Yıllar bir su gibi akıp geçti. Bir ömrün son çeyreğine geldim. Zamanı geri alamam, yıkılanı, yok olanı yeniden inşa edemem, değişen şehri eskiye döndüremem. Bir taraftan da içimde büyüyen özleme dur diyememenin acziyetini yaşıyorum. Çocukluğum, gençliğim mekânsız kaldı, anılarımın izini süreceğim evler, sokaklar, caddeler yok oldu. Koca bir mahalle, bir başka sistemin içinde eridi gitti. Şurada top oynardık, şurada ilk defa âşık olmuştum, şurası bizim evimizdi diyebileceğim bir yer yok artık. Dedemin bağı, amcamın evi, halamgilin sokağı, teyzemlerin mahallesi, dayımın oturduğu cadde hepsi ama hepsi bir sis bulutunun altında kayboldu ve sis kalktığında tamamının yerinde başka evler, başka sokaklar, başka mahalleler çıktı ortaya. Kendi mahallemin ortasında bir alzheimer hastası gibi kalakaldım.
Bir vatanı, bir şehri veya bir mahalleyi; dahası insanın içine işleyen çocukluğunun, gençliğinin geçtiği yerleri, yalnızca deprem, sel ya da herhangi bir doğal afet yakıp yıkmazmış meğer! Buraları sadece savaş, işgal, istila da yok etmezmiş! Bizim kuşağın başına geldiği gibi, sokaklar yok edilip, evler yıkılarak yenilenme adına, modernleşme uğruna betondan apartmanlar dikilerek, siteler kurularak da insanların anıları, çocuklukları, gençlikleri o heyulalarla silinip atılabiliyormuş. Benim çocukluğumun ve gençliğimin geçtiği Araplar Mahallesi de işte bu şekilde silinerek yerine beton duvarlar silsilesine kurban edilen sayısız mahallelerden biri oldu.
Cengiz Dağcı (1919-2011) Rus emperyalizminin ezip geçtiği coğrafyanın acılarını, vatandan sürülüş hikâyelerini ve o günlere duyduğu hasretini gerek romanlarında gerekse diğer edebi anlatılarında dile getirir. Doğduğu şehir Gurzuf’u ve yaşadığı köyü Kızıltaş’ı anlatır. “Yansılar” adlı seri anı kitaplarının birinde şu satırları okuduğum zaman kendime yakın duygularına şahit oldum: “… beynim herkese ve her şeye kapalı kaldığı zamanlarda Gurzuf’a ve Kızıltaş’a sığınabiliyorum. Gurzuf ve Kızıltaş’la kimliğimi unutamamanın; kimliğimi unutamamanın da değil doğrusu, çünkü ben kimliğimi hiçbir zaman unutmadım; kimliğimi yitirmemenin sevinci içinde buluyorum kendimi. Gülünç belki, ama varlığımı ve akıl sağlığımı korumanın en kolay yolu bu. Ecdadımız cennetin bir parçasını koparıp getirmişlerdi sanki Gurzuf’a ve Kızıltaş’a. Hayat bitmeyen bir mutluluktu sanki Gurzuf’ta ve Kızıltaş’ta. Aç çocuklar ağlamazdı sanki analarının kuru göğüslerinde; kışın, delik deşik çarıklar içinde ayakları üşümezdi sanki babaların; yaylalarda kasırgayla boğuşmazlardı, ekmekler tükenmezdi sanki Kızıltaş’ta; genç gelinler veremlerden ölmezlerdi sanki…
Bütün bunlara rağmen, özdeşliğini yitiren bir insan, geçmişinden kopmamak için, inandığı bir güçle direnir; geçmişteki çirkini bile unutur; bazen çirkin bile güzelleşir onun gözlerinde. Ama niçin?
Yurdunu kaybetmemiş bir insan anlayamaz bunu. Ben anlıyorum. Benim gibi, Şatilla ve Sabra kamplarında, yurt özlemi canını aldı alacak, bir Filistinli de anlar bunu.”
Elbette Gurzuf’un, Kızıltaş’ın başına gelenler gelmedi bizim Konya’mıza, Araplar’ımıza. Ancak bizim de şehrimizin hafızası yok edildi, bizim de mahallemize sırladığımız çocukluğumuz, gençliğimiz bir anılar sahnesinden yoksun bırakıldı. Sadece evlerimiz, sokaklarımız değil, düğünlerimiz, bayramlarımız, Ramazan günlerimiz ve daha birçok şeyimiz değişti, dönüştü. Zamana karşı direncimiz, hayata karşı sevincimiz, insana karşı güvenimiz de yozlaştı, erozyona uğradı, içi boşaldı modern bir dilin kavramlarında. Ve bu, asker zoruyla, savaş marifetiyle değil, insanımızın hevesini çelen, aklıyla oynayan, hayallerini, umutlarını yeniden dizayn eden bir gizli gücün dokunmasıyla oldu. Kadınımızın, erkeğimizin, çocuklarımızın ve gençlerimizin giysilerini o güç belirliyor, evimizin döşemesini, dekorasyonunu o güç yönlendiriyor, alışveriş yerlerimizi o güç isimlendiriyor, insana bakışımızı yine o güç yönlendiriyor. Ve bizler bu girdabın içinde, konforlu bir hayatta hür yaşadığımızı sanıyoruz. Hele ki 2000 sonrası doğan gençlerimiz bu bambaşka hayatın içinde erimekte ve maalesef ne tutunacakları hatıraları var ne de gidecekleri bir Gurzuf, Kızıltaş ya da Araplar…
Sevgiyle kalın.
* Zamanın Behrinde Araplar mahallesi adlı kitabımın giriş bölümünden alıntılanmıştır.
