Türkiye-Çad ilişkileri

Türkiye'nin Encemine Büyükelçisi Ahmet Kavas, son bir kaç yıldır Türkiye ve Çad ilişkilerinin önemli bir boyuta ulaştığını belirterek, Türkiye'nin, bu ülkede 70 milyon dolarlık mezbaha yaptırdığını söyledi.

Çad’da görev süresini tamamlayan Kavas, AA muhabirine değerlendirmesinde, "Çad'da ilk Türk büyükelçisi olarak 2013 yılında göreve başladığımda uzun aradan sonra iki ülke arasındaki ikili ilişkilerin yeniden canlanması gerektiğine inanmıştım" ifadesini kullandı.

Hızlıca yeniden kurulan ilişkilerin önemli projelere vesile olduğunu belirten Kavas, bazı projelerin tamamlandığını, bazılarının ise yapım aşamasında olduğunu söyledi. Kavas, maliyeti 30 milyon dolar olması öngörülen bir İslam merkezinin inşasının devam ettiğini ve 1,5 milyon dolara yakın olması planlanan bir eğlence parkının yapılacağını  dile getirerek, "Türkiye, Çad'da 70 milyon dolar maliyetinde üretim ve istihdam açısından ülkede eşi görülmemiş bir mezbaha yaptırıyor. Proje, bölgenin kalkınması ve istihdam açısından büyük önem taşıyor" dedi.

Kavas, Çad'ın yılda ortalama 12 milyon doları aşan susam ihracatı yaptığı Türkiye'den 20 milyon dolardan fazla da inşaat, gıda malzemesi ve kumaş ithal ettiğini vurguladı.

Encemine ile İstanbul'un 2014 yılında kardeş kent ilan edildiğini hatırlatan Kavas, aslında ülkedeki başka şehirleri de Türkiye'den bazı kentlerle kardeş şehir yapmayı planladığını ancak görev süresinin buna yetmediğini söyledi. 

Görevinin sona ermesi dolayısıyla Çad hükümeti tarafından kendisine "Devlet Onur Nişanı" takdim edilen Kavas, bazı ülkelerin güvenlik krizinden geçmesine rağmen Çad ve Afrika’nın geleceğinden umutlu olduğunu belirtti.

- İki ülke arasındaki ilişkiler -

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, Türkiye ile Çad arasındaki ilişkiler 16. yüzyıla dayanıyor, 1911-1913 yıllarında ise Yüzbaşı Rıfkı Erer komutasında yaklaşık 100 Osmanlı askerinin, başkent Encemine'nin kuzeyine kadar gelerek, sömürgeci güçlere karşı mücadele ettiği biliniyor.

Osmanlı arşivinde ikili ilişkileri tanımlayan çok sayıda belge bulunuyor. Çad'ın kuzeyindeki Ouaddai bölgesinde Ouara ve Abeche'ye bağlı kentlerde de Osmanlı izlerine rastlamak mümkün. Ülkede Türk kökenli ailelerde Türkay ve Remzi isimlerinin hala kullanılması ülkede Osmanlı izlerinin kaldığını gösteriyor. Çad'da Türklerden kalma kırmızı tuğla üretimi de yaygın olarak devam ediyor.

Türkiye, Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılmasıyla 1913 yılında Çad ile kopan ikili ilişkilerine, 2013 yılında Encemine'de açtığı büyükelçilikle yeni boyut kazandırdı. 

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) ofisi Ocak 2015'te faaliyete geçti ve Türkiye 2014-2015 döneminde Çad'a 60 milyon dolardan fazla insani yardım desteğinde bulundu. 

Aralarında yaklaşık 100'ü burslu olmak üzere 200'den fazla Çadlı öğrenci Türkiye'de, 10'a yakın Türk öğrenci ise Çad'da eğitim görüyor. Ayrıca Türkiye tarafından Çadlı öğrencilere her yıl lise, lisans, yüksek lisans ve doktora düzeylerinde de devlet bursu veriliyor.

Çad'a ilk uçuşunu Aralık 2013'te yapan Türk Hava Yolları, Encemine'ye haftada 4 kez karşılıklı seferler düzenliyor.