Çocuklar artık daha kaygılı: Neden?
Melda Ünal
“Eskiden böyle değildi, bu çocuklar neden bu kadar kaygılı?”
Gerçekten de artık çocuklar ve ergenler yalnızca derslerle değil; görünmekle, onay almakla, yeterli olmakla ve geleceği kontrol etmeye çalışmakla meşgul. Üstelik bu yük, çoğu zaman sessizce taşınıyor. Bugünün çocukları yalnızca sınavlara hazırlanmıyor. Aynı anda birden fazla görünmez sınavın içindeler:
“Yeterince başarılı mıyım?”
“Arkadaşlarım benden daha mı başarılı?”
“Ya geride kalırsam?”
Bu sorular zihinde döndükçe beden de buna eşlik ediyor. Terleme, mide ağrısı, kalp çarpıntısı… Çoğu zaman aileler bu belirtileri fiziksel zannetse de, altında yoğun bir kaygı yatıyor.
Kaygının bu kadar artmasının en önemli nedenlerinden biri, karşılaştırmanın hiç bitmemesi. Sosyal medya ile çocuklar artık sadece sınıfındaki birkaç kişiyle değil, yüzlerce kişiyle kendini kıyaslıyor. Herkesin en iyi halini gören bir zihin, doğal olarak kendi eksiklerine odaklanıyor.
Bir diğer önemli etken ise performans odaklı yaklaşım. İyi notlar, iyi okullar, iyi bir gelecek… Tüm bunlar elbette önemli. Ancak çocuk, değerinin sadece başarıyla ölçüldüğünü hissettiğinde, her sınav bir değerlendirme değil, bir tehdit haline geliyor.
Ve burada kritik bir nokta var: Kaygı yaşayan çocuklar çoğu zaman bunu anlatmaz, yaşar.
Sessizleşir, içine kapanır, kaçınır. Sınava gitmek istemez. Ders çalışmayı erteler. Ama bu tembellik değildir. Bu, baş edemediği bir duygudan uzaklaşma çabasıdır.
Peki ne yapılabilir?
• “Kaygılanma” demek yerine, duyguyu kabul etmek
• Başarıyı değil, çabayı fark etmek
• Karşılaştırmayı değil, bireysel ilerlemeyi konuşmak
• Çocuğun sadece performansını değil, duygusunu da görmek
Unutmamak gerekir ki; Kaygı, düşman değil bir sinyaldir. Çocuk bize “zorlanıyorum” der. Önemli olan, bunu duyabilmektir.
Tüm bu yaklaşımlara rağmen çocuğun kaygısı günlük yaşamını belirgin şekilde etkilemeye devam ediyorsa; okula gitmekte zorlanıyor, bedensel belirtiler artıyor ya da içine kapanma giderek belirginleşiyorsa, bu noktada profesyonel destek almak önemlidir. Çünkü bazı durumlarda kaygı, çocuğun tek başına baş etmekte zorlandığı bir seviyeye ulaşabilir. Erken dönemde alınan psikolojik destek, hem çocuğun duygularını anlamlandırmasına hem de sağlıklı baş etme becerileri geliştirmesine yardımcı olur.
