Konya bir evladını daha toprağa verdi.
Bir yangına müdahale etmek için görev başındaydı. İnsanların canını, malını, emeğini korumak için alevlerin içine girmişti. Her gün yaptığı gibi. Her itfaiyecinin yaptığı gibi.
Konya’da bir yatak fabrikasında meydana gelen yangında karbonmonoksit gazından zehirlenerek ağır yaralanan itfaiye eri Mehmet Tekeli Abimiz, tüm müdahalelere rağmen hayatını kaybetti.
Şimdi soruyorum:
Eğer bir insan görev başında, insanların hayatını kurtarmak için mücadele ederken hayatını kaybediyorsa, buna ne denir?
Eğer bir insan ateşin, dumanın, zehirli gazların içine girip bir daha dönemiyorsa, bunun adı nedir?
Bu ülke artık bu sorulara dürüst cevap vermek zorundadır.
Çünkü itfaiyecilik sıradan bir meslek değildir.
Ben Mehmet Abimizi Sancak İtfaiye Merkezinde öğrencilerimize uygulama Eğitimleri yaparken hep görürdük…
Sessizdi.
Mütevazıydı.
Gösterişi sevmezdi.
Birçok itfaiyeci gibi işini yapar, görevine gider, sonra evine dönerdi.
Ya da biz öyle zannederdik.
Çünkü her görev, aslında bir dönüş garantisi olmayan yolculuktur.
Yangın görüntülerine televizyonlardan bakmak kolaydır.
Ancak yangının içine girmek başka bir şeydir.
Kapkara dumanın içerisinde görüş mesafesinin sıfıra düştüğü bir ortamda ilerlemek…
Bir patlamanın ne zaman gerçekleşeceğini bilmeden çalışmak…
Tavanın ne zaman çökeceğini kestirememek…
Zehirli gazların arasında nefes almak…
İnsanların ulaşamadığı yerlere ulaşmaya çalışmak…
İşte itfaiyecilik budur.
Toplumun büyük bölümü yangınlarda en büyük tehlikenin alev olduğunu düşünür.
Oysa gerçek çok farklıdır.
Yangınların büyük çoğunluğunda ölüm sebebi alevler değil, gazlar ve dumandır.
Karbonmonoksit…
Hidrojen siyanür…
Karbondioksit…
Azot oksitler…
Sülfürlü bileşikler…
Yanıcı ve patlayıcı gazlar…
Bu gazlar saniyeler içerisinde insanı etkisiz hale getirebilir.
Karbonmonoksit sessiz bir katildir.
Rengi yoktur.
Kokusu yoktur.
Tadı yoktur.
Ancak kana oksijenden yaklaşık 250 kat daha güçlü bağlanır.
İnsan nefes aldığını zannederken aslında yavaş yavaş hayatını kaybeder.
Birçok itfaiyeci alevlerden değil, işte bu görünmeyen düşmandan dolayı hayatını kaybetmektedir.
Sanayi yangınları ise artık çok daha büyük risk taşımaktadır.
Eskiden yangın dediğimiz olay çoğunlukla ev yangınlarıydı.
Bugün ise durum farklı.
Fabrikalar büyüyor.
Üretim kapasitesi artıyor.
Kimyasal madde kullanımı yaygınlaşıyor.
Depolama alanları genişliyor.
Plastikler, köpükler, solventler, sentetik malzemeler ve yüksek enerji sistemleri sanayi tesislerinde yoğun olarak bulunuyor.
Bu nedenle sanayi yangınları artık sadece yangın değildir.
Patlama riski vardır.
Toksik gaz riski vardır.
Kimyasal yayılım riski vardır.
Yapısal çökme riski vardır.
İkincil patlama riski vardır.
Bu nedenle sanayi yangınlarıyla mücadele eden itfaiyeciler aslında her müdahalede hayatlarıyla kumar oynamaktadır.
İşte bu noktada olay yeri güvenliği ve personel güvenliği kavramları devreye giriyor.
Ne yazık ki bazen yangını söndürme telaşı içerisinde personel güvenliği ikinci plana atılabiliyor.
Oysa modern itfaiyecilikte en önemli kural şudur:
“Kurtarıcı önce kendini korumalıdır.”
Çünkü yaralanan bir itfaiyeci artık kurtarıcı değil, kurtarılmayı bekleyen kişi haline gelir.
Risk değerlendirmesi…
Gaz ölçümleri…
Solunum cihazı kullanımı…
Personel takip sistemleri…
Emniyet ekipleri…
Tahliye planları…
Bunların tamamı bir formalite değil, hayat memat meselesidir.
Ancak bütün bunların yanında daha büyük bir sorun var.
Türkiye’de hâlâ gerçek anlamda bir İtfaiye Meslek Kanunu bulunmamaktadır.
Bu kabul edilebilir değildir.
Bugün polislerin kanunu vardır.
Askerlerin kanunu vardır.
Sağlık çalışanlarının mevzuatları vardır.
Peki itfaiyecilerin?
Canını ortaya koyan, patlamaların içine giren, enkazlara giren, sellerde çalışan, deprem bölgelerinde görev yapan itfaiyecilerin neden özel bir meslek kanunu yoktur?
Neden özlük hakları yıllardır tartışılmaktadır?
Neden görev tanımları hâlâ tam anlamıyla netleşmemiştir?
Neden risk tazminatları ve yıpranma payları sürekli gündeme gelmektedir?
Ve en önemlisi;
Görev sırasında hayatını kaybeden itfaiyecilerin statüsü neden hâlâ toplum vicdanını tatmin edecek şekilde düzenlenememiştir?
2023 Kahramanmaraş depremlerinde itfaiyeciler vardı.
Sellerde itfaiyeciler vardı.
Orman yangınlarında itfaiyeciler vardı.
Fabrika yangınlarında itfaiyeciler vardı.
Trafik kazalarında itfaiyeciler vardı.
Enkazlarda itfaiyeciler vardı.
KBRN olaylarında itfaiyeciler vardı.
Ama ne zaman onların sorunları konuşulacak?
Ne zaman onların sesi duyulacak?
Ne zaman onların hakları teslim edilecek?
Mehmet Tekeli artık aramızda değil.
Bir ailesi eksik kaldı.
Bir ocağa ateş düştü.
Bir istasyon arkadaşını kaybetti.
Bir şehir evladını uğurladı.
Bizler ise sadece bir taziye mesajı yayınlayıp hayatımıza devam edersek, asıl sorumluluğumuzu yerine getirmiş olmayacağız.
Bu kayıp bize bir kez daha göstermiştir ki;
İtfaiyecilik bir memuriyet değil, bir adanmışlıktır.
Bir görev değil, bir fedakârlıktır.
Bir iş değil, hayatı başkalarının hayatına adama mesleğidir.
Mehmet Abimize Allah’tan rahmet diliyorum.
Mekânı cennet olsun.
Geride kalan ailesine, çalışma arkadaşlarına ve tüm itfaiye camiasına sabır diliyorum.
Ama aynı zamanda bir çağrıda bulunuyorum:
Artık daha fazla beklemeyelim.
İtfaiyecilerin sesi duyulsun.
Meslek kanunu çıkarılsın.
Özlük hakları iyileştirilsin.
Görev şehitliği konusu yeniden değerlendirilsin.
Çünkü her yangından sonra aynı acıları yaşamak kader değildir.
Tedbir almak mümkündür.
Değer vermek mümkündür.
Hak teslim etmek mümkündür.
Ve bazı insanlar ancak kaybettikten sonra değil, yaşarken de kıymet görmeyi hak ederler.
Mehmet Tekeli Abimiz de onlardan biriydi.
Dr. Abdullah Koca
Selçuk Üniversitesi Kadınhanı Faik İçil Meslek Yüksekokulu
Sivil Savunma ve İtfaiyecilik Bölüm Başkanı