İtalya'daki Türk araştırmacıdan otistik çocuklar için umut vadeden proje

İtalya’da eğitim hayatını sürdüren Türk araştırmacı Beste Özcan, doktora tezi için hazırladığı projeyle otistik çocukların iletişimini kolaylaştıracak bir tasarıma imza attı.

Hacettepe Üniversitesi’nde iç mimarlık bölümünü bitirdikten sonra İtalya’nın Napoli Üniversitesi’nde doktora tezini “Gelecekteki tasarım anlayışı nasıl olmalıdır” konusunda yazan Türk araştırmacı Beste Özcan, İtalyan hocalarının da yönlendirmesi üzerine teziyle aynı doğrultuda geliştirdiği proje sayesinde otistik çocuklar için umut olma yolunda ilerliyor.

Otistik çocukların aileleri ve yakın çevreleriyle olan ilişkilerini, onların sosyal iletişimini desteklemek, motive etmek için İtalyan Ulusal Araştırmalar Merkezi bünyesindeki Bilişsel Bilimler ve Teknoloji Enstitüsü ile "elektronik aksamlı akıllı bir ürün" geliştiren Özcan, umut vadeden projesine dair detayları AA muhabirine anlattı.

Projesinin başında bu konuya yönelmesinde La Sapienza Üniversitesi’ndeki bir hocasının etkili olduğunu ve otistik çocukların iletişim kurma çabalarının kendisini sarstığını aktaran Özcan, “Bununla ilgili pek çok yaşanmış videolar izledim. Onların içlerindeki o sesi dış dünyaya nasıl duyurabileceklerine yardımcı olmak istedim. Çıkış fikrimiz buydu. İtalya’daki araştırma enstitüsüyle birlikte yaptığımız çalışmalar doğrultusunda otistik çocukları motive etmenin çok önemli olduğunu keşfettik” dedi.

Otistik çocukları bir şekilde iletişim kurabilmelerini sağlamaları için motive etmeleri gerektiğini vurgulayan Türk araştırmacı, bunun normal çocuklarda çikolata ya da oyuncakla sağlanırken, otizmli çocuklar için yeterli olmadığını, dolayısıyla onların duyularına hitap edebilecek ışık, ses, müzik, dokunma, hoşlarına gidebilecek koku gibi bir şey yapmaktan hareketle çalışmalarını şekillendirdiklerini söyledi.

- Snoopy’nin Linus’ı esin kaynağı -

Beste Özcan, otistik çocukların iletişimini kolaylaştırmak amacıyla içinde son teknolojiye uygun elektronik aksam bulunan, boyunluğa benzeyen bir ürün tasarladığını belirtti. Özcan, ürünü şöyle anlattı:

"Özellikle basit tasarım olmasını istedik ki kendilerini güvende ve rahat hissetmelerini sağlayacak bir şey olması gerekiyordu. Yumuşak, yastık benzeri bir şey olması gerekiyordu çünkü otistik çocuklar kendilerini toplum içinde güvende hissetmek istedikleri zaman onlara yönelik özel tasarlanmış ürünler var. Omuzlarının üstünde bir baskı hissettiklerinde kendilerini daha rahat hissediyorlar. Bu boyunluk olduğu için üstlerine alabiliyorlar ya da yastık niyetiyle kullanabiliyorlar, sarılabiliyorlar. Bu zaten literatürde güven objesi olarak da geçiyor. Çizgi film Snoopy’de de bir Linus vardı. Kendisinin sürekli sarıldığı bir battaniyesi vardı. Ondan yola çıkarak tasarlanmış bir şey."

Özcan'ın tasarımı seyahatlerde kullanılan boyun yastıklarını andırıyor. Boyunluğa benzeyen obje, sıkınca yaydığı ışığın şiddetini, baskı uygulayınca rengini değiştiriyor. Ürün, aynı zamanda kalp atışlarını algılayan bir sensöre sahip.

- İnteraktif tasarım -

Objenin aslında göründüğü gibi basit olmadığını söyleyen araştırmacı ve tasarımcı Beste Özcan, “Bu aynı zamanda interaktif de bir obje. İnteraktif olmasının nedeni ise otistik çocuklarının duyularının ya az ya da çok hassas olması. Bundan dolayı da biz yastığın içinde interaktif bir sistem kullanarak belki bunları motive edebiliriz diye düşündük” dedi.

Özcan, interaktif sistemin tam da otistik çocukların hoşuna gittiği gibi algılarla geribildirimi harekete geçirecek özellikte olduğunu dile getirerek, “Benim tasarlayıp prototipini yaptığım bu boyunluk, onların duyularını harekete geçirebilecek dolayısıyla da iletişimlerini sağlayabilecek özellikleri taşıyor” diye konuştu.

Elektronik devrelerin, sensörlerin, ışık, mikrofon ve LED ışık kaynaklarının bulunduğu çok kullanışlı bir obje tasarladığını ifade eden Türk araştırmacı, sözlerine şöyle devam etti:

“Dışı tamamen doğal pamuklu. İçinde de doğal dolgu malzemesi var, terletmeyen yastıkların içinde olandan. Bütün bu devreler, ışıklar bu objenin içine gizlenmiş durumda. Hiçbir şekilde bunu anlayamıyorsunuz. Önemli olan da bu.”

- Biosensörlü prototipler yolda -

Beste Özcan, şu anda 10 prototip yapmaya çalıştıklarını, yeni tasarımda çocukların tepkilerine paralel olarak kalp ritmini ölçmeye yarayacak biosensörlerin de bulunacağını söyledi. Özcan, ürünlerinin akıllı telefon ve tablet bilgisayarlardan yönlendirilmeye uygun olacağını, bunun için test aşamasında olan bir yazılım geliştirdiklerini de aktardı.

Projesiyle İtalyan yetkililerin dikkatini çekmeyi başaran aynı zamanda tanıtım videosunu izleyen bazı otistik çocukların olumlu tepkisini alan Özcan, projeyi şu an için kendi elleriyle yürüttüğünü, ilerlemesi için destek alması gerektiğinin altını çizdi.

- İtalyan destek - 

Özcan’ın projesine bilgi ve birikimiyle destek veren İtalyan araştırmacı Valerio Sperati, projenin en önemli kısmı olan boyunluk şeklindeki objenin sensörlerini çalıştıracak elektronik aksam konusunda Özcan’a yardımcı olduğunu anlattı.

Sperati, mevcut elektronik düzeneğin şu an için büyük olduğunu, ilerideki aşamalarda bunun bir hayli küçüleceğini ve uzun ömürlü bir pille çok rahatlıkla çalışabilecek şekilde geliştirmeyi düşündüklerini söyledi.

Asıl uzmanlığı psikoloji olan, aynı zamanda elektronik uzmanlığı da bulunan İtalyan araştırmacı, Özcan’a bu projesinde yardımcı olmaktan mutluluk duyduğunu ifade etti.