Dr. Dursun Gizli

Dünya gazetelerinde Atatürk'ün son yolculuğu

Dr. Dursun Gizli

10 Kasım 1938 Perşembe sabahı saat 09.05'te, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Dolmabahçe Sarayı'nda hayata gözlerini yumdu. Bir süredir devam eden rahatsızlığı nedeniyle tedavi gören Atatürk'ün vefatı, kısa sürede bütün yurda duyuruldu. Dolmabahçe Sarayı'nda Cumhurbaşkanlığı forsunun yarıya indirilmesiyle başlayan acı haber, sirenlerin çalmasıyla İstanbul'dan Anadolu'nun dört bir yanına yayıldı.

Türkiye'de hayat adeta durdu. Gazeteler özel baskılar hazırlayarak Atatürk'ün ölüm haberini siyah çerçeveler içerisinde yayımladı. Yalnızca Türk milleti değil, dünya kamuoyu da bu büyük kaybı yakından takip etti. Sovyetler Birliği'nde Pravda, Fransa'da Ce Soir ve Excelsior, Almanya'da Berliner Tageblatt gibi gazeteler Atatürk'ün vefatını birinci sayfalarına taşıdı. Yabancı basın, onu kimi zaman "Türkiye'nin Babası", kimi zaman "Modern Türkiye'nin Kurucusu" olarak tanımladı.

Dünya gazetelerinde Atatürk'ün son yolculuğu

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün tam 88 yıl önce hayata gözlerini yumması, sadece yerli basında değil, yabancı basında da önemli yer buldu. Pravda’dan Le Monde’a birçok ünlü gazete bu haberi manşet yaptı veya birinci sayfasında yer verdi. Haber gazetesi “Atamız öldü. Yaşasın Cumhuriyet!” ifadesini kullanırken, Paris Soir gazetesi Fransa dışişleri bakanının şu sözlerine yer verdi: “Kahramanlığı ve dehası ile ülkesinin bağımsızlığını ve kalkınmasını sağlayan Cumhurbaşkanı Atatürk’ün ölümü, takdire şayan bir ülke olan Türkiye için çok büyük bir kayıptır.”

Atatürk'ün vefatının ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi 11 Kasım 1938'de toplandı ve İsmet İnönü Türkiye Cumhuriyeti'nin ikinci Cumhurbaşkanı seçildi. Atatürk'ün naaşı, Dolmabahçe Sarayı'nda düzenlenen törenin ardından 19 Kasım'da Yavuz zırhlısıyla İstanbul'dan İzmit'e, oradan da özel bir trenle Ankara'ya götürüldü. 

20 Kasım'da Ankara'ya ulaşan naaş, 21 Kasım 1938'de Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde düzenlenen devlet töreninin ardından katafalka konularak halkın ziyaretine açıldı. Törenin devamında Atatürk'ün naaşı, Ankara Etnografya Müzesi'nde hazırlanan geçici kabrine yerleştirildi.

Anıtkabir'in inşası tamamlanıncaya kadar burada muhafaza edilen Atatürk'ün naaşı, 10 Kasım 1953'te düzenlenen büyük bir devlet töreniyle Etnografya Müzesi'nden alınarak Anıtkabir'e nakledildi. Böylece 1938'de başlayan geçici istirahat dönemi sona erdi ve Atatürk, ebedî istirahatgâhına kavuştu.

Dünya gazetelerinde Atatürk'ün son yolculuğu

Aradan geçen 88 yıl, Atatürk'ün Türk milletinin hafızasındaki yerini ve tarih sahnesinde bıraktığı izleri silmeye yetmedi. 10 Kasım 1938'de Dolmabahçe Sarayı'nda son bulan bir ömür, aslında bir milletin bağımsızlık mücadelesiyle yeniden doğuşunun simgesi olarak yaşamaya devam etti. O gün dünyanın dört bir yanındaki gazeteler onun ölümünü duyururken, bugün bizler onun kurduğu Cumhuriyet'in değerlerini ve tarihî mirasını hatırlıyoruz. Çünkü bazı insanlar yalnızca yaşadıkları döneme değil, kendilerinden sonraki nesillerin tarihine de yön verir.

Büyük Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü, ebediyete intikalinin 88. yılında saygı, rahmet ve minnetle anıyoruz.

Yazarın Diğer Yazıları