Sosyal Güvenlikte Avrupa'dan ilerideyiz

SGK Konya İl Müdürü Murat Mustafa Yavuz’la şu an mecliste görüşülen torba yasadan, paralelle mücadeleye kadar geniş bir yelpaze de söyleşi gerçekleştirdik. Torba yasanın getirdiği yeniliklerin vatandaşa büyük fayda sağlayacağını söyleyen Yavuz “Paralel yapı” için de çarpıcı tespitlerde bulundu. 

ŞU AN MİLYONLARIN GÖZÜ MECLİSTE GÖRÜŞÜLEN TORBA YASADA. HER VATANDAŞ BİR ŞEKİLDE YASADA Kİ YASAYLA BİR BAĞI VAR. O YÜZDEN MERAKLE BEKLENİYOR YASA. TORBA YASADAKİ MADDELER VE GETİRDİKLERİ KONUSUNDA AYDINLATIRMISINIZ BİZİ?

Bu süreçte önümüzdeki en önemli konu bu ve bu süreçte genel sağlık sigortası ile ilgili bir süreç var.2012 yılının 1. Ayından itibaren genel sağlık sigortası zorunlu hale gelmişti. Çalışmayan ve vergi kaydı bulunmayan herkes prim ödemek zorundaydı. Birçok vatandaşımız gidip kaydını yaptırmadı. Birçok vatandaşımızın borcu birikti.6 y için de başvurmaları halinde pirimler tekrar tespit edilecek. Vatandaşlarımız bu süreci kaçırmasınlar. Faizleri sildik anaparalar üzerinden hesaplamalar yapılacak. 24 aydan çok prim borcu olan Bağ-Kur'lular borçlarını sildirebilecek. Borcunu sildirenin sigortası da yanacak. Bu kişi yeniden Bağ-Kur'a kayıt yaptırıp primlerini ödemeye devam edebilecek. Borcu silinen Bağ-Kur'lunun SSK çalışması varsa geçerli olacak. Emeklilik için prim gün sayısına ihtiyaç duyanlar, tamamını değil silinen süreden dilediği kadarını canlandırıp ödeyebilecek.

ÖDEME KOLAYLIĞI VARMI?

Taksitlendirme var. Örneğin; 10 yıllık Bağ-Kur süresinin 4 yılına ihtiyaç olursa bunu ödeyip süresine ekletebilecek. Bağ-Kur'a 24 aydan fazla prim borcu olanlar borcu sildirmek yerine dilerse ödeyebilecek. Bu durumda ana para borcu sabit kalacak fakat gecikme zamlarının yüzde 50'si silinerek 36 aya kadar taksitle borcu ödeme imkanı getirilecek. 24 aydan az borcu olanların sildirme hakkı olmayacak. 1 Ocak 2012'den itibaren yeşil kart uygulaması terk edilip Genel Sağlık Sigortası'na (GSS) geçilmişti. Bu sistemle sosyal güvencesi olmayan 12.5 milyon kişinin gelir testi yaptırması gerekiyordu. Ancak bunlardan 4 milyonu gelir testi yaptırmadı. Bu kişilerin her ay 272,16 lira prim ödemesi gerekiyordu. Fakat çoğunun haberdar olmadığı bu uygulama nedeniyle 4 milyon kişinin 8 milyar lira prim borcu birikti. Gelir testine başvuruda bulunmamış genel sağlık sigortalısı, bu düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşından itibaren 6 ay içinde gelir testine başvurması halinde, primler faizsiz yapılandırılacak. Söz konusu süreyi, bir 6 daha uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkili olacak.

HERŞEY SİLBAŞTAN OLACAK YANİ?

Evet, Borcunu ödemeyen 4 milyon kişiye Torba Yasa ile kolaylık sağlanacak. Bunlardan 550 bin kadarı zaten gelir testine zamanında gitmediğinden her ay için 272,16 lira borçlu. Torba Yasa ile 272,16 lira borç yazılan kişiler gelir testine girecek. Geliri düşükse borçları kalmayacak. Diğer borçluların anaparaları taksitlendirilecek. GSS’lilerin ödeme güçlüğü çekmesi nedeniyle borçların tamamını da silebileceği belirtiliyor. Ayrıca bu noktada şunu da belirtmeliyim ki Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde Türk sigortasına girişinden önce akit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm bulunan ülkelerdeki sigortalılık sürelerini borçlananların, akit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilecek. Yurt dışında geçen sürelerin tamamı veya istenildiği kadarı borçlanılabilecek.Bu borçlanma, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurum aleyhine açılan ve henüz sonuçlanmamış davalardan feragat edenler hakkında da uygulanacak.

BAŞKA NE TİP FAYDALAR SAĞLIYOR YENİ YASA ?

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Yaşlılık sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları" başlıklı maddesinin 8. fıkrasında yer alan "malul" ibaresi "ağır engelli" olarak değiştirilecek. Bu şekilde, çocukların malul sayılmasına esas olan çalışma gücündeki kaybın tespit edilmesinde yaşanan güçlüklerin ortadan kaldırılması ve bu konuda yaşanan mağduriyetlerin giderilmesi amaçlanıyor.  Yeraltı işlerinde maden ocakları (elementer cıva bulunduğu saptanan cıva maden ocakları hariç), "kanalizasyon ve tünel yapımı" gibi yer altında yapılan işlerde çalışan sigortalıların, bu işlerde fiilen çalışmadıkları ücretli izin, sıhhi izin, yıllık izin, eğitim ve kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık süreleri ile resmi tatil günleri de fiili hizmet süresi zammı kapsamında olacak.

KADINLARDA UNUTULMADI SANIRIM YASADA ?

Tasarı, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'ndaki sigortalıların borçlanabilecekleri sürelere ilişkin düzenlemede de değişiklik yapıyor. Buna göre, köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar ile kamu idarelerinde çalışanlara doğum borçlanma hakkı getirilecek. Ayrıca borçlanılabilecek çocuk sayısı 2'den 3'e çıkarılacak. Daha önce sadece 4A’lıların borçlanabildiği doğum(analık) borçlanmaları artık 4b ve 4c için de geçerli olacak.  23 Nisan 1999 ile 14 Şubat 2005 tarihleri arasında tabi oldukları personel mevzuatına göre almış oldukları disiplin cezası sonucu memuriyetleri sona erenlerden, memuriyete dönmesi ve prim borçlanma hakkı kazanması için başvuru hakkını kullanmamış olanlar, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren SGK'ya başvurmaları halinde bu imkandan yararlanabilecek.

HERKESİN EN ÇOK MERAK ETTİĞİ KONU SOMA. BU KONUDADA KURUMUNUZUN ÇALIŞMASI OLDUĞUNU BİLİYORUZ?

Soma'daki maden kazasında ölenlerin eş ya da çocuklarından birisi, eşi veya çocuğu yoksa kardeşlerinden birisi olmak üzere, toplam bir kişiye istihdam sağlanacak. Söz konusu kazada ölenlerin SGK'ya olan bütün borçları silinecek ve hak sahibine aylık bağlanacak. Soma'daki maden faciasında hayatını kaybeden sigortalıların, SGK'ya olan her türlü borçları silinecek. Ölüm geliri bağlanan hak sahiplerine prim ödeme şartı aranmaksızın ölüm aylığı bağlanacak. Anne ve babaya gelir ve aylık bağlanırken muhtaçlık şartı aranmayacak. Maden kazasında ölenlerin eş ya da çocuklarından birisi, eşi ya da çocuğu yoksa kardeşlerinden birisi olmak üzere, toplam bir kişiye kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilebilme hakkı verilecek. Söz konusu düzenleme 13 Mayıs 2014 tarihi itibarıyla geçerli olacak.

YASAYLA İLGİLİ ALTINI ÇİZMEK İSTEDİĞİNİZ BAŞKA KONULAR VARMI?

Sosyal güvenlik mevzuatı uygulamasından kaynaklanan davalarda, dava açılmadan önce SGK'ya müracaat şartı getirilecek. Yargı yoluna başvurulmadan önce idari aşamada uyuşmazlıkların çözülmeye çalışılacak. Hizmet tespit davalarında, SGK başvuru şartı aranmayacak. Zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda, dava, SGK'ya ihbar edilecek. SGK davaya, davalı yanında katılacak ve yargılama sonucu verilecek karar kesinleştikten sonra uygulamakla yükümlü olacak. Bu hükümlerden yararlanmak isteyen borçluların maddede belirtilen şartların yanı sıra dava açmamaları, açılmış davalardan vazgeçmeleri ve kanun yollarına başvurmamaları şartı aranacak. Torba yasadan yararlanmak isteyen borçluların, kanunun yayımlandığı tarihi izleyen ikinci ayın sonuna kadar başvuruda bulunmaları ve madde kapsamında ödenecek tutarları, ilk taksiti bu kanunun yayımlandığı tarihi izleyen üçüncü aydan başlamak üzere ikişer aylık dönemler halinde azami 18 eşit taksitte ödemeleri gerekecek. Bu madde hükümlerine göre hesaplanan tutarın; ilk taksit ödeme süresi içerisinde tamamen ödenmesi halinde, bu tutara kanunun yayımlandığı tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için herhangi bir faiz uygulanmayacak. Taksitle ödenmek istenmesi halinde borçluların başvuru sırasında 6, 9, 12 veya 18 eşit taksitte ödeme seçeneklerinden birini tercih etmeleri gerekecek.   Taksitle yapılacak ödemelerinde ilgili maddelere göre belirlenen tutar; 6 eşit taksit için (1,05), 9 eşit taksit için (1,07), 12 eşit taksit için (1,10), 18 eşit taksit için (1,15) katsayısı ile çarpılacak ve bulunan tutar taksit sayısına bölünmek suretiyle ikişer aylık dönemler halinde ödenecek taksit tutarı hesaplanacak. Taksitlerden; bir takvim yılında iki veya daha az taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarları son taksiti izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile ödenmesi şartıyla bu madde hükümlerinden yararlanacak. Süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde bu madde hükümlerinden yararlanma hakkı kaybedilecek. Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun hükümlerine göre, kanunun yayımlandığı tarih itibarıyla taksit ödemeleri devam eden alacaklar hariç olmak üzere, kapsama giren alacakların, kanunun yayımlandığı tarihten önce tecil edilip de tecil şartlarına uygun olarak ödenmekte olanlarından, kalan taksit tutarları için borçlular, talep etmeleri halinde bu hükümlerinden yararlanabilecek. Bu maddeye göre, ödenecek alacaklarla ilgili olarak, tatbik edilen hacizler yapılan ödemeler nispetinde kaldırılacak ve buna isabet eden teminatlar iade edilecek.

GÜNDELİKÇİLERE KOLAY SİGORTALILIK

Ev hizmetlerinde aynı kişi yanında ay içinde 10 günden az çalışanlar adına günlük kazanç alt sınırının yüzde 2'si oranında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi çalıştıranlar tarafından ödenecek. Bu kişiler hakkında hastalık sigortası hükümleri uygulanmayacak. Bu kişiler, emeklilik ve genel sağlık sigortası primlerini istemeleri halinde kendileri yatıracak. Süresi içinde ödenmeyen primin ödenme hakkı düşecek. Ev hizmetlerinde bir kişiyi ayda 10 günden az çalıştıranlar işveren sayılmayacak. İş kazası ve meslek hastalığı olaylarında, birisini ev hizmetinde çalıştıranlar işverenlerin yükümlülüklerinden muaf olacak. Ev hizmetinde 10 günden fazla çalışanlar, "hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar" kapsamında sigortalı yapılacak. Sigorta bildirimini en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar yapmayan işverene asgari ücret tutarında ceza kesilecek.

YER ALTI İŞÇİLERİ İÇİN EMEKLİLİK YAŞI 50'YE DÜŞECEK

Yeraltı maden işlerinde çalışan işçilerin emeklilik yaşı 55'ten 50'ye düşürülecektir. Bu yaş yıpranma payı ile 43'e kadar inebilecektir. Yeraltı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmayacak. Yeraltı işinde bir gün dahi çalışan kıdem tazminatından yararlanabilecek. Yer altı madende çalışanların yer altındaki çalışma süresi; haftada en çok otuz altı saat olup günlük altı saatten fazla olmayacak. İşverenler, alt işverene iş verirlerse, işçilerinin ücretlerinin ödenip ödenmediğini işçinin başvurusu üzerine veya aylık kontrol etmekle ve varsa ödenmeyen ücretleri hak edişlerinden keserek işçilerin banka hesabına yatırmakla yükümlü olacak.

MASANIZDAKİ EN ZOR KONULARDAN BİRİDE SURİYELİ MUHACİRLER, BU KONUDA NASIL ÖNLEMLERİNİZ VAR?

Çalışma hayatındaki Suriyelileri kayıt altına almak amacındayız. Suriye malum SGK olarak ta devlet politikasına karşı duramayız. En kısa sürede çalışma iznini vermek için çalışmalar başlattık. Çalışma ve sosyal güvenlik kurumu sitesinden işverenlerimiz başvuru yaptığı taktirde çalışma iznini veriyoruz.

BİRDE YENİ BİR UYGULAMANIZ VAR. MERKEZ MÜDÜRLÜKLERİ. BU KONUYU AÇARMISINIZ?

Malum SGK’ nın Konya’da 14 ilçe müdürlüğü var.10 Tane ilde Konya’ya bağlı. Vatandaşın işlerini altımızdaki müdürlere devretmemiz gerekiyordu. Selçuklu ve Meram Merkezine devrettik. İl müdürlüğü olarak denetim ve koordinasyon bizde. Bizden önceki arkadaşlar merkeziyetçi davranmışlar. Merkezdeki işlemleri tamamen devrettik. Uygun arsa içerisindeyiz Selçuklu, Karatay , Meram belediyeleri ile görüştük uygun arsa tahsisi olduğu anda binamızı taşımayı düşünüyoruz.

SOSYAL GÜVENLİKTE GELİŞMİŞ ÜLKELERLE TÜRKİYEYİ MUKAYESE EDERSEK?

Sosyal güvenlik anlamında Avrupa’nın çok çok ilerisindeyiz. Ödeme durumunuz yoksa DEVLET bütçesinden ödeniyor. Almanya’da kanser hastasıysanız sizi sosyal güvenlik sistemine dahil bile etmiyorlar. Maaşlarımız düşük olabilir ama 40 TL ile özel hastanede tedavi olup ameliyat geçirip çıkabiliyorsunuz. Türkiye sosyal güvenlikte Avrupa’nın en iyisi. Maaşlar düşük sadece bunun nedeni de bundan önceki popülist yaklaşımlar nedeni ile .Türkiye’de 1.90 çalışana bir emekli düşüyor. Olması gereken 4 çalışana 1 emekli düşmeli.

KAYITDIŞI İLE MÜCADELENİZİ DE BİLİYORUZ. BU KONUDA NE AŞAMADASINIZ?

Ak Parti iktidara geldiğinde kayıtışı oranı yüzde 53 iken şu an yüzde 36. Kayıt dışılıkla mücadele stratejisi belirledik. Okula kayıtta baban nerede çalışıyor diyoruz. Bu da kurumumuza geliyor. Çalıştığı yeri teyit ederek ortak bir havuzda topluyoruz. Çalışanları tutanaklara kaydediyoruz. Maliye sağlık müdürlüğü ile koordineli çalışıyoruz.Verileri tek tek inceliyoruz. Konya’da 36 kayıt dışılık. Sürdürülebilir kayıt dışılık yüzde 10 kurum olarak mücadelemizi sürdürüyoruz.

-- HÜKÜMETİN SON DÖNEMDE AĞIRLIK VERDİĞİ PARALEL YAPIYLA MÜCADELE KONUSUNDA KURUMUNUZUN HASSAS OLDUĞUNU BİLİYORUZ. BU MÜCADELEDE NE AŞAMADASINIZ BİLGİ VERİRMİSİNİZ?

-Paralel yapı ile ilgilide şunu söyleyim. Biz devletini milletini seven insanlarız. Her ne maksatla olursa olsun Devletine karşı operasyon düzenleyenlerle mücadele ederiz. Yürütmenin başında Başbakan vardır. Başbakan’ın çizdiği yolda devam ederiz eğer o yolu beğenmiyorsak bu işi bırakırız. Hem bu işi yapıp hem de karşı durmak bizim yetiştirme tarzımızda yok. Niyet bellidir. Dış güçlerle iş tutanlarla beraber hareket etme şansı yoktur. Ben İl Müdürüyüm burada ne paralellerle ne de devlete benzer yapılarla beraber olmamız imkansız. Cemaatsen cemaat gibi dünya işlerini bırakacaksın  . Bu hükûmetin politikasını beğenmezsen partini kurarsın politikanı geliştirirsin.

 SON OLARAK KURUMUNUZUN 2023 HEDEFLERİ NELERDİR?

Sosyal güvenlik anlamında sürdürülebilir bir kayıt dışılık hedefliyoruz. Yani bunu yüzde10 ların altına düşürebilmek. Avrupa ortalaması yüzde 12’lerde. Tabi ki Genel sağlık sigortası sistemini oturtmak. Toroslarda göçebeler var amacımız onları da kayıt altına almak. Kayıt dışılığı ortadan tamamen kaldırmak.