. Osman, Kur’an-ı Kerim’e olan düşkünlüğüyle bilinirdi. Geceleri az uyur, vaktinin çoğunu ibadetle geçirirdi. "Hz. Osman Hatmi" diye bilinen kavram; bir rekatta veya bir gecede Kur’an-ı Kerim’in tamamını baştan sona okumak anlamına gelir.

Bu, herkesin yapabileceği bir ibadet şekli değildir ve zorunlu da değildir. Ancak hafızların, özellikle Ramazan aylarında veya Kadir Gecesi gibi özel zamanlarda, Hz. Osman’ın bu sünnetini ihya etmek amacıyla tek bir duruşta (veya bir gecede) hatim indirdikleri bilinir. Bu, Kur’an ile kurulan derin bağın ve sabrın bir nişanesidir.

Hz. Osman’ın Sözleri

Onun sözleri, yaşadığı hayatın bir aynası gibidir; derin, uyarıcı ve hikmet dolu:

• "Dünyayı kalbinden söküp atarsan, Allah seni sever; insanların elindekine tamah etmezsen, insanlar seni sever."
• "Eğer kalpleriniz temiz olsaydı, Allah’ın kelamına (Kur’an’a) doyamazdınız."
• "Allah size dünyayı, onunla ahireti arayasınız diye verdi; ona meyledesiniz diye değil."

Hz. Osman’ın Cenaze Namazı Neden Kılınmadı?

Bu konu, tarih boyunca en çok merak edilen ve yanlış anlaşılan konulardan biridir. Doğrusu şudur: Hz. Osman’ın cenaze namazı kılınmadı değil, gizlice kılınmak zorunda kalındı.

Şehit edildiğinde Medine isyancıların kontrolü altındaydı. İsyancılar, cenazenin gömülmesine dahi engel olmak istiyorlardı. Bu yüzden cenaze üç gün bekletildi. Sonunda, Hz. Osman’ın eşi ve birkaç yakını, gece karanlığında, çok az sayıda kişinin katılımıyla cenaze namazını kılıp onu Baki Mezarlığı’na defnedebildiler. Yani ortada bir terk ediş değil, zorbalığa karşı bir mecburiyet durumu vardı.

Hz. Osman Peygamber Efendimizin Neyi Olur?

Hz. Osman, Peygamber Efendimizin damadıdır. Ve bu damatlık sıradan bir bağ değildir; yukarıda da bahsettiğimiz gibi, Resulullah’ın iki kızıyla peş peşe evlenerek bu bağı iki kez pekiştirmiştir. Ayrıca soy ağacı incelendiğinde, her ikisinin soyu da "Abd-i Menaf"ta birleşir, yani aynı zamanda uzaktan akrabadırlar.