Necmettin Şimşek

Arabanda jeton var mı?

Necmettin Şimşek

* Kanununda araçlarda zorunlu olarak bulundurulması gereken ekipmanların araçta bulunmaması durumunda sürücülere 1.246 lira para ceza yazılabilecek. Bunlar kriko, bijon anahtarı, yedek ampul, pense, tornavida, el feneri, kış şartları için patinaj zinciri, yangın söndürme tüpü, çekme halatı ve jeton. Jeton mu? evet jeton. Bu ve bunun gibi konular 5G ye geçtiğimiz nadide günlerde konuşulmamalı ama gündem ekonomik olmayan trafik cezaları ve değişken yasalar... 5G teknolojisi hızlı internet, düşük gecikme ve yoğun IoT cihaz bağlantısı olmak üzere kullanılır. Altyapı olarak 4G'den bağımsız çalışan 5G Standalone ve 4G çekirdek ağına bağlı olan Non-Standalone türlerinden hangisi ülkemizde dersiniz. 6 Yıl gecikmeli gelmesini de boş verin. Matbaa döneminde Osmanlı ne yapmış. 900 gündür alenen yapılanları yazdım. A Milli takım maçı için üniversite giriş sınavını 1 gün önce yapmak tartışılıyor. Maç mı eğitim mi tabii ki maç.

* 900 Günlük olaylar serisi hamasın 7 Ekim 2023 tarihinde İsrail’e yönelik bir dizi saldırılarıyla başladı. Roketler fırlatıldı 1200 kişinin öldü ve 251 kişi Gazze’ye rehin olarak götürüldü kara operasyonu başlatıldı. 1 milyondan fazla kişi evlerini terk etti. Gazze’de 72.500’den fazla Filistinli öldü. İsrail sonrasında durmadı etrafındaki bütün ülkelerle savaşmaya, ülkeleri işgal etmeye, insanları öldürmeye devam ediyor. İsrail’in ülkemize saldıracağı düşündürüldü. Kasım 2023 ülkemizde ise İstanbul merkezli 6 ilde düzenlenen operasyonlarda, Polat çifti de dâhil olmak üzere toplam 24 kişi gözaltına alındı. Instagram ı en çok kullanan ülkemiz şok içinde oldu. Araçları Taksim meydanında sergilendi. Araçlar polis aracı yapıldı. Aynı yıl yüksek kârlı güvenilir bir fon olduğunu ve Fatih Terim gibi isimlerin de bu fona dâhil olduğunu söyleyerek aralarında tanınmış futbolculardan Arda Turan, Fernando Muslera, Emre Belözoğlu ve Selçuk İnan'ın da bulunduğu 30'dan fazla kişiyi milyonlarca lira dolandırdığı iddia edilen eski banka şube müdürü Seçil Erzan yargılandı. Mahkeme Erzan'ın 102 yıl 4 ay hapisle cezalandırılmasına hükmederek, hükümle birlikte tutukluluğunun devamına karar verdi. Mayıs 2024 tarihinde ise Türkiye’de başıboş sokak köpekleri tartışılırken Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamuda tasarruf ve verimlilik paketini devreye alarak 3 yılda 100 milyar TL tasarruf hedeflediğini açıkladı. Nakit bütçede 235 milyar TL ile rekor fazla verilirken, deprem bölgesi için mücbir sebep hali uzatıldı ve 31 Mayıs itibarıyla çeşitli atamalar Resmi Gazete ‘de yayımlandı. Mart 2025’de İmamoğlu tutuklandı. Mayıs 2023 seçimlerinden bu yana Merkez Bankası, agresif faiz artışları sayesinde yaklaşık 65 milyar dolarlık net rezerv biriktirmişti. Politika faizi ise 8,5 seviyesinden %50'ye kadar çıkarıldı, Aralık 2024'te başlayan faiz indirim süreciyle bu oran %42,5'e çekildi. Yaklaşık 50 milyar dolar rezerv satışı yapıldı. Türkiye'nin ekonomideki son iki yıllık kazanımlarının bir kısmının kaybedildi. Ocak 2026 tarihinde ise Fenerbahçe başkanı da dâhil çok sayıda tanınmış kişi uyuşturucu gibi yabancı madde kullananlar basına yansıdı. Partiler kulüpler ifşa oldu. Milli takımı da meşhur edilen kulübe götürmüşler. Ramazan ayında ise kabede hacılar diyerek mübarek ayı geçirdik. Teneffüs zilini ilahi yapan okullar oldu. Polifonik değil stereo. 

*Sonuç olarak, Son 20 yıl, Türkiye ekonomik olarak hem büyüme hem de krizlerle iç içe geçtiği çalkantılı bir dönem oldu. Küresel ekonomik dalgalanmalar, politik gelişmeler, jeopolitik riskler, yüksek enflasyon, kur şokları ve yapısal sorunlar Türkiye’de farklı dönemlerde ekonomik krizlerin yaşanmasına neden oldu. 2008 yılında küresel mortgate krizi doğrudan bankacılık krizi olarak yaşamadı. 2001 krizinden sonra yapılan yapısal reformlar sayesinde bankacılık sektörü güçlüydü. Dış talebin keskin şekilde düşmesi, ihracatçı firmaları zora soktu. 2009 yılında ekonomi %4,7 daraldı, işsizlik çift haneye çıktı. Yatırımlar askıya alındı, binlerce kişi işsiz kaldı. TL değer kaybetti, tüketim düştü. 2009 sonunda toparlanma başladı. 2010 ve 2011’de %9’lara ulaşan büyüme rakamlarıyla ekonomi hızlı şekilde yoluna girdi. Bu büyüme daha çok dış kaynakla ve cari açık pahasına gerçekleşti. 2018 yılında Türkiye ekonomisi yüksek cari açık, artan dış borç, enflasyon baskısı ve merkez bankası bağımsızlığına dair tartışmalar nedeniyle kırılgandı. Rahip Brunson krizi, krizi tetikleyen kıvılcım oldu. 2018 yazında Türk Lirası dolar karşısında %40’tan fazla değer kaybetti. Enflasyon %25’e dayandı. Faizler %24 seviyesine çıkarıldı. Şirketler kur farkından büyük zarar gördü, borç çevirme maliyetleri arttı, iç talep sert şekilde daraldı. Alım gücü düştü, ithal ürünlere erişim zorlaştı. Birçok küçük ve orta ölçekli işletme zarar gördü ya da kapandı. İşsizlik oranı hızla yükseldi. Dışa bağımlı sektörler ciddi darboğaza girdi. 2020 Salgında ise 2020’nin ikinci çeyreğinde %10’dan fazla küçüldü. Salgın sonrası dönemde ise talep canlanınca bu kez arz yetersizliği ve yüksek gıda fiyatları devreye girdi. 2021 ve 2022’de enflasyon yükselmeye devam etti. Döviz talebini frenlemek için 2021 sonunda KKM uygulaması getirildi. Ancak bu politika bütçeye büyük yük bindirdi, TL’ye güveni tam olarak sağlayamadı. 2022’de TÜFE yıllık %85 seviyelerine ulaştı. TL sürekli değer kaybetti, ücretler eridi, hane halkının alım gücü dramatik şekilde azaldı. Sosyal yardımlarda artış yaşandı ancak yoksulluk oranı yükseldi. 2024–2025 arsında dezenflasyon mücadelesi ve mali sıkılaşma yapıldı. Faizlerin %50’yi aştığı bu dönemde krediye ulaşmak zorlaştı, iç talep daraldı. Özellikle konut ve otomotiv gibi sektörlerde durgunluk yaşandı. Yatırımlar yavaşladı. Ancak bu uygulamalar enflasyonu kademeli şekilde düşürmeye başladı. Son 20 yıl, Türkiye ekonomisinin dış şoklara ne kadar açık olduğunu ve iç politika tercihlerinin ne denli etkili olabileceğini açık şekilde gösterdi. Her kriz, yeni bir öğrenme süreci ve politika değişikliği doğurdu. Ancak yapısal reformların eksikliği, hukuk devleti ilkelerine bağlılıkta zayıflık ve kurumsal bağımsızlıktaki erozyon, krizlerin daha yıkıcı olmasına neden oldu. Türkiye ekonomisi, son 20 yılda 5 büyük türbülans geçirdi. 2008 küresel kriz, 2018 döviz krizi, 2020 salgın, 2021–2023 enflasyon krizi ve 2024 sonrası mali sıkılaşma dönemi. Saçma gündem yokmuş sadece tek gündemimiz ekonomi. Ekonomi ise sadece akıllı hareket ederek çözülebilir.

Yazarın Diğer Yazıları