Yaşamın her anında edep ve adaba uymayı ilke edinmesi gereken Müslümanın, yeme ve içmesi de sünnete uygun olmak durumundadır. Bunun için kişinin ilk olarak helal yollardan beslenmeye dikkat etmesi gerekmektedir. Yine yerken ve içerken israftan kaçınmaya özen gösterilmelidir. İslam toplumuna özgü bir sofra kültürü veya sofra adabı vardır. Sofra adabının bilinmesi ve buna göre hareket edilmesi, sağlıklı ve saadet dolu bir hayatın yaşanmasında pek önemli rolü ifa edecektir.
Yemek Adabı
Yemeğe oturmadan evvel ve yine yemekten hemen sonra eller mutlaka yıkanmalıdır. Bu durum sağlık ve temizlik açısından pek önemlidir. Yine yemeğe Besmele çekerek başlamak yemek adabındandır. Yemeğe başlarken "Bismillah" demeyi unutan kimsenin ne yapması gerektiğini yine Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'den öğreniyoruz: "..Öyleyse biriniz yemek yediği vakit -Bismillah- desin. Yemeğin başında bunu söylemeyi unutursa: -Başında da sonunda da Bismillah- desin!" buyurdu. Başında da sonunda da Bismillah "Bismillahi fi evvelihi ve ahirihi" şeklinde söylenmektedir.
Yemeği toplu yemekte, sofra adabındandır. Toplu olarak yemek yemenin yanında yemeğe büyüklerden önce başlamamakta sofra adabındandır. Yemeği önünden ve sağ elle yemekte Peygamberimizin (sav) sünnetindendir. Zira Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Yavrum, besmele çek, sağ elinle ve hep önünden ye!" (Buhari) İslam dışı kültürden etkilenerek çağdaşlık adı altında sol el ile yemek yemek doğru değildir. Bu durum İslami açıdan yemek adabına aykırı olup, Müslümanların bu durumda hassa davranması icap etmektedir.
Yemek yerken açgözlülük yapmamak, lokmayı iyice çiğneyip yutmadan diğerini almamak, yemeği beğenmezlik yapmamak, yemek sonrasında yemek tabağını iyice temizlemek de yemek adabındandır. Yine dinen altın ve gümüş kaplar içerisinde yemek yemek haram kılınmıştır. Bu hususa dikkat etmek gerekmektedir. Alkollü içki ve benzeri haram sayılan şeylerin bulunduğu sofrafalara oturmak da haramdır.
Yemek yerken bir yere yaslanmamak veya dayanmamak gerekir. Zira bu durum hem nimet ve hem de nimet sahibine tazime aykırıdır. Aynı zamanda bir yere dayanmadan yemek yemenin sağlık yönüyle bir çok yararları bulunmaktadır.
Mü'minlere sayısız nimetler bahşeden Yüce Allah'a şükür ve ta'zimin bir diğer ifadesi de yemek sonunda sofra duası okumaktır. Yemek Duası sayfasından Arapçası, okunuşu ve Türkçe mealini öğrenebileceğiniz ve Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in şu duayı yaptığı rivayet olunmaktadır: "Elhamdülillâhillezi et’amenâ ve segânâ ve cealenâ min’el müslimîn" Bu duanın anlamı şu şekildedir: "Bizi yediren, içiren ve Müslüman kılan Allah'a hamdolsun." (Ebu Davud, Et'ime, 52) Diğer bir hadiste de yemek duasının önemi şu şekilde belirtilmiştir: "Bir kimse yemek yedikten sonra; 'Bana bu yemeği yediren, sonucu etkileyecek bir güç ve kudretim olmaksızın onu bana nasip eden Allah'a hamd olsun!' derse, geçmiş günahları bağışlanır." (Ebu Davud, Libas, 1)
Sofra Duası bölümünde pek çok derlenmiş yemek duasını bulmanız mümkündür. Evlerde Türkçe olarak yapılan sofra dualarının yanı sıra biraz öncede belirtilen hadis-i şeriflerden öğrendiğimiz yemek dualarını ilgili sayfadan öğrenebilir ve Yüce Yaradana şükrünüzü bu dualarla yerine getirebilirsiniz.
Yemek yerken mutlaka ölçülü davranmalıyız. Yani hayatın devamını sağlayacak derecede yemek ile, yemeyi hayatın amacı haline getirmek arasındaki farka dikkat etmek gerekir. Atasözünde; "İnsan yemek için yaşamamalı, yaşamak için yemelidir!" denilmektedir. Yine bu hususta Sevgili Peygamberimiz (s.a.v.); "Canının çektiği ve arzu ettiğin her şeyi yemen, şüphesiz israftır" (İbni Mace) buyurarak bu hususta dikkatlerimizi çekmektedir.
Yine sarımsak ve soğan gibi kokusu insanları rahatsız edecek yiyecekleri yedikten sonra insanların toplu bulunduğu yerlere gitmemek gerekir.
İçme Adabı
Yeme içmede olduğu gibi su ve benzeri meşrubatı içmenin de bir edebi vardır. Su içerken Besmele çekilmeli, su üç nefeste içilmeli ve sonunda da Elhamdülillah denilmelidir. Su veya meşrubatı içerken, kabın içine herhangi bir nedenle üflenmesi uygun değildir. Dolayısıyla su içtiğiniz kabın içine üfleyip solumamaya özen göstermeliyiz.
Su veya meşrubatı ayakta değil oturarak içmelidir. Bir topluluğa su veya meşrubat ikramına, ikram edene göre sağ taraftan başlanmalıdır. Toplulukta hürmete layık kimse ikrama ondan başlanır ve onun sağından devam edilir. Suyu dağıtan kimse herkese ikramda bulunduktan sonra en son suyu veya meşrubatı içmesi edeptendir. Yemekte olduğu gibi altın ve gümüş kaplardan su içmekten sakınmak gerekmektedir.
Yukarıda da anlatıldığı üzere yeme ve içme adabını öğrenmek ve bu kurallar çerçevesinde sofra adabına riayet etmek her müslümanın şiarı olmalıdır. Özellikle sofra adabı kaidelerini öğrenmek ve yanı sıra yemek sonlarında okunacak duaları ezberlemek icap etmektedir. Yemek duaları ile diğer duaları alıntı yaptığımız aşağıdaki kaynak sitemizden öğrenebilirsiniz. Hepinize sağlıklı ve hayırlı bir yaşam temenni ediyoruz.
Kaynak: http://www.namazsuresi.com
