Tayvan'daki başkanlık ve meclis seçimleri

Tayvan'da 16 Ocak'ta yapılacak başkanlık ve meclis seçimlerinde halkın ortak beklentisi, Ana Kıta Çin ile ilişkilerde "orta yol"un bulunması ve ekonomide iyileşme olması yönünde.

22 milyon nüfuslu Tayvan'da 18 milyon 600 bin seçmenin oy kullanma hakkı bulunuyor. Bölge genelindeki 15 bin 600 seçim noktasında sandık başına gidecek halk, Tayvan'ı gelecek 4 yıl yönetecek başkan, başkan yardımcısı ve parlamento üyelerini seçecek.

Seçimlere katılımın en az yüzde 70  olmasının beklendiği Tayvan'da başkanlık için son iki dönem bu görevi yürüten milliyetçilerin lideri Ma Ying-jeou'nun partisi Kuomin Tang'ın (KMT) yeni adayı Eric Chu, Demokratik İlerleyiş Partisi'nin (DPP) kadın adayı Tsai Ing-wen ve Önce Halk Partisi (PFP) adayı James Soong yarışıyor.

- DPP'nin kadın adayı Tsai, anketlere göre önde

Tayvan'da bir lider en fazla iki dönem (8 yıl) başkanlık yapabiliyor. Mevcut başkan Ma Ying-jeou, özellikle Ana Kıta ile ilişkiler konusunda Tayvan halkının ciddi eleştirilerine maruz kaldı. Ancak KMT, halen bölgede en geniş tabana sahip parti konumunda.

Son kamuoyu yoklamalarında DPP'nin kadın adayının seçim yaklaştıkça oyunu artırdığı dikkati çekiyor. 

Anketlere göre, DPP'li Tsai, başkanlık için yüzde 40’ten fazla oy alabilecek tek aday. Mecliste ise KMT'nin çoğunluğu elde etmesi bekleniyor. Başkanın DPP'den seçilmesi, mecliste ise KMT milletvekillerinin çoğunlukta olması halk nezdinde en büyük endişelerden biri.

Kamuoyu yoklamalarına göre başkan seçilebilme olasılığı yüksek olan ve başkanlığı döneminde Çin ile ilişkilere mesafeli olacağı belirtilen kadın aday Tsai Ing-wen, "kapsamlı ulusal savunma stratejisi planını" gündeme getireceğini açıkladı.

- Şi-Ma görüşmesi, seçim öncesi dengeleri değiştirdi

Kuomin Tang parti yönetiminin, Pekin ile yakınlaşma emareleri göstermesi, Tayvanlı seçmen tarafından tepkiyle karşılanıyor. Geçen kasım ayında Başkan Ma Ying-jeou, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Singapur'da bir araya gelmişti.

Tayvan'da etkili iki partiden KMT, Tayvan'ın Çin ile birleşmesini "müzakere edilebilir" olarak değerlendirirken, DPP, "Ana Kıta ile ilişkileri değerlendirme dışı bırakmıyoruz" söylemlerinin arkasında muhafazakar bir eğilim gösteriyor.

Genel seçimde 73 seçim bölgesinden 354 aday milletvekili olabilmek için yarışacak. Tayvan'da parlamento, 113 milletvekilinden oluşuyor. Ülkede 2012'deki genel seçimde 269 aday yarışmıştı.

AA ekibi, Tayvan'ın başkenti Taipei sokaklarında halkın nabzını tuttu. 

Cang Surong, başkanlık ve meclis seçimlerinde netice ne olursa olsun, halkın beklentisinin ekonomi ve ulusal güvenlik alanlarında “daha iyi bir Tayvan” olduğunu vurgulayarak “Son yıllarda ekonomide kötümser hava hakim, seçim sonrası bu gidişatın müspet yönde değişmesini umuyorum” ifadesini kullandı.

-"Diyalog, fırsattır"

Cang, Ana Kıta Çin ile ilişkiler boyutunun Tayvan seçimlerinde en önemli başlıkların başında geldiğinin altını çizerek Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in, Tayvan lideri Ma Yingciu ile kasım ayında Singapur’da yaptığı görüşmeye ilişkin ise “Diyalog, her zaman için fırsat demektir” diye konuştu.

Yang Zıbo, KMT'nin 8 senelik iktidar döneminde iyi bir sınav veremediğini savundu. KMT’nin seçim vaatlerini “Bulanık ve anlaşılır olmaktan uzak” diye nitelendiren Yang, Demokratik İlerleyiş Partisi’ne (DPP) de “çekimser” yaklaştığını sözlerine ekledi.

Vang Bocün, Tayvan’da ekonomi ve Ana Kıta ile ilişkiler başlıklarının birbiriyle ilişkili olduğunu savundu.

Ekonomide Ana Kıta’ya giderek daha bağımlı olunduğunu vurgulayan Vang, “Siyasi açıdan ise yakınlaşmaya karşı bir tutum var” diye konuştu.

- Halkın orta yol beklentisi

Vang, “KMT ve DPP, Tayvan’ın birbirine zıt kutuplardaki iki partisi. Ne yazık ki Tayvan siyaseti, halen orta yolu bulacak, halkın arzu ve isteklerine karşılık verecek ılımlı bir parti çıkaramadı. Tayvan halkının iki zıt kutuptan birini seçmeye zorlanması çok üzücü” dedi.

Ma Yingciu’nun Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşmesini “Tayvan’a ihanet” olarak nitelendirenlerin olduğuna değinen Vang, “Aslında barışçıl diyalog her zaman için faydalıdır, fırsattır. Bence son dönemde en çok eksikliğini hissettiğimiz şey, mantık”  ifadesini kullandı.

Uzun yıllardır ABD’de yaşayan Çu Lili, Tayvan’ın yeni liderini “ülkesini seven, halkın yaşam standardını artırmak için çalışan ve Tayvan’ın uluslararası arenada parlamasını sağlamak içi mücadele verecek birisi olmasını umduğunu” söyledi.

Şi-Ma görüşmesinin bir orta yol arayışından ibaret olduğunu söyleyen Çu, “Biz Tayvan halkı olarak sadece Tayvan’a aitiz. Ben Çinli değilim, ben bir Tayvanlıyım” dedi.

Liu Lişü ise seçimlerin “istikrar getirmesini umduğunu” söyledi ve ekledi:

“Tayvan şu anda huzurlu ancak seçimlerden sonra huzurlu olmayabilir.”