Prof. Dr. Erdal Arslan

Görünmeyen emek

Prof. Dr. Erdal Arslan

2002 yılından bugüne, Türkiye’nin sosyal ve ekonomik dönüşümünde şüphesiz çok büyük adımlar atıldı. Özellikle çalışma hayatındaki kadınların haklarını iyileştirmek, onları iş gücü piyasasında güçlendirmek adına atılan her adım, modern bir toplumun gereğiydi. Ancak çeyrek asra yaklaşan bu süreçte, toplumsal yapımızı ayakta tutan, o gizli kahramanların yani ev hanımlarının omuzlarındaki yük maalesef hiç hafiflemedi; aksine, bu “görünmez emek” daha da değersizleştirildi.

Bugün okullarda, sokaklarda şahit olduğumuz şiddet olayları, genç nesillerdeki değer erozyonu ve aile kurumunun yaşadığı sarsıntılar tesadüf değildir.

Özümüzden kültürümüzden dinimizden uzaklaştıkça başımıza gelen musibetler hep artı ve artıyor. Uzmanlar da günümüz çocuklarının karşı karşıya kaldığı risklerin ardında “ilgi ve sevgi eksikliği” ile “aile içi eğitimin yetersizliğini” işaret ediyor. İşte bu tablo, aslında çok temel bir gerçeği haykırıyor: Evde kalarak, çocuklarını şefkatle büyüten, onlara ahlaki ve manevi değerleri nakış gibi işleyen bir annenin vazifesi, dünyadaki hiçbir profesyonel iş tanımıyla kıyaslanamaz. Bu, vatanın geleceğine yapılan en kıymetli yatırım budur.  Ancak gelin görün ki, sistemimiz dışarıda çalışan kadının emeğini “ekonomik değer” olarak kaydederken, evinde bir gelecek inşa eden annenin emeğini yok sayıyor.

Artık bu sosyal yanılgıyı bir kenara bırakıp, anneliği bir “yük” değil, devlet nezdinde onurlandırılması gereken kutsal bir “vazife” olarak tanımlamanın vakti geldi. Devletin, fabrikadaki işçiye uzattığı şefkatli eli, evinde evladının başını okşayan fedakâr anneden esirgemesi kabul edilemez. Bu bağlamda, Türkiye’nin aile yapısını güçlendirecek kapsamlı bir “Toplumsal İnşa ve Aile Güvence Paketi” nin ivedilikle hayata geçirilmesi zorunluluktur.

Bu sistemin merkezinde, anneliğin ekonomik bir karşılığı değil, toplumun geleceğine duyulan minnetin bir ifadesi olmalıdır. Dünyadaki ileri örneklerden yola çıkarak, annelere sadece bir sosyal yardım değil, “Anneliği Destekleme Ödeneği” adı altında aylık bir gelir bağlanmalıdır. 

Bu bir lütuf değil, evinde bir nesli yetiştiren mimara devletin sunduğu bir teminattır. Bununla birlikte, emeklilik hayali kuran ev hanımları için mevcut olan prim sisteminin çok daha ötesine geçilmeli; evdeki çalışma süresi, sosyal güvenlik sistemi içinde “kamu hizmeti” statüsüne alınmalı ve primlerin %70’i doğrudan devlet tarafından karşılanmalıdır.

Ancak bu sadece ekonomik bir iyileştirme ile sınırlı kalmamalıdır. Bugün dijital çağın getirdiği risklerle başa çıkmak zorunda kalan annelerimizi “Aile Akademileri” ile desteklemeli, bu süreçlere katılan annelere toplumsal hayatta pozitif ayrımcılık sağlayan imtiyazlar “ücretsiz ulaşım, kültürel etkinliklere erişim veya enerji gibi temel giderlerde ciddi indirimler” tanınmalıdır. 

Yine evinde el emeği üreten kadınlarımızın, hiçbir vergi veya bürokrasi engeline takılmadan ürünlerini değerine satabildiği “Mikro-Ekonomik Güvence Sistemi” de bu paketin bir diğer sacayağı olmalıdır. 

Netice olarak; anneliği bir tercih olmaktan çıkarıp, devletin stratejik bir önceliği haline getirmeliyiz. Çocuklarımızın geleceğini korumanın yolu, o çocukları yetiştiren annelerin kendilerini güvende, değerli ve toplum nezdinde saygın hissetmelerinden geçer. Eğer bugün şiddetin, sevgisizliğin ve değer yitiminin önüne geçmek istiyorsak, önce evdeki o sessiz emeği görmeli, ona hak ettiği itibarı vermeliyiz. 

Unutmayalım ki, Peygamber Efendimiz’in (sav) müjdesiyle “Cennet annelerin ayakları altındadır” hadisi, anneliğin dünyevi statülerin çok üzerinde, kutsal bir mertebe olduğunu bize hatırlatır. Yine Kur’an-ı Kerim’de “Onlara merhamet ederek tevazu kanadını indir” (İsrâ, 24) buyurulması, ailenin temel direği olan anneye gösterilecek hürmetin inancın bir gereği olduğunu gösterir. 

Devletin eli, bu ayet ve hadislerin rehberliğinde, evindeki evladını bir medeniyet inşası gayretiyle yetiştiren o fedakâr annenin elini tutmalı ve ona hak ettiği itibarı teslim etmelidir.

Yazarın Diğer Yazıları