Melda Ünal

Sınavdan önce son görev: Kaygıyı büyütmek değil, yönetmek

Melda Ünal

Liselere Geçiş Sistemi (LGS) sınavına günler kala birçok evde benzer duygular yaşanıyor. Aylarca süren hazırlık sürecinin ardından öğrenciler bilgi ve becerilerini ortaya koyacakları bir sınava girecekler. Öğrenciler bir yandan sınava hazırlanırken, aileler de çocuklarının emeklerinin karşılığını almasını istiyor. Ancak bu süreçte çoğu zaman gözden kaçan önemli bir nokta var: Çocuklar yalnızca sınava değil, aynı zamanda ailelerinin beklentilerine de hazırlanıyor. Farkında olmadan yapılan bazı davranışlar, çocukların kaygısını azaltmak yerine artırabiliyor.

Öncelikle şunu bilmek gerekir ki belirli düzeyde kaygı normaldir. Hatta kaygı, kişinin dikkatini toplamasına ve performansını sürdürmesine yardımcı olabilir. Sorun, kaygının tamamen var olması değil; çocuğun günlük yaşamını, düşüncelerini ve performansını olumsuz etkileyecek düzeye ulaşmasıdır.

Sınav yaklaştıkça bazı aileler çocuklarının motivasyonunu artırmak amacıyla sık sık dersleri, netleri veya sınav sonucunu konuşmaya başlar. Oysa son günlerde yapılan yoğun hatırlatmalar çoğu zaman çocuğun zihninde “Bu sınav hayatımın en önemli olayı” algısını güçlendirir. Böyle bir düşünce ise kaygının daha da yükselmesine neden olabilir. 

Bir klinik psikolog olarak sınav dönemlerinde çocuklardan en sık duyduğum duygulardan biri başarısız olmaktan çok ailesini üzmekten korkmalarıdır. Çünkü çocuklar çoğu zaman notlarıyla değil, ailelerinin tepkileriyle kaygılanırlar.

Bu dönemde çocukların en çok ihtiyaç duyduğu şey, sürekli başarı vurgusu değil; duygusal destek ve güven duygusudur. Çocuklar ailelerinin gözlerinde yalnızca başarı beklentisini gördüklerinde hata yapmaktan korkabilirler. Buna karşılık koşulsuz kabul gördüklerini hissettiklerinde sınavla daha sağlıklı baş edebilirler.

Ailelere önerim, sınava sayılı günler kala akademik performansı konuşmaktan çok çocuğun duygularına odaklanmalarıdır. “Kaç net yaptın?” sorusu yerine “Kendini nasıl hissediyorsun?” sorusunu sormak çoğu zaman daha faydalıdır. Çünkü çocukların bu süreçte anlaşılmaya ve duygusal olarak desteklenmeye ihtiyaçları vardır. Bu nedenle sınava günler kala anne babalara düşen en önemli görev, çocuklarının kaygısını büyütmek değil; onları anlayan, destekleyen ve koşulsuz kabul eden bir duruş sergilemektir.

Belki de bu süreçte çocuklarımızın duymaya en çok ihtiyaç duyduğu cümle şudur:

“Sonuç ne olursa olsun seni seviyoruz, sana güveniyoruz ve senin yanındayız.”

Unutulmamalıdır ki bir sınav sonucu, bir çocuğun değerini, karakterini ya da gelecekteki yaşam başarısını tek başına belirlemez. LGS önemli bir adımdır; ancak hayat yolculuğundaki tek durak değildir.

Sınav sabahı çocuklarımızın yanında sakin, güven veren ve destekleyici bir duruş sergileyebilirsek, onlara verebileceğimiz en kıymetli desteği vermiş oluruz. Çünkü bazen başarıya giden yolda en büyük güç, kişinin kendisine inanan insanların varlığını hissetmesidir.

Yazarın Diğer Yazıları