Konya'da çoban krizine Afgan çözümü!

Üreticilerin uzun süredir dile getirdiği "çoban bulamıyoruz" isyanının çözümü için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından önemli bir adım atıldı. Geçtiğimiz mayıs ayında uygulamaya alınan ancak kısa süre sonra durdurulan Afgan çobanların Türkiye'ye yasal yollarla getirilmesini sağlayan çalışma izni sistemi yeniden açıldı.

Sürmanşet Gazetesi Muhabiri M. Kürşat Ercan'ın haberine göre düzenlemeyle birlikte büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık işletmelerinin gözdesi olan Afgan çobanların Türkiye'ye gelişi yeniden başladı. Çalışma izni danışmanlığı şirketi sahibi Mahmut Yılmaz, en yoğun talebin Konya başta olmak üzere Karaman ve Yozgat'tan geldiğini belirterek, Afgan çobanların zorlu coğrafi koşullara uyumlu, çalışkan ve hayvancılık konusunda deneyimli olmaları nedeniyle üreticiler tarafından öncelikli olarak tercih edildiğini ifade etti.

“AFGAN ÇOBANLAR FİZİKSEL OLARAK ÇOBANLIĞA UYGUN”

Afgan çobanlara yönelik talebin şu anda oldukça yoğun olduğunu söyleyen firma sahibi Yılmaz, bu günlere gelene kadar Türkiye’de büyükbaş ve küçükbaş üreticilerinin çoban bulmakta güçlük çektikleri için yasa dışı bir şekilde Afgan çoban çalıştırmak zorunda kaldıklarını ancak Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın aldığı kararla birlikte resmi Afgan çalıştırmanın önünün açıldığını ifade etti. 

Yılmaz, “Resmi bir şekilde Afgan Çobanların çalıştırılmaya başlanması ilk olarak 12 Mayıs 2026 tarihinde başlandı. Bu uygulama kısa bir süreliğine açıldı. Yakın bir zamana kadar da kaplıydı ancak yaklaşık bir ay önce yeniden açıldı. Şu anda üreticinin Afgan çobanlara talebi belirgin bir şekilde arttı Afgan çobanların tercih edilmesinin temel nedenleri, yaşadıkları coğrafyanın hayvancılığa uygun olması, bu işe alışkın olmaları, fiziksel olarak dayanıklı olmaları ve işverenler tarafından daha çalışkan görülmeleri. Bu nedenle çoban ihtiyacı olan işletmelerin ilk tercihi çoğunlukla Afgan çobanlar oluyor. Resmî kayıtlarda Afgan çobanların maaşları asgari ücretten başlıyor, tecrübe ve çalışma şartlarına göre 50-60 bin liraya kadar çıkabiliyor” diye konuştu. 

AFGAN ÇOBAN ÇALIŞTIRMAK İÇİN HAYVAN SAYISI ŞARTI

Afgan çoban çalıştırabilmek için işverenlerin öncelikle belirli kriterleri yerine getirmesi gerektiğini ifade eden Yılmaz, bu şartlardan en önemlisinin yeterli hayvan varlığına sahip olmak olduğunu belirtti.  Yılmaz, besi büyükbaş işletmelerinde en az 100, süt işletmelerinde 50, karma işletmelerde ise 75 büyükbaş hayvan bulunması gerektiğini, küçükbaş işletmelerinde ise en az 200 hayvan şartı arandığını aktardı. İşverenin bu kriterleri sağladıktan sonra Afganistan'da çalıştırmayı planladığı çobanla bir iş sözleşmesi hazırladığını ifade eden Yılmaz, ardından işveren ve çobandan istenen evrakların hazırlanmasıyla sürecin devam ettiğini ifade etti. 

BAŞVURU SÜRECİ AFGANİSTAN’DA DEVAM EDİYOR 

Afganistan’daki çoban adayı ile anlaşma yapıldıktan sonra sürecin hazırlanan evrakların çobana iletilmesiyle devam ettiğini ifade eden Yılmaz, "Çoban, kendisine gönderilen belgelerin çıktısını alıp imzaladıktan sonra Kabil'deki vize merkezine başvuruyor. Başvuru sırasında sağlık kontrolünden geçmesi de zorunlu tutuluyor. Evraklar ve sağlık raporu teslim edildikten sonra birkaç hafta içerisinde bir referans numarası veriliyor. Bu referans numarası Türkiye'ye iletildikten sonra işverenin elektronik imzasıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na çalışma izni başvurusu yapılıyor. Bakanlık eksik evrak bulunup bulunmadığını, işverenin şartları sağlayıp sağlamadığını ve çobanın daha önce deport edilip edilmediğini inceliyor. Şartların uygun bulunması halinde çalışma izni onaylanıyor ve işverenden bir yıllık çalışma izni harçlarının yatırılması isteniyor." dedi.

İZİN SÜREÇLERİ 2-3 AY ARASINDA TAMAMLANIYOR

Çalışma izni harcı ve değerli kâğıt bedeli olmak üzere iki ayrı ödeme yapıldığını belirten Yılmaz, "Güncel rakamlarla bu ödemelerin toplamı yaklaşık 13 bin 500 lirayı buluyor. Harçlar yatırıldıktan sonra çalışma izni kesinleşiyor ve bu bilgi aynı anda Afganistan'daki Türk Konsolosluğu sistemine de düşüyor. Ardından çobana çalışma vizesi düzenleniyor ve Türkiye'ye giriş yapması sağlanıyor. Türkiye'ye geldikten sonra sigorta işlemleri tamamlanarak resmî olarak işe başlatılıyor. Sürecin tamamlanması normal şartlarda ortalama iki ay sürüyor. Zaman zaman konsolosluk kaynaklı gecikmeler yaşanabiliyor. Son dönemde referans numaralarının yeniden verilmeye başlanmasıyla birlikte işlemler hız kazandı ancak başvuru yapacak işverenlerin yine de iki ila üç aylık bir süreyi göz önünde bulundurmaları gerekiyor. Ayrıca sürecin bütün maliyeti bin dolara kadar çıkabiliyor." ifadelerini kullandı.

EN YOĞUN TALEP KONYA VE ÇEVRESİNDEN  

Talebin Türkiye'nin hemen her ilden geldiğin, doğudan batıya kadar birçok üretici Afgan çoban çalıştırmak istediğini ancak en yoğun talebin İç Anadolu Bölgesi'nden geldiğini ifade eden Yılmaz, “Özellikle Konya başta olmak üzere Karaman ve Yozgat'tan çok sayıda başvuru alıyoruz. Bizim firma olarak bu bölgelerle daha güçlü bir iletişim ağımız bulunmasının da bunda etkisi olabilir. Yine de Konya ve çevresi hayvancılık faaliyetlerinin yoğunluğu nedeniyle Afgan çoban talebinin en fazla olduğu bölgelerin başında geliyor. Büyükbaş ve küçükbaş işletmeleri arasında çok büyük bir fark bulunmasa da büyükbaş işletme sahipleri uygun çoban bulmakta daha fazla zorlandıkları için başvuruların bir miktar daha yoğun olduğu görülüyor" diye konuştu. 

Sürecin en önemli noktasının evrakların eksiksiz hazırlanması, başvuruların doğru zamanda yapılması ve işlemlerin usulüne uygun yürütülmesi olduğunu ifade eden Yılmaz, danışmanlık hizmeti alan işverenler kişi başına yalnızca 10 bin lira artı KDV danışmanlık ücreti ödeyerek, başvurunun hatalı yapılması, referans numarasının gecikmesi ya da eksik evrak nedeniyle işlemlerin uzaması gibi süreci geciktirecek hatalardan kaçınmış olacaklarını ifade etti.