Nükleer uzlaşma

İran'ın nükleer programına ilişkin Tahran ile 5+1 ülkeleri (BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri ABD, Rusya, İngiltere, Fransa ve Çin ile Almanya) yürütülen müzakereler sonuç verdi. Taraflar ana hatlarıyla uzlaşma sağlandığını duyurdu. İlk açıklamayı İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif yaptı. Zarif müzakerelerde konulara çözüm bulunduğunu ve taslak hazırlamaya başladıklarını söyledi. Anlaşmanın detaylarını ise Cevad Zarif'le birlikte basın toplantısı yapan Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini verdi.
ANLAŞMA NE İÇERİYOR

“İran ile 5+1 ülkeleri arasında yürütülen nükleer müzakerelerde kararlı bir attık ve ortak hareket planının ana parametreleri konusunda çözüme ulaştık" diyen Mogherini şöyle devam etti: “İran'ın uranyum zenginleştirme kapasitesi ve nükleer stoğu belirli bir süre kısıtlanacak ve Natan dışında başka bir uranyum zenginleştirme tesisi olmayacak. İran'ın santrifüj araştırma ve geliştirme çalışmaları ortak anlaşma çerçevesinde belirli bir takvimde gerçekleştirilecek. Fordo nükleer tesisi fizik ve teknoloji merkezine dönüştürülecek."
YAPTIRIMLAR KALKACAK

Uluslararası bir kuruluşun Arak ağır su reaktörünün silah üretmeyecek şekilde yeniden tasarlanmasında İran'a yardımcı olacağını da belirten Mogherini, tüketilmiş nükleer yakıtın da ülke dışına çıkarılacağını ifade etti. Mogherini, İran'ın Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'nun onaylı ek protokolünü uygulamaya başlar başlamaz, Avrupa Birliği ve ABD'nin de İran'ın nükleer programına ilişkin bütün ekonomik ve mali yaptırımları kaldıracağını söyledi.
Merkel: Önemli başarılı bir adım

Almanya Başbakanı Angela Merkel, Lozan'da İran ile yapılan nükleer müzakerelerde uzlaşmaya varılmasını olumlu karşıladığını söyledi. Almanya Hükümet Sözcüsü Christiane Wirtz tarafından yapılan yazılı açıklamada, Merkel'in, İran'ın nükleer programıyla ilgili kesin anlaşmaya varmak için uzun müzakerelerin ardından, nihai anlaşma için çerçeve anlaşma üzerinde anlaşma sağlanması ile önemli adım atılmış olduğunu belirttiği yer alıyor. Wirtz'in yaptığı açıklamada, Merkel'in ilk defa İran'ın nükleer silahlanmasını imkansız yapan bir anlaşmaya yaklaşıldığını ifade ettiğini, bunun müzakerelere dahil olan tüm tarafların sayesinde başarıldığını kaydetti.

'Anlaşma tarihi, İran nükleer silah üretemeyecek'

ABD Başkanı Barack Obama anlaşmanın sağlanmasının ardından Beyaz Saray'da medya mensuplarına açıklama yaptı. Müttefik ve ortaklarıyla ABD'nin, İran'ın nükleer programı üzerinde “tarihi uzlaşıya" vardığını belirten Obama, anlaşmanın tamamen uygulanması halinde İran'ın nükleer silah elde etmesinin önleneceğini bildirdi. Varılan anlaşmasının, kapsamlı anlaşmaya dönüşmesi halinde ABD, müttefikleri ve dünyayı daha güvenli kılacağını iddia eden Obama, çerçeve anlaşmasının İran'ın nükleer silah geliştirmesini sağlayacak her yolu kapattığını belirtti.
10 YIL ZENGİNLEŞTİRME YOK

Obama ardından anlaşmaya ilişkin detaylar verdi: "İran en az önümüzdeki 10 yıl gelişmiş santrifüjleriyle uranyum zenginleştirmeyecek. İran, Fordow tesislerinde artık uranyum zenginleştirmeyecek. İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının büyük çoğunluğu nötr hale getirilecek. Bu anlaşma altında İran, silah elde etmek için gerekli olan materyali stoklamayacak. Eğer önümüzdeki 10 yılda anlaşmayı ihlal ederse de İran bomba yapmak için yeterli düzeydeki materyalden en azından bir yıl uzak kalmış olacak. İran'ın stoklarına yönelik katı sınırlamalar da 15 yıl geçerli olacak."
İsrail: Askeri seçenek masada

ABD Başkanı Barack Obama'nın açıklama yaptığı dakikalarda İsrail'dan tehdit gibi açıklama geldi. İran'ın 5+1 ülkeleriyle yürüttüğü nükleer müzakerelere ilişkin İsrail radyosuna konuşan İsrail İstihbarat Bakanı Yuval Steinitz tüm tehlikelere diplomasi ve istihbarat yoluyla karşı koymaya çalışacaklarını belirterek, “Başka seçeneğimiz kalmaması durumunda ise askeri seçenek de masada" diye konuştu. ABD'nin, İran'a yönelik muhtemel bir askeri harekata karşı çıktığı yönünde soru sorulması üzerine, “İsrail'in, 1981'de Irak'taki Osirak Nükleer Santrali'ni tek taraflı vurmasını" hatırlatan Steinitz, “O operasyon ABD ile mutabakata varılarak yapılmamıştı. İran'ın nükleer silah edinmesi tehlikesine karşı askeri harekat da dahil tüm seçenekler masada" dedi.Steinitz, “Başbakan (Binyamin Netanyahu), İran'ın nükleer bir güç olmasına izin vermeyeceğini açıkça söyledi" ifadesini kullandı.