Moğol İmparatoru Cengiz Han

1162’de Moğolistan’da doğan Moğol İmparatoru Cengiz Han, 18 Ağustos 1227 de yaşamını yitirdi.   1183’te Kerait Hükümdarı Tuğrul Han’ın emrine girdi. 1204’de Chakirmaut Savaşı’nda Naymanlar’ı yendi. 1206’da Cengiz unvanıyla hakan ilan edildi. 1220’de Buhara’yı ele geçirdi. 1227’de Kuzeybatı Çin’de öldü.

ZORLU YAŞAM KOŞULLARIYLA BÜYÜDÜ

Çocukluk adı olan Timuçin, Çince “Mükemmel Savaşçı” anlamına gelen ‘Çeng-sze’ kelimesinden gelmektedir. Babası Yesügüy Bahadır, 12. ve 13. yüzyılda Moğolistan’da büyük ün ve güç kazanmış Kıyat Tatar boyunun önderiydi. Annesi aynı boydan gelen Ulun Hatun, Timuçin’i ve diğer çocuklarını eski Türk geleneklerine göre yetiştirmeye çalışan fedakâr bir kadındı. Yesügüy Bahadır, büyük bir savaşçı olacağını söylediği oğlu Timuçin henüz on yaşındayken öldü. Yönetimi altındaki halkın birliği dağıldı; Ulun Hatun ve çocukları kimsesiz, yardıma muhtaç hale geldiler. Bu zorlu yaşam koşullarında büyüyen Timuçin, uzun boylu güçlü kuvvetli atılgan bir genç adam olmuştu. Bütün gün at üstünde kalabiliyor, okunu ustalıkla kullanabiliyordu. Timuçin ve kardeşleri babalarının ulusunu kendi çevrelerinde toplamaya ve bütün haklı bir araya getirmeye karar verdiler.

BİR ÇOK BEYLİĞİ KENDİ HİMAYESİ ALTINA TOPLADI

Timuçin’in giderek güçlenmesiyle diğer boylarda ayaklanmalar başladı. Savaş sırasında dostu Tuğrul Han da ölünce Kereyit boyu Timuçin’in tebaasına katıldı. Birçok beyliği kendi himayesi altında toplayan Timuçin’in, Moğolistan’ın tek hükümdarı olabilmesi için en güçlü düşmanı olan Nayman Hanlığını da ele geçirmesi gerekiyordu. 1204’te başlayan zorlu savaş bir yıl sürdü. Timuçin bu savaşı da kazanmış, artık gücünü kabul ettirmişti. 1206 yılında Onon Nehri kıyısında toplanan büyük kurultayca ‘Cengiz’ unvanıyla hakan ilan edildi. Bu törende geleneklere göre dokuz sancak dikildi. Cengiz Han elli yaşına kadar Moğolistan’ın çeşitli boylarıyla savaştı, ara sıra yenilgiye de uğrasa başarısızlıktan hiçbir zaman yılmadı. Ama Cengiz Han’ın asıl büyük başarıları bu yıllardan sonra başladı.

İMPARATORLUĞUNU DÖRT OĞLU ARASINDA PAYLAŞTIRDI

Cengiz Han 1225’de Moğolistan’a döndü. Dönüşte imparatorluğunu dört oğlu arasında paylaştırdı. 1227’de Tangut seferinde hastalanarak öldü. Cenaze töreni eski Türk hakanlarınınki gibi yapıldığından mezarının nerede olduğu bilinmemektedir. Bu büyük savaşçı yalnız askeri başarılarla yetinmemiş, Moğol İmparatorluğu’nun hukuk ve askeri işlerini düzenleyen bir kanun da yapmıştı. Cengiz Yasası diye bilinen bu yasa eski Türklerden Moğollara kadar gelen sözlü geleneğin otuz üç defterde toplanmasıydı. Cengiz Han’ın askeri becerisi ve uyguladığı stratejileri tarihe büyük bir kumandan olarak geçmesini sağladı.