Beşeri sermaye niteliği
Prof. Dr. Fatih Mehmet Öcal
Demokrasinin geçen yüzyıla göre daha geliştiğini düşündüğümüz günümüzde iktisadi, sosyal, kültürel ve jeopolitik alanlardaki ortaya çıkan sorunların çözümünde seçimle işbaşına gelen hükümetlere, önemli görev, yetki ve sorumluluklar düşmektedir. Burada söz konusu sorunlara getirilmesi gereken farklı çözüm yollarından hangisinin uygulanacağı noktası önem kazanmaktadır. Demokratik ülkelerde halkın çoğunluğunun onayını alarak yönetme erkini elde geçiren hükümetlerin, haklı olarak tüm kontrolün kendisinde olması gerektiğini düşünmeleri gayet normaldir doğrusu da budur. Ancak sonrasında iktidarıyla muhalefetiyle tüm siyaset kurumunun sorumluluğu başlamaktadır. Çünkü anayasalara göre değişmekle birlikte dört veya beş yıllığına ülkeleri yönetme yetkisini alan hükümetlerin, sorunlara yaklaşımı kalıcı çözüm odaklı mı yoksa popülist odaklı mı olacak sorusu, kısa dönemde gerçekleşmese de orta ve uzun dönemde ekonomilerin büyüme oranlarını doğrudan etkilemektedir. Belirtilen iki farklı yaklaşım, ülkelerin gelişmişlik yolunu çizen bir işlev görmektedir.
Seçmenlerin oy kullanırken bilinçlilik düzeylerinin yüksek seviyede olması, ülkelerin gelişimlerini belirleme açısından büyük bir önem taşımaktadır. Siyasi partiler de başarılı olmak için halkın güvenini kazanmak adına projelerini, etkilerini ve sonuçlarını mantıklı anlatmanın yanında, genellikle abartma yoluna gitmektedirler. Tüm ülkeler için seçimleri kazanmanın kuralı, sadece sağlam ve tutarlı projelerin hazırlanması değil, bunları başarılı bir şekilde anlatarak halkın güvenini alabilmektir. Yani algılar seçimleri kazanmanın olmazsa olmaz unsurudur. İktidarı ele geçiren hükümetin sonraki seçimlerde başarılı olması, algıları olgularla destekleyen uygulamaları hayata geçirmekle mümkün olur. Algılar belki bir seçimi kazandırabilir, ancak kalıcılık sağlamaz. İktisadi büyümenin motoru olarak kabul edilen beşeri sermaye niteliği denilen unsur büyük önem taşımaktadır. On sekiz yaş üstü nüfusunun çoğunluğu eğitim düzeyi yüksek bireylerden oluşan toplumların; ekonomik, sosyal ve kültürel gelişim hızları hem sürekli hem de kalıcı olur. Siyasilerin seçim öncesi vaatlerinin; gerçeklik ve yapılabilirlikleri ile seçim sonrasında söylenenlerin ne kadarını gerçekleştirdiklerini gözlemleyip değerlendirmelerini daha doğru bir şekilde yorumlayacaklardır. Böylece popülizm merkezli politikaları benimseyen partilere prim verilmemiş olması yanında, buna benzer partilerin siyaset yapmalarının da önüne geçecektir. Ayrıca bu süreç diğer partiler içinde uyarı görevi yapacak, ciddi programlardan ve güçlü projelerden yoksun partilerin siyasete girememeleri gibi önemli bir görevi yerine de getireceğinden, halkın enerjisinin boşa gitmesini de önleyecektir. Günümüzün gelişmiş ülkelerinin ilk çıkış noktası, eğitimli bireylere sahip olmalarıdır. İkinci dünya savaşının buldozer gibi üzerinden geçtiği adeta taş üstünde taş kalmayan Almanya’nın çok kısa süre içinde, küresel ekonominin önde gelen ilk birkaç ülke arasında yer alması nedeni tabi ki tesadüf değil, beşeri sermaye niteliği yüksek bir halka sahip olmasıdır. Ekonomik büyümenin olmazsa olması, içinde bulunulan zamana ve ülkenin dokusuna uygun olması şartıyla, piyasanın ihtiyaçlarına cevap verecek teori ve pratiği harmanlayan eğitim politikasının hayata geçirilmesidir ki, gerisi kendiliğinden gelir. Örnek mi? Almanya’nın dışında Güney Kore, Çin, Rusya, Malezya, Singapur, Tayvan. O zaman öz eleştiri yapıp, kendimize şu soruyu sormamız ve cevabını bulmamız lazım. 1923-2026 yıllarını kapsayan yüz üç yıllık dönemde ülke olarak biz nerede hata yaptık? Doğru cevapları bulup uygulamaya koyamazsak, gelişmekte olan ülkeler grubunda yer almaya, enerjimizi iç siyasi tartışmalarla boşa harcamaya devam ederiz.
