Konya'daki asırlık çeşme virane oldu!

Siyaset Bilimci ve Araştırmacı Yazar Ömer Tokgöz gazetemize saha çalışması yaptığı tarihi Resil köyünde bulunan tarihi çeşme hakkında açıklama yaptı. Tokgöz 2017 yılından beri ecdat yadigarı tarihi çeşmeleri yerinde incelediğini belirtti. Bu kapsamda Konya merkeze 20 kilometre mesafede olan Meram ilçesine bağlı Yenibahçe Mahallesinde bulunan 120 yıllık Resil çeşmesi hakkında yaptığı araştırma hakkında bilgi verdi. ‘GÖZÜMÜZÜN İÇİNE BAKAR GİBİ İHTİMAM GÖSTERMEK GEREKİR’Tokgöz, yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi; “Türk İslam toplumunda çeşmelere ayrı bir önem verildiğini ve mimarisi ile kitabeleri ile bize emanet olan tarihi ve kültürel bir miras unsurudur. Çeşme kelime olarak su çıkan yer ve göz anlamına gelmektedir. Çeşmelere bu anlam doğrultusunda gözümüzün içine bakar gibi ihtimam göstermek gerekir.Çeşmeler semtlere ismini vermiştir ya da onlarsız mahalle tarif edilemez. Konya’da semtlere kimlik vermiş Şirin Hanım, Vali Ferit Paşa, Araplar, Ak çeşme, Sedirler, Sille Takavit, Çayırbağı ve Kayhüyük çeşmesi gibi tarihi nitelikte onlarca tatlı su çeşmesi bulunmaktadır. Çeşmeler semtlerin merkezinde yer alırlar. Çeşme mahalle sakinlerinin buluşma noktasıdır. Her yaş ve kuşaktan insanın su doldurduğu ve sohbet ettiği bir konumdadır. Çeşme kitabeleri ise döneminin iletişim panosu ve bilboard konumundadır. Kitabeler bize çeşmenin(eserlerin) yapıldığı tarihi, kimin yaptırdığını, hangi amaçla yaptırdığı bilgilerini gösterir. Bu yazılarda ebcet tarihi, edebi ve hikmetli sözler bulunur. Kullanılan malzeme yönünden mükemmel taş işçiliğinin ve hat yazılarında estetik güzelliğin göstergeleridir. Çeşme kitabelerinin okunması ve çözümlemesinde kendi bilgilerimin yanında kitabelerde yer alan bazı kelimeler, edebi mısralar ve ayeti kerimeleri anlamak için araştırmalar yapmak gerekir. Yanı sıra bu konudaki kaynak eserler, Arapça ve Türkçe sözlükler ile bazı ayetleri anlamak için Kur’an-ı Kerim meal ve tefsirleri birlikte incelenmelidir.” Tokgöz Kitabeleri çözümlemek üzere Osmanlıca Türkçesi bilen uzmanlardan ve “Osmanlıca Kitabeler ve Mezar Taşları” Facebook sayfasından da destek aldığını belirtti. ‘BOYALARLA KİRLETİLEREK YALNIZLIĞA TERK EDİLDİ’ Tokgöz, açıklamalarını şu şekilde sürdürdü; “Evlad-ı Fatihan hatırası olan 120 yıllık tarihi çeşme susuz bırakıldı. Kör tapalı halde boyalarla kirletilerek yalnızlığa terkedildi.1906 yılında Bulgaristan göçmeni olan Sofyalı Hacı Mustafa tarafından köy meydanına yaptırılan tarihi çeşme 120 yıllık olup köyün kurucusu olan Resil/Resul dedeye ithaf edilmiştir. Konya’ya 20 kilometre mesafede olan 700 yıllık tarihi Resil köyünde bulunan tarihi çeşme yalnızlığa terkedildi. Asırlık çeşmeye kör tapa vurulduğu yetmezmiş gibi çeşmenin üzeri ve kitabesi sprey boyalarla kirletilmiştir. Etrafında lastikler yakılmış ve gülbezek süslemeleri tahrip olmuş, çeşme yalağı çöplerle doldurulmuştur. Komple kitabesi dahil sprey boyalarla kirletilmiştir. Bugünkü ismi Yenibahçe olan Resul köyünün tarihi Selçuklu devleti dönemine kadar uzanmaktadır. Konya Resul köyüne ait en eski kayıtlar, 1483 yılına kadar uzanan Karamanoğlu dönemini de kapsayan tahrir defterlerinde ve 1579 (H. 987) tarihli 3 Numaralı Konya Şer'iyye Sicili'nde yer almaktadır. Selçuklu sultanı Alaaddin tarafından kurulan sağlık tesisi Dar-üş Şifa hastanesi vakfiyesinde Resil köyünün gelirleri hastaneye ayrılmış olarak geçmektedir. Şeyh Resul medresesi ve zaviyesi tarihi kaynaklarda geçse de bugünlere gelmemiştir. Köye 1293/1877 yılında gerçekleşen Osmanlı- Rus savaşı devletinin son zamanlarında sonrasında Balkan muhacirleri yerleştirilmiştir. Resil köyünün tarihi çeşmenin de bulunduğu alanda Bulgaristan ve Romanya’dan gelen muhacir Türkler yerleştirilmiştir. Tarihi çeşmeyi bu balkan göçmenlerinden ve Evlad-ı Fatihan dediğimiz Anadolu’dan Balkanlara gitmiş olan nesillerden Sofyalı hacı Mustafa Efendi yaptırmıştır. 93 Harbi sonrası Rus askerî birlikleri bölgeden çekildikten sonra Bulgarlar, Türklere karşı tam bir baskı ve zulüm politikası uygulayarak göçe zorladılar. 1883 yaz ortasından itibaren üç aylık dönemde 200 bin Türk Türkiye’ye geldi. Bu göçler, 1886-90 yılları arasında 75 bin, 1893-1902 yılları arasında 70 bin kişi olarak sürmüştür. Bu göç dalgası içinde Konya’ya Bulgaristan ve Romanya’dan gelen 6251 kişi yerleştirilmiştir. Cumhuriyet döneminde Resil/Resul köyünün ismi Yenibahçe olarak değiştirilmiştir. Günümüzde Yenibahçe mahallesinde tarım ve hayvancılıkla uğraşılmaktadır Köyün bir kısmında yerli insanlar ile birlikte göçmenler ve Ermenek tarafından gelen mahalle sakinleri bulunmaktadır. Yenibahçe mahallesi çeşmesi kitabesinde şu yazılıdır:Rabbil aleminin rızası şerifine kılsın kabul Şefaat etsin ashabı hayra Hazreti Resül1311 de Pembeciden bed'e eyle bu fi'li cemil(Pembeciden bu hayırlı işi başlangıç olarak güzel eyle) Yirmi dört sâlî leyl-i mevlüdi hitâma erdi selsebilİçüb atşan-ı fatiha han ola mukim ol sebilBanisi Sofyalı hacı Mustafa Efendi nam çeşmei sebil.1324 Bu çeşme, Konya'daki Balkan göçü hafızasının yaşayan bir parçasıdır.Kitabeye göre Sofyalı hacı Mustafa Efendi tarafından 1906 yılında bir Mevlüt kandili gecesi tamamlanmış ve hizmete girmiştir. Kitabe aruz ölçüsü ile ve Sebil redifi ile yazılmıştır. Şiirin son üç mısrasında geçen "sebil" kelimesi bir rediftir. Şair, çeşmenin bir "sebil" (hayır için akıtılan su) olduğunu vurgulamak için bu kelimeyi sürekli tekrarlayarak hem anlamı güçlendirmiş hem de kulağa hoş gelen bir yankı oluşturmuştur.Bu kitabe sadece bir taş değil; Bulgaristan'dan Konya'ya uzanan bir göçün, tutunma çabasının ve manevi bir şükrün (Mevlit Kandili vurgusuyla) belgesidir. Bu çeşme, Konya'daki Balkan göçü hafızasının yaşayan bir parçasıdır. Maalesef sprey boyalarla tahrip edilmiş olması, bu tarihi vesikanın yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.Sosyolojik olarak her mahallenin camisi ve çeşmesi vardır. Çeşmeler kültürel ve tarihi miras unsuru mimari su yapılarıdır. Bir kenti yaşanılır kılan kadim mahalleleri ve kültürel miras unsuru olan çeşmeleri korumak ve yaşatmak kuşaklar arası iletişimin ayrılmaz parçasıdır. Çeşmeler bizim bu topraklardaki mimari eser olarak ve sanat tarihi yönünden tapu senetlerimizdir. Tarihi ve kültürel miras unsuru olan çeşmeler hakkında farkındalık kültürünü artırmalıyız. Konya’da bulunan 200 civarındaki tarihi çeşmeler kamera ile kontrol edilmeli ve güvenlik takibi yapılmalıdır.” ‘İVEDİLİKLE RESTORE EDİLMELİDİR’Siyaset Bilimci ve Araştırmacı Yazar Ömer Tokgöz açıklamasını tamamlarken şu değerlendirmelerde bulundu. Ecdat yadigarı olarak 120 yıldır hizmet veren Resil çeşmesi bir kültürel miras unsurudur. Asırlık çeşmenin kör tapalı, susuz ve boyalarla kirletilmiş haldeki görünümü üzüntü vericidir. Literatürde kaydı bulunmayan çeşmenin ilgili ve yetkili kamu kurumlarınca koruma altına alınmalıdır. Tarihi eser olarak tescil edilmeli ve ivedilikle restore edilmelidir. Tarihi çeşmenin lülesinden su akıtılarak hizmet vermesi sağlanmalıdır. Bu tür tarihi eserlerin üzerinde mutlaka orijinal kitabesini açıklayan ve tanıtan dijital barkod konulmalıdır. Akıllı telefonlar üzerinden web sayfasına erişim sağlanmalıdır. Bu hem mahalle insanlarının hem gelip geçen kişilerin tarihi eser hakkında doğrudan bilgi edinmesine vesile olacaktır. Çeşmeye zarar verenleri tespit için kamera kontrolu ile birlikte 2683 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma kanunu hükümleri doğrultusunda 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ve beş bin güne kadar adli para cezası uygulanmalıdır.

Konya'daki asırlık çeşme virane oldu!

Konya'nın Meram ilçesi Yenibahçe Mahallesi'nde bulunan 120 yıllık tarihi çeşme virane oldu.

Bakmadan Geçme