At izi it izi
Prof. Dr. Fatih Mehmet Öcal
Herkes tarafından dile getirilen, hatta espri şeklinde kullanılan klasik bir söz vardır, değişmeyen tek şey değişimdir, diye. Bu ifadenin ne kadar önemli ve derin bir anlamı olduğunu hem ulusal ve uluslararası arası ölçekte yaşamaktayız. Diğer bir durum ise algıların mı yoksa olguların mı gerçek olduğu konusunun anlaşılamamasıdır.
İlkinden başlayalım. Ülkelerin birbirleriyle iktisadi, siyasi, sosyal ve tüm alanlarda tek bir politikanın olmadığı, iç ve dış faktörlere göre farlılıklar göstermesi, günümüzün artık yeni normalidir. İki kutuplu dünya şeklinde tanımlanan dönemde Türkiye’nin NATO içindeki önemi ve işlevi, çok kutuplu bir sürece doğru giden XXI. yüzyılda siyahla beyaz gibi farklıdır. Bunun içsel sebebi ülkemizin son yıllarda özellikle savunma ve savaş sanayi sektöründe dünyada ilk 10’a girecek düzeye gelmesi ve yakın gelecekte çok daha ön sıralara geçeceğinin diğer ülkeler tarafından da anlaşılmasıdır. Dışsal faktörler ise;
- Çin’in, sahip olduğu hem ucuz hem de devasa iş gücünü teorik ve uygulamalı yüksek teknolojiye dayalı eğitimle bütünleştirmeyi ve yabancı doğrudan sabit sermaye yatırımlarını çekmeyi başarıp uzun döneme yaymayı başarması,
- Başta Asya kaplanları olarak nitelenen G. Kore, Tayvan, Singapur ve Hong-Kong gibi ülkelerin Ağır sanayi, elektronik, ileri teknoloji, güçlü altyapılarıyla dünyanın önde gelen finans, ticaret ve lojistik merkezleri haline gelmesi,
- Hindistan’ın özellikle yazılım alanında neredeyse dünyanın lideri konumuna gelmesi,
- Rusya’nın enerji temelli petrol, doğalgaz ile uzay ve savaş odaklı gelişimini, yüksek teknolojiye ağırlıklı imalat sanayisine yönelik çeşitlendirme ve üretimde önemli mesafeler kat etmesi sürecinde ABD ve AB ülkelerinin karşı bir hamle gösterememesi şeklinde sıralanabilir.
İkinci konu ise “at izi it izine karıştı” deyiminin, her ülke için her alanda karşılık bulmasıdır. İlk bakışta israil ve İran arasında başladığı zannedilen ama sonrasında esas oğlanın ABD olduğu anlaşılan savaşın sona erip ermediği, anlaşmanın yapılıp yapılmadığı ve kimin zafere ulaştığı kimin kaybettiğinin anlaşılamadığı, Hürmüz’ün kapalı mı açık mı olduğu ve gemilerin geçişine izin verilmesinde ABD’nin mi yoksa İran – Ürdün ikilisinin mi etkin olduğu, İran’ın uranyum zenginleştirmesinde ABD ile hangi koşullarda ortak noktalarda fikir birliğine varıp varmadıkları hakkında karşılıklı zıt açıklamaların yapıldığı gibi daha bir çok örnek verilebilir.
Küresel bağlamda sıralanan gelişmelere aynı pencereden bir de ülkemiz açısından bazı sorularla bakalım ve sonra düşünelim. TÜFE tarafından açıklanan enflasyon gerçekleri yansıtıyor mu? Yaklaşık 67 milyon 18 yaş üstü nüfusun TÜİK’in açıkladığı başta enflasyon olmak üzere tüm verilere güveniyor mu? Piyasada alım satıma konu olan hammadde, ara mal, mal ve hizmetlerin fiyatlarının belirlenmesinde piyasa arz ve talebi etkin mi? Yoksa fiyatlar eksik rekabet piyasalarının hâkim olduğu tekelleşmiş firmaların kontrolünde mi belirleniyor? Vergi yasaları adil mi? Dolaysız ve Dolaylı Vergiler (Kurumlar Vergisi, Gelir Vergisi, Harcamaya Vergileri) kazanca göre mi tahsil ediliyor
Yaklaşık %80’i 25 bin liranın altında olan emekli maaşları iki kişilik ailenin (karı – koca, evi de kendinin olduğu durumda bile) asgari ihtiyaçlarını karşılamaya yeter mi? Belediyelerin ihaleleri kentlerin ihtiyacına göre mi yoksa siyasi görüş olarak yakın firmalara kaynak aktarımı için mi veya şeffaf olarak mı yapılıyor? Üniversitelerin ve orta öğretim okullarının onlarca yapısal sorunu var iken, özel firmalara kaynak aktarımından başka bir işe yaramayan maliyet ve zaman israfından başka sonuç getirmeyen akreditasyon işlemi niye dayatılıyor? Tüm bunlar açıklanmasın mı?
