Prof. Dr. Ahmet Çaycı: Dünyanın gözü coğrafyamızdadır

Altınekinliler Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği'nden burs alan üniversite öğrencileri için Nisan ayı toplantısına Necmettin Erbakan Üniversitesi (NEÜ) Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ahmet Çaycı konuk oldu. Oryantalizm üzerine konferans veren Çaycı, uzak ve yakın tarihle ilgili yaşananları örneklerle anlattı. Oryantalizm için doğu bilimi ya da doğunun araştırılması denildiğini kaydeden Prof. Dr. Ahmet Çaycı, “Doğu deyince aslında Antik dönemde anlatılan yer Yunan’dır. Yani bugünkü Yunanistan’ın olduğu yer ve onun doğusunda kalan bölümü kasteder. Avrupa Rönesans diye bir süreç yaşadı. Avrupa, Antik Yunan’ı kendine bilim sanat gibi birçok kategoride model aldı. Sonrasında ise Rönesans diye kendi içinde bir devrim yaptı. Bugünkü batının Yunanistan sevdasının, bağlılığının altında bu sebep yatar. Yunan ve Batı yani bugünkü kıta Avrupa’nın özdeşleştiği coğrafyadır. Doğunun sınırları egeden başlıyor. Çin denizine kadar olan bölümün tamamını kapsıyor. O bölümde kim var dersek, din merkezli olguya dayalı olarak bakarsak İslam âlemi karşımıza çıkar. Bunun birinci halkasında Anadolu vardır ve onun sahibi de 11.yy’dan beri biziz. İkinci halka İran’dır. İran statiktir. Antik dönemden itibaren İran bu coğrafyadadır. Üçüncü halka da soydaşlarımız olan Türkistan bölgesidir. Özbekistan, Türkmenistan, Kırgızistan hatta Moğolistan diğer halkayı oluşturur. Sonrası ise Çin’dir. Halkanın bu sonraki adımında Çin’i konuşmak gerekirse dünya ölçeğinde onların ticari anlamda bir dev olarak geldiğini görürüz. Dolayısıyla coğrafya anlamında baktığımızda bunlar karşımıza çıkar” ifadelerini kullandı.

“ORYANTALİZMİN NEREDEN ÇIKTIĞINA İYİ BAKMALIYIZ”

Merkeze en yakın olan noktada Anadolu olduğunu ve batının Anadolu’ya gıpta ile baktığını belirten Çaycı, “Dolayısıyla tarih içinde yaşadığımız sorunlar ve bugünkü yaşadığımız sorunlar var. Güneyden, kuzeyden, uzaktan, yakından herkesin gözü Anadolu’dadır. Başta Avrupa olmak üzere ABD, Rusya Anadolu’yu hedeflemektedir. Belki bugün konjonktür gereği Rusya ile aramız iyi olabilir ama tarihteki gerçeği de unutmamak gerekir. Osmanlı’nın Balkanları kaybedişinin yegane gerekçesi Ruslardır. En son terk ettiğimiz yerlerden biri Arnavutluk sonra Bosna’dır. Oralar bugün bile Balkanlar’daki en önemli nüfusa sahip bölgelerdir. Kültürleri de bize benzerdir. Bütün bu coğrafya ve gelinen noktada durumu tespit ettikten sonra oryantalizm meselesinin nereden çıktığına bakmamız gerekir. Doğu ve doğunun araştırılması meselesi nereden geliyor ona bakmalıyız” şeklinde konuştu.

“COĞRAFYAMIZIN ÖZEL BİR ÖNEMİ VARDIR”

Oryantalizm etkenlerinden bir tanesinin de coğrafya olduğunu dile getiren Prof. Dr. Ahmet Çaycı, “Bu coğrafyanın kadim bir coğrafya olması, insanlık tarihinin Çatalhöyük’ten Göbeklitepe’ye kadar bölgelerde oluştuğu, peygamberlerin geldiği bir bölgedir. Dolayısıyla bu topraklarda var olan dini ve kültürel dokuyu göz önüne almalıyız. Dinler bu coğrafyada çıktıysa özel bir önemi var demektir. Şu noktanın altını çizmek gerekir. Dünyadaki Yahudi toplumunun daha önce antik dönemde bu topraklardan sürülmesinin intikamı vardır. Şimdi o intikam için dünyaya kan ağlatmaktadırlar. Başta Filistinliler olmak üzere birçok ülke bedel ödemektedirler. Gönderildikleri bu topraklara Osmanlı’nın bitişiyle 20.yüzyılda Yahudilerin tekrar döndürülmesi serüveninin sonucudur. Batının doğuyu bu kadar arzulamasında kutsal unsurlar vardır. Oryantalizmdeki en önemli etkenlerden birisi de budur” dedi.

“DOĞU, TİCARETTE ÖNEMLİ BİR NOKTADIR”

Tarih boyunca ticaretin de en hassas konulardan birisi olduğunu söyleyen Prof. Dr. Ahmet Çaycı, “Ticari boyut da önemlidir. Malı üretirsiniz ama satmak için pazar lazım. Doğunun hammaddesini almak hatta sömürmek amaçlarıdır. Nitekim oryantalizmin ortaya çıktığı dönemi ele alırsak ortaçağ, hammaddesini büyük oranda doğudan sağladı. Bugün de orta doğunun petrolleri, enerji kaynakları kime hizmet ediyor bellidir.  Kısa vadede ticari teminler var fakat uzun vadede Yahudilerin kutsal topraklarını genişletmeye yönelik bir atraksiyon yapılmaktadır. Suriye’nin boşaltılması uzun vadede Yahudi kutsal topraklarının kurulmasına açılan koridordur” diye konuştu.

“BATININ İSTANBUL İDEALİNİ GÖRMELİYİZ”

Doğu hedefinde Batının ve Yunanistan’ın İstanbul hayali olduğunun da altını çizen Prof. Dr. Ahmet Çaycı, Orta yaştan itibaren Yunanlıların hepsinde Türklere karşı bir kin vardır. Oraya gidip Türküm dediğinizde size iyi bakmazlar. Her şeye rağmen biz insancıl davranacağız ama onların bir çekememezlik ve İstanbul idealleri vardır. Yahudilerin nasıl kutsal toprak ideali varsa batının ve Yunanlıların İstanbul ideali bulunmaktadır. Bunun da merkezi Ayasofya’dır. Bugünkü Ayasofya noktasındaki tartışmalar, Trump’ın söyledikleri vs. bunların hepsi uzun vadedeki bir beklentiden kaynaklanmaktadır. Özellikle onların ilkokuldan üniversite düzeyindeki öğrencilerine varıncaya kadar bu ideal sürekli canlı tutuluyor. Bizim bu İstanbul ideallerinin farkında olmamız gerekmektedir. Ortyantalizm boyunda dünyanın Yahudilerin yanında yer almasının sebebi de parayı Yahudi’nin elinde tutmasından kaynaklanmaktadır. Bir sebep de doğunun kadim birikimin kültürel donelerine ulaşmaktır. Yemek kültüründen eğlence kültürüne varıncaya kadar batı doğuya özenmektedir” ifadelerini kullandı.

HÜSEYİN KOYUNCUOĞLU / YENİ HABER GAZETESİ