Bazı şehirler vardır; adını duyduğunuzda aklınıza önce fabrikaları gelir. Bazılarında limanlar, bazılarında turizm, bazılarında ise ticaret hayatı ön plana çıkar. Şehirlerin kimlikleri çoğu zaman ekonomik göstergelerle, fiziksel yatırımlarla ve büyük projelerle anlatılır. Oysa bazı şehirlerin asıl gücü gözle görülmez. Ne yüksek binalarda saklıdır ne de rakamlarla tam olarak ifade edilebilir. O güç insanın yetişmesinde, bilginin üretilmesinde ve geleceğin inşa edilmesinde gizlidir.
Konya işte tam da böyle bir şehirdir.
Türkiye denildiğinde akla ilk gelen şehirlerden biri olan Konya; tarih boyunca medeniyetin, irfanın, ilmin ve üretimin merkezi olmuştur. Selçuklu Devleti’nin başkenti olması tesadüf değildir. Çünkü bu şehir sadece taş binalar inşa eden değil, insan yetiştiren bir medeniyetin temsilcisidir. Yüzyıllar önce medreselerinde ilim okutulan, kervansaraylarında kültürlerin buluştuğu, Mevlânâ’nın gönül ikliminin şekillendirdiği bu şehir, bugün de aynı misyonu farklı bir şekilde sürdürmektedir.
Bu misyonun günümüzdeki adı üniversitelerdir.
Bugün Konya’nın sahip olduğu en büyük stratejik güçlerden biri, belki de yeterince konuşulmayan üniversite ekosistemidir. Binlerce akademisyen, yüz binlerce öğrenci, araştırma merkezleri, laboratuvarlar, teknoparklar ve bilimsel çalışmalarla Konya aslında Türkiye’nin en önemli yükseköğretim merkezlerinden biridir.
Ne var ki biz bazen sahip olduğumuz değerlerin büyüklüğünü, onların yokluğunu hayal etmeden anlayamıyoruz.
Bir an için Konya’da üniversitelerin olmadığını düşünelim.
Selçuk Üniversitesi’nin kampüsleri boş olsun.
Necmettin Erbakan Üniversitesi olmasın.
Konya Teknik Üniversitesi hiç kurulmamış olsun.
KTO Karatay Üniversitesi bulunmasın.
Şehirden on binlerce öğrenci toplu çekip alınsın.
O zaman sadece sınıflar boşalmazdı.
Kafeler boşalırdı.
Kitapçılar sessizleşirdi.
Yurtlar kapanırdı.
Toplu taşımanın önemli bir kısmı anlamını yitirirdi.
Kültürel faaliyetler azalırdı.
Şehrin ekonomik döngüsünde ciddi bir daralma yaşanırdı.
Daha da önemlisi şehir, geleceğe dair ürettiği fikirlerin büyük bölümünü kaybederdi.
Çünkü üniversiteler sadece eğitim kurumları değildir.
Üniversiteler şehirlerin aklıdır.
Nasıl ki insan bedeninin hareketlerini beyin yönlendiriyorsa, şehirlerin uzun vadeli gelişimini de üniversiteler yönlendirir.
Bir şehirde üniversite varsa araştırma vardır.
Araştırma varsa yenilik vardır.
Yenilik varsa kalkınma vardır.
Kalkınma varsa gelecek vardır.
Bugün dünyanın gelişmiş şehirlerine baktığımızda bu gerçeği çok net görüyoruz. Amerika’nın Boston şehri sadece bir şehir değildir; aynı zamanda dünyanın en önemli bilim merkezlerinden biridir. İngiltere’deki Oxford, üniversitesiyle özdeşleşmiştir. Almanya’nın birçok şehri sanayisini üniversiteleriyle birlikte geliştirmiştir. Çünkü modern dünyada bilgi üretmeyen şehirlerin rekabet etme şansı giderek azalmaktadır.
Artık şehirler fabrikalarıyla değil, bilgi üretme kapasiteleriyle yarışmaktadır.
Yapay zekâdan iklim değişikliğine, afet yönetiminden sağlık teknolojilerine kadar geleceğin tüm alanları üniversitelerin laboratuvarlarında şekillenmektedir.
İşte Konya’nın elindeki en büyük fırsat da burada yatmaktadır.
Bugün Konya sadece bir tarım şehri değildir.
Sadece bir sanayi şehri de değildir.
Sadece bir tarih ve kültür şehri de değildir.
Konya aynı zamanda bir bilgi şehridir.
Ancak bu gücün daha etkin kullanılabilmesi için şehir ile üniversite arasındaki bağların daha da güçlendirilmesi gerekmektedir.
Üniversiteler kampüslerin içine sıkışmamalıdır.
Şehrin sorunları akademik araştırmaların konusu haline gelmelidir.
Yerel yönetimler üniversitelerle daha fazla iş birliği yapmalıdır.
Sanayi kuruluşları araştırma merkezleriyle ortak projeler geliştirmelidir.
Sivil toplum kuruluşları akademisyenlerin bilgi birikiminden daha fazla yararlanmalıdır.
Çünkü bilgi ile uygulama arasındaki mesafe kapandıkça şehirler büyür.
Örneğin afet yönetimi alanını ele alalım.
Türkiye bir deprem ülkesidir.
İklim değişikliği nedeniyle seller, kuraklıklar ve orman yangınları her geçen gün daha fazla gündeme gelmektedir.
Bu sorunlarla mücadele yalnızca sahadaki ekiplerle mümkün değildir.
Bilimsel araştırmalarla desteklenmeyen hiçbir afet yönetimi sistemi sürdürülebilir değildir.
İşte bu noktada üniversiteler devreye girmektedir.
Afetlere dirençli şehirler ancak üniversitelerin ürettiği bilgiyle inşa edilebilir.
Aynı durum sağlık, tarım, çevre, teknoloji ve sanayi için de geçerlidir.
Bir şehrin geleceği yalnızca belediye bütçeleriyle değil, üniversitelerinin araştırma kapasitesiyle de belirlenmektedir.
Konya bu açıdan son derece önemli bir potansiyele sahiptir.
Fakat bir başka gerçeği de konuşmak zorundayız.
Üniversite şehri olmak yalnızca çok sayıda öğrenciye sahip olmak demek değildir.
Gerçek üniversite şehri olmak, öğrencinin kendisini o şehrin bir parçası olarak hissedebilmesidir.
Bir öğrenci Konya’ya geldiğinde yalnızca ders alıp mezun olmamalıdır.
Bu şehri tanımalıdır.
Bu şehirle bağ kurmalıdır.
Bu şehirde hatıralar biriktirmelidir.
Çünkü öğrenciler mezun olduklarında diplomalarını alıp gitmezler; aynı zamanda şehir hakkında bir izlenim de götürürler.
Bugün Türkiye’nin dört bir yanında görev yapan binlerce mezun, Konya’yı anlatmaktadır.
Kimi bir öğretmendir.
Kimi bir mühendis.
Kimi bir doktor.
Kimi bir akademisyen.
Kimi bir itfaiyeci.
Kimi bir yönetici.
Ama hepsi bir yönüyle Konya’nın gönüllü temsilcisidir.
Bu nedenle öğrenciye yapılan her yatırım aslında şehrin geleceğine yapılan yatırımdır.
Üniversite öğrencileri ekonomik bir yük değil, stratejik bir değerdir.
Onlar bugünün öğrencileri, yarının karar vericileridir.
Belki geleceğin valileri, belediye başkanları, bakanları, bilim insanları ve iş insanları bugün
Konya’nın kampüslerinde eğitim görmektedir.
Bu nedenle üniversiteler sadece bugünü değil, Türkiye’nin yarınlarını da şekillendirmektedir.
Belki de bu yüzden Konya’nın gerçek zenginliği sanıldığı gibi sadece verimli ovalarında değildir.
Gerçek zenginlik amfilerde ders dinleyen gençlerdedir.
Laboratuvarlarda çalışan araştırmacılardadır.
Kütüphanelerde sabahlayan öğrencilerde, proje geliştiren akademisyenlerde, bilgi üreten bilim insanlarındadır.
Çünkü şehirleri büyüten şey beton değildir.
Beton binalar yapar.
İnsan ise medeniyet kurar.
Konya geçmişte medeniyet kurmuş bir şehirdi.
Bugün de aynı potansiyele sahiptir.
Ancak bunun yolu üniversitelerini yalnızca eğitim kurumu olarak görmekten değil, şehrin geleceğini şekillendiren stratejik güç merkezleri olarak değerlendirmekten geçmektedir.
Belki de artık Konya’nın üniversiteleri hakkında sadece kayıt dönemlerinde değil, şehrin geleceği konuşulurken de daha fazla konuşmamız gerekiyor.
Çünkü bu şehrin en büyük yatırımı yolları değil, yetişen insanıdır.
En büyük sermayesi binaları değil, bilgisidir.
En büyük gücü ise sessizce çalışan, üreten, düşünen ve geleceği hazırlayan üniversiteleridir.
İşte bu yüzden Konya’nın sessiz gücü üniversiteleridir.
Ve belki de Konya’nın yarınlarını belirleyecek olan en önemli mesele, bu sessiz gücün ne kadar farkında olduğumuzdur.
