'Kanun' Türk piyanosu mu, yoksa portakal sandığı mı?
Emekli öğretmen ve kanun yapım ustası İsmail Özel, içindeki müzik sevgisinden dolayı genç yaşta kanunla tanıştı. Daha sonra aldığı eğitimle kendisine bir kanun yapım atölyesi açtı.
Emekli öğretmen ve kanun yapım ustası İsmail Özel, içindeki müzik sevgisinden dolayı genç yaşta kanunla tanıştı. Daha sonra aldığı eğitimle kendisine bir kanun yapım atölyesi açtı. Konya’da profesyonel olarak kanun yapan iki ustadan biri olan İsmail Özel, Türkiye’de ise elektro kanun yapan iki kişiden biri olma özelliğini taşıyor.
Ağırlıklı olarak kanun yapan Emekli Öğretmen İsmail Özel, kendisinden sonra bu mesleği devam ettirecek bir çırak yetişmediğinden yakınıyor. Kanun yapım aşamasının 1 ay sürdüğünü söyleyen Özel, “Eski dönemlerde kanun çalan sanatçılar kanun enstrümanına ‘portakal sandığı’ ifadesini kullanırmış. Portakalı koydukları ahşaba da portakal sandığı denilirmiş. Bir benzetme olduğu için iki şekilde de kullanılırmış. Kanunun olduğu toplumlarda müzikte ahenk daha güzeldir. Biz ise buna ‘Türk piyanosu’ diyoruz.” ifadelerini kullandı.
‘KANUN YAPMAK MALİYETLİ BİR İŞTİR’
Kanun yapmanın maliyetli bir iş olduğuna değinen Usta Özel, “Bu işten yeterince maddi gelir sağlıyorum. İnsan doyabileceği kadar yemelidir. Yaptığım kanunları ağırlıklı olarak Konya’da satıyorum ama şehir dışına da gönderiyorum. Genelde İstanbul, Ankara, İzmir gibi yerlere gönderiyorum. Kanun malzemelerini toptan olarak satan Türkiye’de birkaç arkadaş var. Tekel olduğu için doların yükselmesinden dolayı maliyet yükseliyor. Örneğin bir mandalının tanesi 4 lira ve bu mandaldan 250 tane takıyoruz. Sırf bir teli 500-600 lira. Girdi olarak bayağı bir masraflı. Türkiye’de elektro kanun dediğimiz kanunu yapan ikinci kişiyim. Sistem tamamen bana ait. Yani yurt dışından bir malzeme getireyim takayım diye bir şey yok. Akustik kanun akustik gitarla aynı mantığı taşımaktadır. Önemli olan kişilerin arzu ettiğin ses tonunu onlara sunmaktır” şeklinde konuştu.
‘KANUNDA FİYAT KATLANIYOR’
Kanuna daha çok Avrupa ve Arap ülkelerinden talep geldiği için fiyatın arttığını kaydeden Özel, “Konya ağaç yönünden zengin bir yer ama bizim kanun yapımında kullandığımız ağaçlar genelde Karadeniz ve Akdeniz bölgesinde yetişmektedir. Bunlar ladin, köknar, ceviz, ıhlamurdur. Bazıları Konya’da çok fazla yetişmeyen türlerdir. Bunları öncelikle Ankara ve diğer illerden temin ediyoruz. Ve özellikle de kuruması gerekiyor. Bu bir zorluktur bunu aştığınız zaman yapım aşaması gelir. Yapım aşamasında kasa dediğimiz kısımda ithal ağaçları da kullanıyoruz. Onların temini, işlenmesi ve alımı pahalı olan bir enstrümandır. Bağlama fiyatları 300-500 TL’den başlıyor 5 bin liraya kadar gidebiliyor ama bir kanunu 5-6 bin liradan aşağı alamıyorsunuz. Kullanılan malzemeler değişmiyor, bütün ustalar üç aşağı beş yukarı ayını malzemeleri kullanıyor.” diye aktardı.
‘KANUN HAVADAN BİLE ETKİLENİR’
Kanunun çok çabuk akort bozan bir enstrüman olduğuna dikkat çeken Özel, şöyle konuştu: “ Havanın çok sıcak veya soğuk olması bile akordun bozulması için yeterli bir sebeptir. Temin ettiğiniz ürünlerin kalitesinden dolayı kanunun akort oturmasında mutlaka kaliteli ürün kullanmak gerekmektir. Türk müziği enstrümanları içerisinde kanun telli çalgılar grubuna girmektedir. Bu telli çalgılar ve birkaç saz içerisinde ve birkaç saz içerisinde kaynaştırıcı özelliği olduğundan dolayı, dişi saz diye anılır. Kanunun tellerini ve derisini yurt dışından temin ediyoruz. Bizim kültürümüzde asıl olan bağlamadır. Ama içerisine ud, tambur, kanun, yaylı sazlar da girmiştir” ifadelerine yer verdi.
‘KORONAVİRÜS MÜZİK CAMİASINI DA VURDU’
Ekmeğini müzik yaparak kazanan insanların da Koronovirüs’ten olumsuz etkilendiğini duyuran Özel, “Şu anda bütün müzik çalınan ortamlar kapalı ve bu insanlar gelirini buradan kazandığı için bu süreçten olumsuz olarak etkilendiler. Çoğu insan sazını satıyor. Sadece saz değil ud varsa udunu, kanun varsa kanunu satıyor. Çünkü bir şeklide hayatını devam ettirmesi gerekiyor” diye belirtti. Son olarak gençlere müzik yapmaları tavsiyesinde bulunan Özel, “Gençlerin sosyal medyadan ve olumsuz davranışlardan uzak durmaları için yapmaları gereken iki şey var. Bir spor bir de müziktir. Ben müzikle uğraştığım için müziği tavsiye ederim. Müzik kötülüklerden ve boş zamanı öldürmeden alıkoyar. Sosyalleştirir ve cesaret verir. Herhangi bir öğrenci bir okulda bir enstrüman çalıp bunu sergileyebiliyorsa bir kere dikkat çekiyordur ve sosyalliğini ön plana çıkarıyordur” diyerek sözlerini tamamladı.
SÜMEYRA KENESARI / YENİ HABER GAZETESİ
