Konya’ya eğitim tarihine damga vurmuş ve halkın hafızasında yer etmiş okullar vardır. Bugün varlığını sürdüremeyen Altın Çeşme İlkokulu, Konya'nın merkezinde uzun yıllar eğitim vermiş önemli okullardan biriydi. Adını ise Mücellit Mahallesi'nde bulunan ve halk arasında 'Altın Çeşme' olarak bilinen çeşmeden alıyordu.". Mahalledeki “Altın çeşme Önü” adıyla anılan bir mıntıka vardı. Bu çeşmenin su oluğu sarı bir madenden (bronz) yapılmıştı. Çeşmenin lülesi altın renginde parladığı için halk arasında Altın çeşme diye meşhur olmuştu. Okul işte ismini bu çeşmeden almıştır. Dönemin şeriye sicillerinde Mücellit mahallesinin ismi Altun çeşme mahallesi olarak anılmaktadır.
Okulun yerine uzun zaman önce yeni bir okul binası yapıldığını ve Cumhuriyet ilkokulun bulunduğunu biliyordum. Niye Altın çeşme denildiğini de okumuştum. Konya Büyükşehir belediyesinin dijital kitabım sitesinde yer alan ve Avukat Yazar Mehmet Ali Uz tarafından yazılmış Konya’nın tarihi ve kadim 40 mahallesi kitabında bu tür tarihi yerleri zaman zaman incelerim. Bu kez okulun yanı sıra Altın Çeşme'nin akıbeti de merakımı çekti. Mücellit (Altın çeşme) mahallesi yayınına göz attım. Üşenmedim yeni Şükran mahallesi ve kapsama alanı genişleyen Sahip Ata mahallesi güzergahında araştırma yaptım. Saha çalışması içine Şükran mahallesi kentsel dönüşüm alanını da dahil ettim. (https://dijitalkitabim.com/kitaplar/konya/konya-mahalleleri/19_20_Kalecelp_Mucellit/index.html)
Okul hakkında temel bilgiler şunlar: Altın çeşme okulu Osmanlı devleti döneminde faaliyete geçti. Altın çeşme Okulu, Konya'nın erkek öğrencilerinin öğrenim görmeleri için yeni yöntemlerle eğitim veren okul olarak 1875 yılında yaptırıldı. 1877 yılında 200 öğrencisi olan okulda üç öğretmen görev alıyordu. 1881 yılında 2 öğretmen ve 190 öğrencisi vardı. Daha sonra okul bir Sibyan (anaokulu) mektebi haline dönüştürüldü.
1896-97 yıllarında Altın Çeşme Okulu yeniden ibtidai mektebe dönüştürüldü. Öğretmen sayısı 1906'da 2'ye, 1910'da üçe ve 1914'te ise beşe çıkarıldı. Öğrenci sayısı ise 1901'de 50, 1906'da 69, 1913'te 165 olmuştu. Okul o zamanlar toprak damlı ahşap bir binada ve beş sınıflı olarak eğitim vermiştir. Okul bu binada II. Meşrutiyet yıllarından 1934 yılına kadar eğitim ve öğretime devam etmiştir.
Cumhuriyet döneminde ise okulun adı tekrar Altın çeşme okuluna çevrilmiştir. Okulun ilk kurulduğu 1875 yılından itibaren ve daha sonra Mahmudiye İptidai Mektebi adını aldığı yıllarda görev yapan öğretmenleri: Hacı Mehmet Efendi, İbrahim Efendi, Ali Efendi, Hoca Osman Efendidir. Okulun 1912 yılından 1934 yılına kadar müdürlüğünü ise Ali Süleyman ÜNSEL yürütmüştür.
Altın çeşme okulunun meşhur olduğu dönem Fransız okulu diye bilinen binaya taşınması ile başlamıştır. Bu okulda Osmanlı dönemi Konya’da yaşayan Hristiyan öğrenciler okumakta idi. Fransız okulu binası satın alınarak 1932-33 yıllarından itibaren üç sınıflı Altın çeşme okulu buraya taşındı. Uzun yıllar bu semtin çocuklarına eğitim hizmeti verdi. Altın çeşme ilkokulu üç katlı ahşap bir bina idi. En üst katında büyük bir toplantı salonu bulunuyordu. 1934 yılında okul müdürlüğüne atanan Sadullah KANSU 1948 yılına kadar 14 yıl bu görevde kalmıştır. Daha sonra yerine atanan efsanevi öğretmen ve yönetici İhsan EKE ise 1948 yılından 1969 yılına kadar aralıksız 21 yıl Okul Müdürlüğü görevini yürütmüştür. Eski ahşap bina 1962 yılında Konya Valisi Rebii Karatekin döneminde yıkılmıştır. Yerine giriş kısmında sütunlar bulunan modern bir okul binası yaptırılmıştır.
Altın çeşme ilkokulunun ismi 1973 yılında İl İdare Kurulu kararıyla Cumhuriyet İlkokulu olarak değiştirilmiştir. Cumhuriyet İlkokulu da 1926 yılında eğitim hayatına başlamıştı. Musalla bağları tarafında iken çoğalan öğrenci sayısına yetersizliği nedeniyle yıkılmış ve yerine Ayşegül ve Nesrin kardeşler ilkokulu yapılmıştır. Cumhuriyet okulu ismi ise Altın çeşme ilkokuluna verilmiştir. Halk arasında ise okul eski ismiyle anılmaya devam etmiştir. (https://meramcumhuriyetio.meb.k12.tr/icerikler/okulumuzuntarihcesi_2758331.html)
Yazımın başlangıcında Şükran mahallesi kentsel dönüşüm alanında saha çalışması ve inceleme gezisi yaptığımı belirtmiştim. Navigasyon ile birlikte altın çeşmeyi ve Mücellit mescidini aradım. Yapılan kentsel dönüşüm kapsamında küçük bir mahalle mescidi olan Mücellit mescidinin ve semte ismini veren Altın çeşmenin kaldırıldığını gördüm. Mahalleye ve okula ismini veren Altın Çeşmeden geriye elimizde şu an tek bir fotoğraf kaldı.
Kısa bir parantezle Şükran mahallesi kentsel dönüşüm alanına değineyim. Sur içi düzenlemesi kapsamında başarılı bir rekonstrüksiyon ile yeniden yapılan Konya evleri ile tablolara konu olan İbni Bibi çeşmesi hemen dikkati çekiyor. Evlerin Sırçalı otel olarak değerlendirilmesi olumlu bir tercih olmuş. Erdemşah mescidinin restore ediliyor olması ve hemen arkasındaki eski Kalecelp mahallesi çeşmesinin tamir edilmesinden memnun kaldım. Çeşme sağ ve sol tarafındaki iki devşirme malzeme sütun ve üst tarafındaki süslemelerle dikkat çekmektedir. Cam kafes içine alınan Selçuklu hamamı ise ilginç bir görünüm oluşturuyor. Cam kafesin içi hakikaten dışarıya göre bir 5/10 derece sıcak olup ismiyle müsemma tam hamam gibi sıcaktı. Havalandırma sistemi ile cam kafesin serinletilmesi ve hamamın alt tarafındaki galerilerin görülebilmesi için ışıklandırılması yararlı olacaktır.
Umarım ilgili ve yetkili kurumlar tarafından Altın çeşme yeniden bu alanda yapılır ve ayağa kaldırılır. Çeşmenin yeni yeri için halen virane durumda olan Şeyh Osman Rumi türbesi ve mescidinin olduğu bölge seçilirse isabet olur. Türbe ve eski Altın çeşme ilkokulunun arasında uygun bir yere çeşmenin yapılması kolektif hafızanın canlı tutulmasına vesile olacaktır (https://www.yenihaberden.com/konyadaki-723-yillik-servet-can-cekisiyor/1797513/)
Kolektif toplumsal hafıza canlı ve dinamik bir hatırlama sürecidir. Tabela değiştirmekle veya isimlerini kaldırmakla okulları toplumsal hafızadan silmek mümkün değildir. Altın Çeşme İlkokulu da bunun en belirgin örneklerinden biridir. Binası ortadan kalkmış, adı değiştirilmiş olsa da Konya'nın eğitim tarihindeki yeri yaşamaya devam etmektedir. Bu nedenle Konya Sanayi Mektebi'nin tarihi binasının Eğitim Tarihi Müzesi olarak değerlendirilmesi ve şehir hafızasında iz bırakan okulların burada tanıtılması önemli bir kültürel kazanım olacaktır."
