Önce Şanlıurfa ardından Kahramanmaraş’taki okullarda peş peşe meydana katliamların ardından klişe şeyleri konuşmaya başladık. Herkes gerçek suçlunun kim olduğunu bulmaya çalışıyor(!) Şiddet içeren dizi, filmler, oyunlar, sosyal medyadaki şiddeti özendiren kanallar, ailelerin ilgisizliği falan bitmeyecek şekilde herkes aklına geleni sıralıyor. Suçlu bunların hepsi de olabilir, hiçbiri de… Mesele o kadar basit değil. Gerçekleri öğrenmek için önce klişeleri bir kenara bırakıp, rahatımızı bozup biraz düşünmeliyiz. Kuru ezberlerle, beylik çözüm önerileriyle bir yere varabilseydik şu ana kadar zaten çoktan varmış olurduk…
Okulda şiddet, moda tabiriyle akran zorbalığı falan yeni değil, yılların meselesi. Birkaç yıllık bir haber taraması yapsanız bile her yıl onlarca çocuğun akranı tarafından yaralandığını, öldürüldüğünü görürsünüz. Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’taki olaylar da toplu katliam yapıldığı için bu kadar ön plana çıktı. Uzmanlar, eğitimciler, veliler bir an önce sorunun kaynağını ve çözüm önersini bulup kaldığımız yerden hayatımıza devam etmemizi istiyor. Herkesin çözümü de birbirinden çok farklı. Örneğin her akşam tartışma programlarına çıkıp her konuda ahkâm kesen bir milletvekili sorunun kaynağının Kurtlar Vadisi’nden günümüze kadar gelen şiddet içerikli dizilerin olduğunu söyledi. Gençleri tanıma seviyeleri bu. Yeni neslin büyük çoğunluğunun yerli dizi izlemediğinin bile farkında değiller.
İllâki bir tespit ve çözüm önerisinde bulunmamız gerekirse bize göre olayın kaynağı bilinçsiz internet ve bilgisayar başta olmak üzere teknolojik alet kullanımı. Buna paralel olarak aile üyelerinin birbirinden bihaber olmaları ya da afili bir şekilde ifade edecek olursak aile içi iletişimsizlik. Teknolojiye gereğinden fazla anlam yükleyip, bundan geri kalınca işleri toparlayamayacağımız, toplumdan dışlanacağımız psikolojisiyle hızlı ve bilinçsiz bir şekilde meseleye daldık. Bundan 10, 15 sene önce eğitim sistemimizin saçmalığı olarak bir proje ödevi furyası başladı. Öğretmenler saçma sapan, öğrencilerin boyunu aşan, internetten araştırmaları gereken ödevler veriyorlardı. Veliler ilk başta soluğu internet kafelerde aldı. “Proje ödevi hazırlanır” yazısı her internet kafenin kapısında asılıydı.
Ardından reklamlar ve öğretmenlerin teşvikiyle eve bilgisayar alıp, internet bağlatmak moda oldu. İlk başta iyi niyet vardı. Çocuk ödevlerini yapacak, internetteki alternatif bilgi kaynaklarıyla kendini daha çok geliştirecekti falan. Ülkemizde internetin yaygınlaştırılıp, her eve girmesinin ilk sebebi bu oldu. Elbette işin sonunda günde bir saat ödev için kullanılan bilgisayar ve internet ardından saatlerce oyun, video vb. şeyler için kullanılmaya başlandı. Akıllı telefonların yaygınlaşmasıyla ikinci kırılmayı yaşadık. Pandemi saçmalığı döneminde uzaktan eğitime geçilmesiyle birlikte günümüzde belli bir yaşın üzerinde yalnız yaşayanlar hariç internetin olmadığı ev artık yok. Teknolojiden geri kalmayalım mantığını artık aştık. Günümüzde sormamız gereken soru teknolojiyi ne için kullanıyoruz olmalı.
Okullarda cep telefonunun yasaklanması veya tuşlu telefona izin verilmesi ne zaman gündeme gelse gençlerin teknolojiye erişiminin engellenmesinin doğru olmadığını söyleyen bir kesimin sesi fazla çıkıyor. Gençlerimiz zannedersiniz ki sabahtan akşama kadar telefonlarında kod yazıp, bilimsel araştırma yapıyorlar. Birçoğunun sosyal medyada, oyun vb. geçirdikleri zaman neredeyse günün yarısından fazla, uyku saatlerinin kat be kat üzerinde. Artık şu teknolojiye hayran olma saçmalığını, klişesini bir kenara bırakarak başlangıç yapalım. Teknolojiyi büyük oranda oyun, eğlence ve geyik muhabbeti için kullandığımızı kabul edelim. Klasik bir şekilde iş ailede bitiyor.
Anne ve babalar çocuklarından bihaberler. Artık iki yaşındaki çocukta, 18 yaşındaki de ayak bağı olarak görünüyor. Anne ve babanın çalıştığı “modern” ailelerimizde ebeveynler işten yorgun geliyorlar. Çocuklar gürültü yapmadığı, sorun çıkarmadığı sürece odalarında istediklerini yapabiliyor. Elbette sınırsız teknolojik donanıma sahip olarak. Bunun sonucunda sorunlu, yüz yüze iletişimi çok kötü, kendini ifade etmekten aciz, kalabalık bir caddede yürümeyi bile beceremeyen çocuklar yetişiyor.
Günümüzde proje çocuklar da yaygın. Anne ve babanın çalıştığı ailelerin büyük bir kısmı tek çocuk yapıyor. Bütün imkân bu çocuğunun ayaklarının altına seriliyor. Herkesin çocuğu prens, prenses. Asıl sorun okullarda onlarca prens ve prenses bir araya gelince başlıyor. Öğretmenlerin ise işi zor. Bu kadar egosu şişirilmiş çocukla nasıl baş edilebilir ki? Eğitim sistemimizin sistemsizliği de bu tarz olaylara altyapı oluşturuyor. Kahramanmaraş’taki öğrencinin sorunlu olduğu belliymiş. Zamanında okuldan atılsa en fazla evde, kendisini yetiştiren anne, babasını öldürürdü. O kadar masum insanın canına kıymaya fırsat bulamazdı.
Ezberleri bırakıp gerçeklerle yüzleşmeliyiz. El âlem ne der kaygısı umursamadan eğitim sistemine bir çekidüzen verilmeli. Öncelikle de lise eğitimi zorunluluktan çıkarılmalı. Anne ve babasının evde hakkından gelemediği sorunlu çocuklarla öğretmenler uğraşmak zorunda değil. İlkokul ve ortaokullarda da belli bir düzenleme şart. İmam-hatip ya da farklı mesleki ortaokullar ayrı olabilir. Fakat düz ortaokullar, ilköğretim mantığında önceki gibi aynı binada devam etmeli. Aileler beşinci sınıfa gidecek çocuğa okul derdine düşmemeli.
Ortaokulda belli bir diploma notuna, devamsızlık kriterine ulaşamayan öğrenci istese bile örgün lise eğitimine başlatılmamalı. En başta açık liseye yönlendirilip meslek sahibi olması sağlanmalı. Eğitim sistemimiz belli bir kalitenin üzerine inşa edilmeli. Aksi hâlde hızlı ve anlaşılır bir şekilde okumaktan aciz, klasik dört işlem matematik ve çarpım tablosunu bile bilmeyen ama iki üniversite bitirdim işsizim diyen tipleri haber bültenlerinde görmeye devam ederiz.
Yazılıp, söylenecek çok şey var belki önümüzdeki hafta devam ederiz. İlk başta yapılması gereken şey; aile, çocuk, okul, eğitim sistemi vb. kavramların ne anlama geldiğini en baştan düşünüp, tartışmaktır. Elbette bu kavramların günümüzdeki geldikleri yerle karşılaştırarak. Teknolojinin gelişimi bunun bizim yeni tip “modern” ailemize yansıması, yeni nesil ebeveynlik vb. konuşulması gereken konular. Konuşursak bir şeyler değişir mi çok zannetmiyoruz ama belki konuşuruz…
