Bir toplumu ayakta tutan sadece yolları, köprüleri, fabrikaları ya da yüksek binaları değildir. Bunlar bir ülkenin maddi gücünü gösterir; ancak milletleri asıl yaşatan, görünmeyen fakat her şeyi ayakta tutan manevi sütunlardır. Tarih boyunca büyük medeniyetler kurmuş toplumlara baktığımızda, onların gücünün yalnızca ekonomik veya askerî imkânlardan kaynaklanmadığını görürüz. Asıl güç; ortak değerlerde, ortak hafızada ve ortak hedeflerde saklıdır.
Bugün dünyanın birçok ülkesinde teknolojik gelişmeler baş döndürücü bir hızla ilerliyor. Yapay zekâ, dijital dönüşüm, uzay çalışmaları ve yeni nesil teknolojiler hayatın her alanını etkiliyor. İnsanlık bilgiye hiç olmadığı kadar kolay ulaşıyor. Ancak aynı zamanda insanlık, anlam krizini de hiç olmadığı kadar derinden yaşıyor. Bilginin arttığı, fakat hikmetin azaldığı bir çağın içindeyiz.
İşte tam da bu noktada şu soruyu sormak gerekiyor: Bizi biz yapan nedir?
Bu sorunun cevabı ne bir ekonomik göstergede ne de bir teknolojik başarı hikâyesinde saklıdır. Bizi biz yapan; ailemizdir, inancımızdır, kültürümüzdür, tarihimizdir, komşuluk ilişkilerimizdir, merhametimizdir, yardımlaşma ruhumuzdur ve gerektiğinde aynı bayrağın altında kenetlenebilme irademizdir.
Toplumlar bazen savaşlarla yıkılır, bazen ekonomik krizlerle sarsılır. Fakat asıl tehlike, insanların birbirine olan güvenini kaybetmesiyle başlar. Bir toplumda güven duygusu zayıfladığında, aile bağları koptuğunda, ortak değerler aşındığında ve bireycilik her şeyin önüne geçtiğinde görünmez bir çözülme başlar. Bu çözülme ilk bakışta fark edilmez. Çünkü ortada yıkılmış binalar yoktur. Fakat zamanla insanlar aynı şehirde yaşasa da aynı duyguyu paylaşamaz hâle gelir.
Bugün gençlerimizi düşündüğümüzde önemli bir gerçekle karşılaşıyoruz. Tarihin hiçbir döneminde gençler bu kadar bilgiye ulaşamamıştı. Ancak yine tarihin hiçbir döneminde gençler bu kadar yalnızlık, kimlik arayışı ve aidiyet problemi yaşamamıştı. Dijital dünyanın sunduğu sınırsız imkânlar, beraberinde sınırsız dikkat dağınıklığını da getirdi. Ekranlar büyüdükçe sohbetler küçüldü. Takipçi sayıları arttıkça dostlukların derinliği azaldı. Kalabalıklar çoğaldı ama yalnızlık da büyüdü.
Bu durum yalnızca bireysel bir mesele değildir. Aynı zamanda toplumsal bir güvenlik meselesidir.
Çünkü güçlü toplumlar sadece ekonomik olarak güçlü olanlar değildir. Güçlü toplumlar; ortak değerlerini koruyabilen, zor zamanlarda dayanışma gösterebilen ve geleceğe birlikte yürüyebilen toplumlardır.
Afet yönetimi alanında çalışan biri olarak şunu çok net ifade edebilirim: Bir afet sonrasında ilk müdahaleyi çoğu zaman insanlar birbirine yapar. Depremde, yangında, selde veya başka bir afette kurtarma ekipleri ulaşıncaya kadar insanların birbirine uzattığı el hayat kurtarır. İşte bu dayanışma ruhu, bizi biz yapan değerlerin en somut göstergesidir.
Yakın tarihimiz bunun sayısız örneğiyle doludur. Depremlerde, sellerde, orman yangınlarında ve milletçe yaşadığımız zor günlerde insanımızın nasıl kenetlendiğine defalarca şahit olduk. Birbirini tanımayan insanlar kilometrelerce uzaktan yardım gönderdiler. Gençler gönüllü oldular. Esnaf dükkânını açtı. Anneler evlerinde ekmek yaptı. İşte millet olmanın anlamı tam da burada ortaya çıktı.
Ancak bu ruhun kendiliğinden devam edeceğini düşünmek büyük bir yanılgıdır. Her nesil kendi değerlerini yeniden öğrenmek ve yaşatmak zorundadır. Aileler çocuklarına sadece iyi bir meslek değil, aynı zamanda iyi bir karakter de kazandırmalıdır. Eğitim kurumları yalnızca sınav başarısını değil, insan yetiştirmeyi de hedeflemelidir. Sivil toplum kuruluşları, vakıflar ve gönüllü yapılar toplumsal dayanışmanın canlı tutulmasında daha fazla sorumluluk üstlenmelidir.
Bugün ülkemizin önündeki en büyük görevlerden biri; teknolojik gelişmeyi manevi gelişimle birlikte yürütebilmektir. Çünkü teknoloji araçtır, amaç değildir. İnsanı merkeze almayan hiçbir gelişme sürdürülebilir değildir. Güçlü bir gelecek inşa etmek istiyorsak, sadece betonarme yapıları değil, insanın gönül dünyasını da güçlendirmeliyiz.
Bazen bir toplumun kaderini tanklar, toplar ya da ekonomik göstergeler belirlemez. Bazen bir annenin evladına verdiği terbiye, bir öğretmenin öğrencisine aşıladığı ideal, bir gencin gönüllü olarak yaptığı yardım faaliyeti ya da bir komşunun komşusuna sahip çıkması belirler. Çünkü medeniyet dediğimiz şey, büyük binalardan önce büyük insanlar yetiştirebilmektir.
Bugün geriye dönüp baktığımızda bizi ayakta tutan şeyin yalnızca maddi güç olmadığını görüyoruz.
Tarihin en zor dönemlerinde milletimizi ayakta tutan; iman, umut, dayanışma ve ortak aidiyet duygusu olmuştur. İşte bunlar bizim son kalemizdir.
Bu kaleyi kaybedersek sahip olduğumuz diğer bütün kazanımlar anlamını yitirir. Ama bu kaleyi koruyabilirsek, karşılaşacağımız her türlü zorluğu aşabilecek gücü de kendimizde buluruz.
Çünkü bizi biz yapan şey; sahip olduklarımız değil, uğruna birlikte mücadele edebildiğimiz değerlerimizdir. Ve o değerler, hâlâ bu milletin en güçlü kalesi olmaya devam etmektedir.