"Felsefe soruyu çözemez, sadece tekrarlar." Bu arada kalbimin çok şey öğrenip yaşadığını, bilgeliği de deliliği de fark ettiğini gördüm. Anladım ki, bilgeliğin olduğu yerde çok fazla üzüntü var. Çok öğrenmek isteyen kişi, çok acı çekmek zorunda.
Tolstoy/ İtiraflarım
O kadar çok düşünüyoruz o kadar çok kendi uydurduğumuz mantığın içinde kalıyoruz ki hayatın hakikatini ıskalıyoruz. Şimdi bu cümleyi açıklamak gerekecek sanırım. İlk kısımda yer alan “kendi uydurduğumuz mantığı” biraz açalım. Çağın getirdiği seküler yaşam bizlere formlarını başkalarının belirlediği bir mantık dayatıyor. Bu mantığın gerçek mantıkla bir alakası yok ama herkes öyle düşündüğü ve öyle davrandığı için uydurulmuş da olsa bir mantık halini alıyor. İkinci kısımda yer alan “hayatın hakikati” ise kadim zamanlardan bugüne gelen geleneği, din kurallarını ve insanlığın ortak hafızasında biriken kültürü kast ediyor. İşte yeni mantıkla eski hayat akışı burada çarpışıyor ve bizler ne kadar düşünürsek düşünelim, ezeli akışın ebediyet yolculuğunda bize düşen zamanı hakikatle bir türlü buluşturamıyoruz. Bu da bize bir buhran olarak yansıyor.
Tolstoy’un iddia ettiği “felsefenin soruyu çözemediği” ne ben de katılıyorum ve sorunun tekrarlanıp durulduğunu, tekrarlandıkça da cevaptan uzaklaşıldığını düşünüyorum. Çağımızda felsefe kafamızı böyle karıştırdığı için kalbimizi mutmain edemiyoruz. Edemiyoruz çünkü kalp akıl gibi ikna edilemiyor. Kalbin bilgeliği yaşananlardaki deliliği de görüyor olmasından dolayı insan kendi içindeki tezatta kayboluyor. Kişi hem kalbi hem de akli bilgiyi öğrenmek için bir bedel ödemek zorunda. O bedel ödenmek o acı çekilmek istenmediğinde hayatın hakikati ıskalanıyor. Böylelikle yapay bir mantık gelişiyor ve insan kendi barikatlarına çarpıyor.
İşte sekülerler bunu başardılar ve iyi insanı kendi mecralarına çekerek mağlup ettiler. Onların mantıklarıyla düşünen çağın insanları kitleler halinde bu tarikatın! müritleri olarak yaşamaya mahkûm oldular. Peki şimdi ne yapılması gerekiyor? Yapılması gereken ilk adım çağın dayattığı şeylerden kurtulmanın yolunu bulmaktır. Sonra da kadim zamanlardan gelen geleneğin, dini kuralların ve ortak hafızada biriken kültürün ışığında hayatın hakikatini yeniden diriltmektir. Bu kolay bir şey değil elbette. Çünkü şu an yaşanan hayatta iyi insan yenilmişlik psikolojisinden kurtulamıyor ve çağın kendine sağladığı bedeni konfordan vazgeçemiyor. Oysa gerçeği öğrenmek isteyen kişi çok acı çekmek zorunda diyen epigraftaki yazarımıza kulak vermek bizim için büyük bir bunalım.
Yine de ümitsiz olmayalım zira sular bulanmadan durulmaz demişler. Günümüzde de hayat ırmağı bulanıklığın zirvesine varmış durumda. Gecenin en karanlık anı sabaha en yakın olduğu andır.
Sevgiyle kalın.