* Bankalar arası kart merkezi verilerine göre Türkiye'deki toplam kredi kartı sayısı 2026 yılı ortası itibarıyla yaklaşık 147,6 milyona ulaşmıştı. Bireysel kredi kartı borcu ise 3,45 trilyon TL'yi aştı. Toplam bireysel borç yani tüketici kredileri ve bireysel kredi kartlarındaki toplam borç 7,5 trilyon lirayı geçti. Takipli borçlu sayısı ise 9 milyon kişi civarındadır. Evet, bir. Kartlı harcamalar son bir yılda % 39 arttı. Varlık yönetim şirketlerindeki borçlarla birlikte toplam miktar 7 trilyon 449 milyar TL'ye çıktı. Kredi kartı üstünlüğü: BDDK verilerine göre bireysel kredi kartı borçları tüketici kredilerini geçti. Kredi kartı alacaklarının 1,32 trilyon lirası taksitli, 2,18 trilyon lirası ise taksitsiz borçlardan oluştu. Yılın ilk 8 ayında 979 bin kişi kredi kartı, 740 bin kişi ise bireysel kredi borcunu ödeyemediği için yasal takibe alındı. Önceki yıllardan gelenlerle birlikte borcu devam eden toplam takipteki kişi sayısı 4,4 milyonu kişiyi aştı. İcra dairelerinde derdest bulunan dosya sayısı son bir yılda artarak 26,1 milyona ulaştı.
*Trading Economics verilerine göre hazırlanan güncel listede, kişi başına düşen ortalama kredi kartı borcunun en yüksek olduğu ülkeler belli oldu. İşte küresel ekonomide harcama alışkanlıkları ve borç sarmalının zirvesindeki o ülkeler. Hayatımızı kolaylaştıran plastik kartlar, kontrolsüz harcamalarla birleştiğinde küresel bir borç krizine dönüşebiliyor; nitekim Trading Economics'in son verileri de dünyada kişi başına düşen ortalama kredi kartı borcunun korkutucu boyutlara ulaştığı ülkeleri gözler önüne seriyor. Hayatımızı kolaylaştıran plastik kartlar, kontrolsüz harcamalarla birleştiğinde küresel bir borç krizine dönüşebiliyor; nitekim Trading Economics'in son verileri de dünyada kişi başına düşen ortalama kredi kartı borcunun korkutucu boyutlara ulaştığı ülkeleri gözler önüne seriyor. ABD $6.580 ile birinci, Kanada ikinci sırada $4.210 üçüncü olarak İngiltere $3.940, dördüncü olarak Avustralya
$3.720, 5. Sırada Güney Kore$3.610 sonrasında ülkemiz $3.240 ve 7. Sırada Japonya $2.980 kredi kartı borcu olan ülkeler.
* Kredi kartında yaşanan artış ve bankalara borçlananların yapmaları gerekenler, kurum ve kişiler için asıl mesele bütçe kontrolüdür. Küresel sistemde kredi kullanımı neredeyse bir zorunluluk haline gelirken bütçe kontrolü yapamayan kullanıcılar ise maalesef borç batağına saplanabiliyor ve bu durum ciddi manada olumsuz sonuçlar doğuruyor. Borcu yönetme sorunu var. Bizim gibi tüketim harcamaları yüksek olan ülkelerde sorun olmaya başladı. Bankaların da alacak borçları ciddi oranda arttı. Halk borçlanıyor, ödeyemediğinde sıkıntılar devam ediyor. Borç yiğidin kamçısıdır derler ama o kamçı artık biraz acıtmaya başladı. Borcu yönetecek olan borçlanacak kişi veya kurumdur. Ödeyebileceğiniz tutarda bir borcu üstlendiğiniz zaman ödeme yöntemini de ayarlamalıdır. Bugünkü ortamda, ödeme sistemlerine bakıldığında enflasyonist bir ülkede yaşıyoruz ve vade farkının getirdiği fiyatlamalar var. Bu uzun yıllardır bu ülkede bitmedi ve bana göre bitmeyecek. Çünkü dışa bağımlı, ithalatı ihracatından yüksek olan bir ülke olduğu için sürekli bağımlılığımız devam ediyor.
Kredi kartı borçlanmasında bir son ödeme dönemi var. Bunun için bir borç yapılanmasına gidiliyor. Bu çok kontrollü olmalıdır. Bir dönem bankalar limitleri daralttılar. Tartışmalar artınca bundan vazgeçtiler. Dünyada gelişmiş ülkelerde kredi kartı tahsis eden kuruluşlar, belli bir limit dâhilinde kartı veriyor. Kişiler, gelirlerine göre harcama yapabiliyor. Bu harcamalar, kazancının %10 fazlası kadar olabiliyor. Bizde ise bankalar, nasılsa harcayacak ve ben bunu bir şekilde alırım. Almasam da zarar yazarım veya varlığımı devrederim düşüncesiyle hareket ediyorlar ve yüksek limit açıyorlar. Çünkü faizden dolayı kar çok yüksek. Burada bir sıkıntı var. İnsan kendisini kontrol edemiyor. Bir yerde nefsi kontrol etme duygusudur. Ancak maalesef nefsi kontrol edemiyoruz. Bir AVM'ye, gıda satan bir yere girdiğinizde harcamaya devam ediyorsunuz. Bunu genellikle 'oruçluyken alışveriş yapılmamalı' şeklinde örnekleyebiliriz. Çünkü nefis kontrol edilemiyor. Bütçenizi dengelemediğinizde sorun çıkıyor
*Sonuç olarak, ülkemizde finansal okuryazarlık oranı %20 ve bu oran çok düşük. Gerçekten alt liglerde yer alıyoruz. Birçok olayı duyuyorsunuz. Yanlış hesaba para atanlar, yanlış yatırım yapanlar gibi birçok olay var. Bunun sebebi finansal okuryazar olamamaktır. Bugün biri size bir yatırım öneriyorsa önce bunu araştırmanız gerekir. İnternet ortamı o kadar tehlikeli bir hale geldi ki; her an kandırılabiliyoruz. Kullandığınız sosyal medya bir satış örgütü haline geldi. Her an karşınıza reklam çıkıyor ve o reklama aldanabiliyor, satın alma yapabiliyorsunuz. Bunu hepimiz yapıyoruz. Ancak kontrol ederek yapmak gerekir. Lüzumsuz şeyler alabiliyoruz. Bazen kendimizi şımartmak için kimi alışverişler yapabiliyoruz. Kendimizi ödüllendirmek için bunu yapabiliyoruz. Bunun bir sınırı olmalı. Eliniz gittiği kadar bilmediğiniz ölçüde harcama yaptığınızda sıkıntı başlıyor. Bunun kontrol yöntemi gelen ekstreleri kontrol etmektir. Bankalar ekstrelerinde çok güzel istatistiki raporlar veriyorlar. Hangi harcamaların ne oranda arttığını yazıyorlar. Aslında bu tam bir finansal okuryazarlık ve bütçe kontrol sistemidir. Herkesin açıkta kaldığı nokta bütçe kontrolüdür. Bütçe kontrolü, işletmeler için de şahıslar için de çok önemlidir.
