Pakistan ile ticarette STA beklentisi

ANKARA (AA) - ERDAL ÇELİKEL - Türkiye ile Pakistan arasında son yıllarda daralan dış ticaret hacminin, imzalanacak olası serbest ticaret anlaşması (STA) ile yeniden artırılması öngörülüyor.

Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun Pakistan ziyaretinin ardından bu ülkeyle Tercihli Ticaret Anlaşması (TTA) yerine STA imzalanması görüşü, hem Türkiye-Pakistan ticari ilişkilerinde son dönemdeki gelişmeleri hem de iki anlaşma türü arasındaki farkları gündeme getirdi.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, 2010-2014 arasında iki ülke arasındaki dış ticaret hacmi yüzde 30 daralarak 998 milyon dolardan 695 milyon dolara geriledi. 

Söz konusu gerilemede Pakistan'dan yapılan ithalattaki yüzde 42'lik azalma etkili olurken, Türkiye'nin ihracatı ise aynı dönemde yüzde 4,5 artarak 259 milyon dolara ulaştı.

Geçen yıl sonu itibarıyla Türkiye'nin Pakistan'a sattığı ürünlerin başında elektrikli makina ve cihazlar ile kazan, makina ve mekanik cihazların yanı sıra plastik ve mamulleri geldi. Bu üç faslın toplam ihracatı 102,2 milyon dolar, bu tutarın Pakistan'a yönelik toplam ihracat içindeki payı da yüzde 39 oldu. 

Aynı dönemde Pakistan'dan yapılan ithalatta ise ilk sırayı 185,2 milyon dolar ile pamuk ve pamuk ipliği aldı. Bu ürün grubunun toplam ithalat içindeki payı da yüzde 43 olarak gerçekleşti. 

- "Tekstille ilgili yapılacak düzenlemeler çok önemli"

Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-Pakistan İş Konseyi Başkanvekili Ahmet Özdemir, AA muhabirine yaptığı açıklamada, iki ülke arasında 2011 sonlarına kadar büyüyen bir dış ticaret hacmi olduğunu ve söz konusu yılda bu hacmin 1 milyar dolar seviyesini aştığını söyledi.

Daha sonraki dönemde ise özellikle tekstil ticaretine yönelik kota ve gümrük vergisi uygulamaları nedeniyle ticaret hacminin düştüğünü anlatan Özdemir, "O yüzden gerek bu STA'nın imzalanması gerekse tekstille ilgili yapılacak düzenlemeler çok önemli. Bu açılardan bakıldığında iki ülke arasında STA imzalanması çok değerli olacak" dedi.

STA'nın imzalanmasıyla iki ülke arasındaki dış ticaret hacminin yeniden 1 milyar dolar seviyelerini aşacağına inandığını dile getiren Özdemir, "Pakistan 180-190 milyon nüfusa sahip, her türlü gelişime açık bir pazar. STA imzalanırsa Türkiye'den Pakistan'a her türlü ürün gönderilebilir" değerlendirmesinde bulundu. 

Ülkeler arasında ticaretin canlanması için ulaşım sorununun da çözülmesi gerektiğinin altını çizen Özdemir, şu an için kara ve demiryolu ile ticaret yapmanın mümkün olmadığını sözlerine ekledi. 

- 17 ülkeyle STA imzalandı 

STA, taraf ülkelerin kendi aralarında gümrük vergisi ve kısıtlamalarını kaldırdığı, buna karşın üçüncü ülkelere karşı ortak bir gümrük tarifeleri oluşturmadığı ve anlaşma dışında kalan üçüncü ülkelere her üye ülkenin kendi milli gümrük tarifesini uygulayabildiği bir ekonomik birleşme olarak tanımlanıyor. STA'ların yürürlüğe girmesinin ardından anlaşmaya taraf olan ülkelerin ürünleri için gümrük kısıtlamalarının kaldırılması söz konusu ülkelerin dış ticaretine doğrudan etki ediyor.

Türkiye'nin 1990'lı yılların başından bu zamana kadar 17 farklı ülke ve ülke grubu ile STA imzalarken, bu ülkelerle dış ticaret hacmi 2010-2014 arasında yüzde 50 artarak yaklaşık 39 milyar dolara yükseldi.

Bu dönemde tutar bazında dış ticaret hacminin en fazla arttığı ülke grubu EFTA (İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn) oldu. EFTA ülkeleri ile dış ticaret hacmi, son 5 yılda 3,1 milyar dolar artarak 9,5 milyar dolar seviyelerine ulaştı.

- TTA'ların kapsamı daha dar

STA'lar ile karşılaştırıldığında TTA'lar çok daha dar kapsamlı bir anlaşma türünü ifade ediyor. 

TTA'larda anlaşmaya taraf ülkeler, STA'lardan farklı olarak tek yanlı veya karşılıklı olarak "belirli mallar" üzerindeki gümrük tarifelerinde "indirim"de bulunuyor. Bu açıdan bakıldığında bir ülke ile TTA imzalanması o ülke ile Türkiye arasında gümrük duvarlarının tamamen kaldırılması anlamını taşımıyor. 

Türkiye son olarak İran ile TTA imzaladı, anlaşma geçen yılın kasım ayı başlarında yürürlüğe girdi. Söz konusu anlaşma kapsamında Türkiye, İran'dan yapılan bazı deniz ve tarım ürünleri ile gıda mamullerinde önemli oranda gümrük vergisi indirimi yapmayı taahhüt etti.