Serbest Bölgeler Kanunu'nda değişiklik yapılıyor (1)

 Serbest Bölgeler Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı, TBMM Başkanlığı'na sunuldu. 

Tasarıya göre, serbest bölge ilan edilen yerlerde yapılacak kamulaştırmalarda, acele kamulaştırma usulünün kullanılabilmesi açık olarak düzenlenecek, kamulaştırma bedeli ve bu esnada ortaya çıkan masraflar, serbest bölgeyi kurup işletmeye talip işletici şirketlerce karşılanacak ve böylece kamu maliyesine yük getirilmeyecek. Buna göre, Bakanlar Kurulu serbest bölge ilan edilen yerlerdeki arazi ve tesislerin acele kamulaştırılmasını kararlaştırabilecek. Arazi ve tesislerin kamulaştırılmasında; kamulaştırma bedelleri ile kamulaştırma işlemlerinin gerektirdiği diğer giderlerin, kamulaştırma talebinde bulunan işletici tarafından karşılanmasına, Bakanlar Kurulu karar verebilecek.

Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ile bunlar üzerinde bulunan bina ve tesisler kiralanabilecek veya aynı süre ile kullanma izni verilebilecek. Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanımına tahsis edilen arazi ve binalar için, Genelkurmay Başkanlığı ve Milli Savunma Bakanlığının ayrı ayrı görüşü alınacak. Arazisi özel mülkiyete ait serbest bölgelerde kullanıcı niteliğine haiz olmayan mülk sahipleri, aidat ve benzeri bölge katılım bedelleri bakımından kullanıcılarla aynı mali yükümlülüklere tabi olacak.

Serbest bölge ilan edilen yerlerde yatırım yapacak yerli veya yabancı gerçek veya tüzel kişiler, Çevre Kanunu uyarınca yükümlülüklerini yerine getirecek. Ancak bu faaliyetler, yer tetkiki kararından muaf olacak. Serbest bölgelerde çevresel etki değerlendirmesine ilişkin mevzuat kapsamında yürütülecek inceleme ve değerlendirmeler ile nihai karar verme ve düzeltme süreci, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporunun Çevre ve Şehircilik Bakanlığına sunulmasından itibaren en geç 3 ay içinde tamamlanacak.

Tasarıyla, Katma Değer Vergisi Kanunu'ndaki fiziki serbest bölge tanımı ile Serbest Bölgeler Kanunu'ndaki tanım uyumlaştırılıyor.

Tasarıyla, teşviklerden yararlanan kullanıcılar ile diğer kullanıcılar ayrılıyor. Serbest bölge teşviklerinden yararlanan kullanıcıların, Bakanlar Kurulunca belirlenen vergi dışı teşviklerden yararlandırılması biçimindeki mevcut düzenlemeye devam edilecek. Serbest bölge teşviklerinden yararlanmayan kullanıcılar ile işletici şirketler, kanun kapsamında yararlanılmayan vergi ve vergi dışı teşviklerden yararlandırılacak. Bu kapsamda, serbest bölge yatırımcılarına düzenlenecek yatırım teşvik belgeleri, kanunda belirtilen faaliyetler itibarıyla belirtilen teşvik unsurlarını ve serbest bölgelerin doğası gereği sağlanan teşvik unsurlarını kapsamayacak biçimde düzenlenecek.

Bu düzenleme kapsamında, kazançları gelir veya kurumlar vergisinden müstesna tutulan kullanıcılar, yatırım ve üretim safhalarında, Bakanlar Kurulunca belirlenecek vergi dışı teşviklerden yararlandırılabilecek. Bu düzenleme kapsamında, kazançları gelir veya kurumlar vergisinden müstesna tutulmayan kullanıcılar ile işleticiler, yatırım ve işletme safhalarında, bu kanun kapsamında yararlanılmayan vergi ve vergi dışı teşviklerden ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yararlandırılacak.

Ücrete tabi olarak yurtdışından getirilen mallar ile imalatçı kullanıcılar tarafından üretilen malların, bölge içinde satılması ve sonrasında Türkiye'ye çıkarılması durumunda ücret alınacak.

Bakanlar Kurulu; stratejik, büyük ölçekli veya öncelikli yatırımlara yönelik, bu maddede yer alan oranları bölge, sektör, faaliyet alanı veya yatırım türü itibarıyla sıfıra kadar indirmeye, farklılaştırmaya veya kanuni seviyesine kadar arttırmaya yetkili olacak.

Serbest bölgelerde faaliyette bulunan işletmelerde, yatırım amaçlı olarak kullanılan makine ve ekipmanların bakım ve onarım ihtiyaçlarının Türkiye'nin diğer yerlerinde karşılanması, bölge faaliyetleri sonucu ortaya çıkan atık ve hurdaların Türkiye'ye çıkarılması, Türkiye'nin diğer yerlerinde yapılacak film çekim faaliyetlerinde kullanılacak araç-gereç ve ekipmanların bölgeden geçici çıkışı ve benzeri özellik arz eden durumlarda vergi mükellefiyetine ilişkin hükümler hariç olmak üzere, iş ve işlemlerin basitleştirilmesine ilişkin usul ve esaslar, Ekonomi Bakanlığı ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca müştereken belirlenecek.

- Sözleşme süresi Ekonomi Bakanlığı'nca uzatılabilecek

Tasarı, işletme sözleşmelerinin yenilenmesi, değiştirilmesi ve süre uzatımını yeniden düzenliyor. Buna göre, işletme  sözleşmesinin sona ermesinden önce, işletici tarafından sözleşmede belirtilen taahhütlerin yerine getirilmiş olması ve Ekonomi Bakanlığının geleceğe yönelik yatırım taleplerinin kabul edilmesi halinde, mevcut sözleşmelerdeki hükümler yeniden düzenlenerek sözleşme süresi, Ekonomi Bakanlığınca uzatılabilecek.

Şartların sağlanamaması nedeniyle işletme sözleşmesi sona erecek serbest bölgelerde, işletme izninin 49 yılı geçmemek üzere yeniden verilmesine ilişkin işlemler; arazisi Hazineye ait serbest bölgelerde, Ekonomi Bakanlığınca, Özelleştirme Uygulamaları Hakkında  Kanun'da  düzenlenen  esaslar çerçevesinde yürütülecek. Bu usule göre belirlenecek kamu kurum ya da kuruluşları ile yerli veya yabancı gerçek veya tüzel kişilere, Ekonomi Bakanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulu kararı ile işletme izni verilecek.

Serbest bölge içinde işletme sözleşmesi sona eren işleticinin mülkiyetinde arazi, bina ya da tesis bulunması halinde; Ekonomi Bakanlığınca, bu arazi, bina, tesislerin satışı ve yeni işleticinin belirlenmesine yönelik olarak Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında  işlem yapılacak. Bu usule göre belirlenecek kamu kurum veya kuruluşları ile yerli veya yabancı gerçek veya tüzel kişilere, Ekonomi Bakanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulu kararı ile işletme izni verilecek.

İşletme sözleşmesi sona eren işleticinin mülkiyetindeki arazi, bina ve tesislerin satış bedeli, işletme izninin verilmesinin ardından bir ay içinde işletme sözleşmesi sona eren işleticiye ödenecek. 

-Yurtdışında kurulan bölgeler 

Tasarı, yurtdışında bölgeler kurulmasını da yeniden düzenliyor. Buna göre, bölgeler, özel bölgeler, dış ticaret merkezleri ve lojistik merkezlerin yurtdışında kurulacağı ülkeleri belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkili olacak. Bu bölgelerin, Türkiye'de  yerleşik bir şirket eliyle kurulmasına ve işletilmesine Bakanlar Kurulunca izin verilecek.

Yurtdışında kurulan bölgelere Türkiye'de yerleşik şirketlerce yapılacak yatırımlara yönelik devlet yardımlarını belirlemeye de Bakanlar Kurulu yetkili olacak.

-Vergi istisnası

Hizmet ihracatının geliştirilmesi amacıyla bakım, onarım, montaj, demontaj, elleçleme, ayrıştırma, ambalajlama, etiketleme, test etme ve depolama hizmetlerine gelir veya kurumlar vergisi istisnası sağlanacak. Bu hizmetler, fiziki olarak Türkiye'de verilmekle birlikte, yararlanıcısının yurtdışında yerleşik olması ve Türkiye'ye dönüşlerinin olmaması şartları aranacak. 

Söz konusu istisna, bir işletmenin bu yöndeki faaliyetlerinin bütünüyle yurtdışına yönelik olması halinde yararlanılabilecek bir kazanç istisnası olduğundan, bu faaliyet  kapsamında ruhsat alacak firmaların yalnızca  yurtdışına yönelik olarak çalışması gerekecek.

-Sınır bölgelerinde geçici serbest bölgeler kurulabilecek

Serbest Bölge Kanunu'nda yapılması öngörülen diğer bir değişiklikle yeri, zamanı ve süresi Bakanlar Kurulu kararı ile tayin edilmek üzere, sınır bölgelerinde geçici serbest bölgeler kurulabilecek. Kurulan geçici serbest bölgelerde hangi kişilerin ve hangi malların serbest dolaşıma tabi tutulacağı, Bakanlar Kurulu kararı ile tespit edilecek.

Serbest Bölgeler Kanunu ve  buna ilişkin mevzuat çerçevesinde düzenleme yapma yetkisi, Ekonomi Bakanlığında olacak.

Tasarıyla, Serbest Bölge Kanunu'nda yer alan "Faaliyet ruhsatı alanlardan, imalatçı kullanıcıların dışındaki kullanıcılar tarafından yurtdışından bölgeye getirilen ve bölgeden Türkiye'ye çıkarılan malların, gelir payı ödenen serbest bölgelerde kurucu ve işletici şirketlerin işletme sözleşmelerindeki gelir payı kayıplarının karşılanması amacıyla yönetmelikte düzenleme yapılır" hükmü, metinden çıkarılacak.