Yargılama nasıl olacak

'Milli orduya kumpas' iddiaları sonrası gelinen süreçte 'yeniden yargılama' ile ilgili ayrıntıları hukukçu Prof. Dr. Ersan Şen ile emekli Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Ahmet Gündel'e sorduk. Şen ve Gündel, önümüzdeki dönemde gerçekleşmesi muhtemel gelişmeleri 5 soruda Yeni Şafak için değerlendirdi

1- 5 Temmuz 2012'de Özel Yetkili Mahkemelerin (ÖYM) yetkisi kaldırıldı. Ancak geçici ikinci madde ile yargılamaya devam kararı alındı. Madde kalkarsa ÖYM'lerdeki davalar ne olacak?

ERSAN ŞEN: Eski ÖYM'lerde devam eden ve Yargıtay'da olan dosyalar mevcut diğer mahkemelere geçer. ÖYM ellerindeki tüm davaları bırakır.

AHMET GÜNDEL: Hükümet yanlış bir yasal düzenleme yaptığını kabul ediyor. Yani bir yerde ÖYM'leri kaldırıyorsunuz, fakat kaldırdığınız mahkemelerde birtakım dosyaları bırakıyorsunuz. Bu yanlış bir adımdı, düzeltilebilir. Ama ÖYM, 'ikinci madde' kaldırıldığı zaman dosya terör mahkemesine gidecek. Olayın eksisini ve artısını birarada değerlendirmek lazım. Kaldırılan ÖYM'nin davaya devam etmesi avantajlıydı. Bu mahkemeler yıllarca bu soruşturmalarla ilgilendi. O kadar büyük çaplı dosyalara vakıflar. Yani dosyayı biliyorlardı. Şimdi bu dosyalar terör mahkemelerine devredilecek ve dosyaya hakim olmayan savcı/yargıçlar sıfırdan başlamak suretiyle bu davaları incelemeye başlayacak. Tabiri caizse bu davalar çıkmaza girecek. Davalar hakkında yeni baştan karar verilmesi neredeyse imkansız olacak. Olay çıkmaza girebilir.

KCK, ŞİKE DAVALARI DEVREDİLİR

2- Geçici ikinci madde ile (ÖYM'lerin baktığı) Ergenekon, Şike, KCK ve diğer davalar ne olacak?

ERSAN ŞEN: Ergenekon, Şike, KCK ve diğer davalar da bırakılacak. Yargıtay görevsizlik kararı verecek. Ya da mevcut mahkemelere çekilecek.

AHMET GÜNDEL: Ergenekon ve Balyoz davalarındakilerin tümünün kurtarılması anlamına gelir. Şayet bu davalarda gerçekten kasti olarak yapılmış yanlışlıklar varsa zaten Genelkurmay Başkanlığı Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na başvurdu. Eğer kasti yanlışlık yapıldığına dair somut bir bulguya erişildiyse bu, daha sonraki yargılamaya delil teşkil eder. Geçici madde kaldırılırsa, Yargıtay'ın elinde bulunan bu tür dosyalar tekrar terör mahkemelerine devredilir.

BALYOZ FARKLI, O KESİNLEŞTİ

3- Balyoz davası yeniden görülür mü? Görülürse MHP'li Engin Alan yeniden milletvekili olur mu?

ERSAN ŞEN: Balyoz bu şekilde görülmez. Kesinleşen kısımlar için ya Anayasa Mahkemesi ya da kendi yerel mahkemesi yeniden yargılamayı açacak. Yani 10. Ağır Ceza Mahkemesi. Engin Alan yeniden yargılama ile haklı görülürse suç işlemediği tespit edilirse milletvekili olur. Şike davası bir kere terör mahkemesine gitmez artık. Onlar görevli oldukları yerlere yetkili hangi mahkeme ise oraya gider. 'Ergenekon' ise TMK Madde 10'a gider. O da kaldırılırsa genel ağır ceza mahkemesine gider. Casusluk davası TMK Madde 10'na gider. Balyoz'un kesinleşmiş kısmının bunlarla alakası yok. O belki yeniden yargılamaya konu olabilir.

AHMET GÜNDEL: Sonuçlanmış davalar buna dahil tutulamaz. Balyoz davası yeniden görülemez. Mahkemenin verdiği geçerli bir karar var. ÖYM yüzbinlerce karar verdi Balyoz gibi... Bu davalar için çıkartılacak bir kanun Türkiye'de sistemi allak bullak eder. Kaos ortaya çıkar.

'ÖZEL YETKİLİ' NORMALDEN FARKLI

4- Geçici ikinci madde ile yargılamalara devam eden ÖYM'lerle normal mahkeme arasında ne fark var?

AHMET GÜNDEL: 'Normal mahkeme' ile ÖYM arasında aslında çok fark var. ÖYM'nin farkı, yani asıl ayırıcı özelliği soruşturmalardan kaynaklanıyor. Normalde savcıların herkesi soruşturma imkanları yok. Özel yetkili savcıların ise herhangi bir yerden izin almaksızın doğrudan soruşturma imkanı var.

YARGITAY GÖREVSİZLİK VERİRSE...

5- ÖYM'ler kalkarsa süreç nasıl işler?

ERSAN ŞEN: ÖYM kalkarsa mevcut davalar ilgili mahkemelere gönderilecek. Çıkan kanunda ya 'baştan görülür' ya da 'kaldığı yerden devam eder' denilecek. Ona göre ya kaldığı yerden devam edecek ya da baştan başlayacak. Ama baştan görülmemeli, kaldığı yerden devam etmeli. Yargıtay görevsizlik kararı verirse o zaman bütün bunlar baştan görülecek. Ergenekon'la ilgili Yargıtay'da görevsizlik kararı verirse, görevli mahkemeler baştan başlayacak, sıfırtan başlayacak.

AHMET GÜNDEL: ÖYM tamamen kaldırılırsa ellerindeki dosyalar terör mahkemelerine devredilecektir. Bu sadece devam eden davalar için olur. Mahkumiyet verilmiş davalar için artık yapacak bir şey yok. Yargıtay'dan geçmiş kararlar var. Devam eden davalarda olabilir. ÖYM bakmaz da diğer mahkemeler bakar. Bu mümkün ve bunlarda bir karar verir.

Kaos uyarısı

Hukukçu Ersan Şen, geçmiş bütün davalar için yeniden yargılama düzenlemesinin getirilmesi halinde bunun kaosa neden olacağı uyarısı yaptı. 'Zorunlu yeniden yargılama müessesesi kabul edilmemeli. Çünkü bunu kabul ettiğin zaman bilinen bütün popüler davalar, Türkiye'nin geçmişindeki bütün davaların yeniden yargılamasının önünü açarsın. Özel yetkililerin, eski Devlet Güvenlik Mahkemeleri'nin (DGM) verdiği tüm kararların... DGM'lerin Abdullah Öcalan hakkında verdiği kararlar... Hatta Adnan Menderes, hatta Deniz Gezmiş... Türkiye böyle bir geçmişin içinden çıkamaz. Yani hukuk bataklığına boğulur' diyen Şen, düzenlemenin yalnızca geçici ikinci maddedeki 'eski davalar görülmeye devam eder' hükmü konusunda yapılması gerektiğini kaydetti.