Konya'daki bu mezarlıklarda hazine yatıyor

Konya’nın Selçuklu ilçesinde bulunan Sille Mahallesi baştanbaşa bir mezarlıklar beldesidir. Uydu görüntülerine göre; Sille’nin güney ve batısında birer, kuzeyinde ise iki mezarlık görülmektedir. Konya Büyükşehir Belediyesi Mezarlıklar Şube Müdürlüğü de bu görüntüleri esas alıp, Sille mezarlıklarını Sille 1, 2, 3 ve 4 olarak adlandır. Lakin yapılan araştırmalar Sille’deki mezarlık sayısının bu sayıdan daha fazla olduğunu gösteriyor.

Edinilen bilgiye göre; Sille’nin mevcut mezarlıkları güneyden kuzeye şunlardır:

GÜNÜMÜZDE SADECE BU MEZARLIĞA DEFİN YAPILIYOR

1. Ak Mahalle Aşağı/Yeni Mezarlık

Sille’nin hemen girişinde, sağda/güneyde, Karataş Sokağı’nın üzerinden geçtiği köprünün de karşı tarafındadır. Sınırları içinde yer aldığı mahallenin ismiyle anılsa da Silleliler tarafından ‘Aşağı Mezarlık’ olarak bilinmektedir. Burası günümüzde Sille’nin tek defin yapılan mezarlığıdır. Mezarlıklar Şube Müdürlüğü tarafından 108 ila 112 arasında numaralandırılarak beş adaya ayrılmış mezarlıkta düzenli bir yol ağı, ağaçlandırma ve çiçeklendirme mevcut. Ağırlıklı olarak Cumhuriyet Dönemi mezarlarının yer aldığı bu bölümün, girişinin hemen sağ tarafı Silleliler tarafından ‘Garipler Mezarlığı’ olarak anılıyor.

OSMANLI DÖNEMİNE AİT MEZARLARI YER ALIYOR

2. Ak Mahalle Eski Mezarlık

Mezarlıkta ağırlıklı olarak Osmanlı Dönemi mezarları yer alıyor. Mezarlık, Mezarlıklar Şube Müdürlüğünce 101 ila 107 arası numaralarla yedi adaya ayrılmışsa da bu adalar arasında düzenlenmiş bir yol ağı mevcut değil. Kaynaklara göre Sille’nin yetiştirdiği birçok önemli şahsiyet burada metfun. Babası Üsküp kadılarından Osman Hâkî Dede (ö. 1836), Silleli Hacı Şaban Efendi (ö. 1944), Silleli Müderris Osman Efendi (ö. 1934), ulemadan Hacı Hafız Efendi’nin oğlu müderris ve hattat Musa Efendi (ö. 1935), Hacı İsmail Nazîfî (ö. 1887), oğlu Büyük Hoca Mustafa Efendi (ö. 1928) (Uz, 2004, 316) ile Silleli halk şairleri Figânî (ö. 1928), Feşânî (ö. 1320) ve Merdânî (ö. 1296) (Akça, 1940, 75, 101, 181) bunlardan bazıları. Mezarlıkta ilk bakışta mermer mezar taşları pek fark edilmezse de Sille’nin, Osmanlı Dönemine ait sanat değeri yüksek mermer mezar taşlarının kahir ekseriyeti bu mezarlıkta yer alıyor. Buradaki Osmanlı Dönemi mezar taşlarının en eski tarihlileri H 1200’lerin ilk çeyreğine, diğer bir ifadeyle XIX. yüzyıl başlarına ait.

BU MEZARLIK DEFNE KAPALI

3. Subaşı (Gölbaşı) Mezarlığı

Gölbaşı Mezarlığı olarak anılan mezarlık, Aya Eleni Kilisesi’nin kuzeybatı taraflarından itibaren eski Tatköy yoluna kadar uzanıyor. Mezarlık, defne kapalıdır. Buradaki mezarlarda çoğunlukla kullanılan taş Sille’nin kendi taşıdır. Gerek mermer gerekse Sille taşından şahidelerde tespit edilebilen en erken tarih H 1100’ün ortalarıdır (XVIII. yüzyılın ilk yarısı). Osmanlı Döneminde Sille’de kendi adıyla anılan bir tekkesi olan Şeyh Ali Halvetî (ö. 1147/1735)’nin kabri mezarlığın giriş kısmına yakın bir yerde bulunuyor.

MEZARLIKTA AĞIRLIK OLARAK SİLLE TAŞI KULLANILMIŞ

4. Mormi Mezarlığı (Yukarı Mezarlık)

Sille’nin batısında, Baraj Caddesi’nin sol tarafında, Mormi Camii’nin tam karşısına düşen tepe yamacındaki Şapel’in batı ve kuzeybatı taraflarında oluşan mezarlık, bu tepenin zirvesine kadar uzanıyor. Baraj istikametinde gittikçe yükselen tepenin zirvesi ile Baraj Caddesi’ne bakan dik yamaçta mezarlar daha yoğundur. Mezarlıkta ilk bakışta Osmanlı Dönemine ait mezar taşları hâkimse de Cumhuriyetin ilk yıllarına ait mezar taşları da görülüyor.

5. Karataş Mezarlığı 1

Mezarlıklar Şube Müdürlüğünün adlandırmasıyla “Karataş Mezarlığı 1”, eski Karataş Mahallesi’nin kuzeyindeki bir yayla üzerinde, Karataş Mahallesi’ni Baraj Caddesi’ne bağlayan yolun sol tarafındadır. Defin yapılmayan mezarlıkta bütün şahideler Sille taşından, tarihleri de H 1300’lerle M 1950’lerdir (XIX. yüzyıl sonu ila XX. yüzyılın ilk yarısı).

6. Karataş Mezarlığı 2

Karataş 1’in doğusunda ve aşağı tarafında küçük bir mezarlık. Günümüzde defin yapılmayan mezarlıkta bütün mezar taşlarında Sille taşı kullanılmış.

7. Subaşı/Kârhane Camii Haziresi

Sille’de bir de hazire bulunmaktadır. Bu hazire, Subaşı/Kârhane Camii’nin avlu girişinin sol tarafındadır. Kenar uzunluğu 7-8 metre civarındaki kare biçimli hazire tamamen ağaççıklarla kaplanmış durumdadır ve sadece batı tarafında üç beş mezar taşı görülüyor. Bu mezar taşlarından anlaşıldığı üzere hazirede yer alan mezarların hepsi Osmanlı Dönemine aittir. Bugün cenaze defnedilmeyen bu hazirede camide görev almış bazı din görevlileri ve yakınlarının yanı sıra mahalle sakinlerinin de kabirleri bulunuyor.

GÜNÜMÜZDE MEVCUT OLMAYAN MEZARLIKLAR

1. Sille Şehitliği

Yapılan araştırmalarda Sille şehitliğinden söz edilmekte; hatta Çevrikler Mezarlığı’ndaki bu şehitlikte Millî Mücadele’de şehit düşen elli iki asker ve subayın metfun olduğu ifade ediliyor. Ancak bu bilgiler farklı yazılı metinlerle desteklenemediği gibi, Sillelilerce de teyit edilmemiş.

KONYA’DAKİ GAYRİMÜSLİMLER BURAYA DEFNEDİLİYOR

2. Gayrimüslim Mezarlıkları

1923 yılı mübadelesine kadar Sille, Müslümanlarla Ortodoks Hristiyan Karamanlı Türkleri ve Rumların birlikte sükûn içerisinde yaşadığı bir barış beldesiymiş. Mübadele öncesinde Silleli Ortodokslar, cenazelerini bazı kiliselerin etrafında oluşan mezarlıklarına defnetmişler. Günümüzde bu gayrimüslim mezarlıklarından üçü biliniyor. Birisi Aya Eleni Kilisesi’nin yukarısında, güneybatı tarafına düşen tepe üzerinde, Sille’yi Sarayköy’e bağlayan Özay Sokağı’nın hemen aşağısındadır. “Hıdırellez Kilisesi” denilen bir de kilisenin bulunduğu bu mezarlığın alt kısmında ikinci mezarlık yer alıyor. Üçüncüsü de Ak Manastır yakınındaki mezarlıktır. Bu mezarlığa Konyalı gayrimüslimlerin de cenazelerinin defnettikleri biliniyor.