Bitti bitmedi bitti bitmedi bitmeyecek…

Yaklaşık beş ay önce İsrail'in paranoya haline getirdiği güvenlik konusu bahanesiyle başlayan ABD – İran arasındaki savaş, bir ay önce taraflar anlaştı gibi dünya kamuoyuna açıklanmasına rağmen devam etmektedir. İsrail'in kaos ortamından yararlanıp Lübnan toprakları üzerinde ilerlemesi durumuna dönüşmesiyle yeni bir şekle bürünen savaşın, açıklanan konuşmalara ve yapılan girişimlere bakıldığında sona ermediği açıkça ortadadır. Kâğıt üzerinde bittiği söylenen ancak sahada devam eden savaşın ortaya çıkmasına neden olan faktörler ortadan kaldırılmadığı takdirde kısa dönemde sona ereceğini beklemek hayalciliktir ki, ne yazık ki uzun yıllar devam edeceğini beklenmesini hatta süreklilik kazanmasının olağan beklenti haline geldiğini söylemek, kahinlik olmayacaktır. Değil ABD-İran, orta doğudaki tüm çatışma, kaos ve savaşların en önemli nedeni İsrail'in kendi güvenliğini korumak bahanesiyle saldırganlığı ve bu duruma başta ABD olmak üzere batılı ülkelerin sessiz kalması, orta çıkan tüm savaşların temel nedenidir. İsrail'in söz konusu tutumunun önüne geçilmediği takdirde, dünyanın huzura ve ülkelerin ekonomilerinin istikrara kavuşması olanaksızdır. Elde var bir hesabı, bundan sonra tüm ülkeler takip edecekleri ekonomi, siyasi, sosyal ve kültür alanlarında, bu realiteyi bilerek ve kabul ederek politikalarını belirlemek zorundadırlar.

İnsanoğlu var olduğundan bu zamana kadar geçen dönemde boyutları farklılık göstermekle birlikte; sorunlar, anlaşmazlıklar, kaoslar, çatışmalar ve savaşlar sürekli meydana gelmiştir ve devam da edecektir. Ancak XX. yüzyılın üçüncü çeyreğinde (1960’lı yıllar) maliyetlerin düşüklüğünden dolayı öncelikle Asya ekonomilerinde reel sektör ve 1980’li yıllarda finansal sektörde başlayan küreselleşme sonrasında, normal olarak ülkeler arasında coğrafi açıdan mesafeler değişmese bile, sektör ayırt etmeksizin dünya üzerinde faaliyetlerini sürdüren tüm firmalar birbirleriyle birebir rakip haline geldiler. Örneğin 5 $’a satılan aynı ürünü, dünyanın herhangi bir yerinde herhangi bir firma 4 $’a satmaya başladığında, binlerce firmanın satışlarının düşmesi hatta iflas etmesi, artık olağan bir beklentidir ve haber değeri de yoktur. Dikkatinizi çektiğim söz konusu nokta, eksik rekabet koşulları geçerliliğini sürdürmekle birlikte ekonominin kendi haline seyrettiği, yani savaş, pandemi, reel ve finansal kriz gibi olağan dışı gelişmelerin meydana gelmediği durumlar için geçerlidir.

Bugüne geldiğimizde, 1947 yılından beri orta doğuda sözde kendi güvenliğini sağlamak ve inandıkları sapkın yayılmacı politikalarını sürdürmek için ülkelere (Suriye, İran, Lübnan) saldıran ve üstelik açık yazılı kaynaklarda 80 civarında nükleer silaha sahip olduğu söylenen İsral'i, ABD başta olmak üzere batılı ülkeleri nükleer silaha sahip olma ihtimalini bahane ederek İran’a saldırması komedi olmakla birlikte, işin tuhaf tarafı herkesin bildiği bu gerçeğin NATO, Birleşmiş Milletleri gibi uluslararası toplantılarda ABD ve batılı ülkelere neden sorulamadığı da, en hafif bir ifadeyle tirajı komiktir. Üstelik en başından beri Trump’ın açıklamalarına göre zafer kazanmasına ve İran’ı anlaşma isteyecek kadar zor duruma düşürmesine rağmen, halen savaşın devam etmesi de tam bir kara mizahtır. Artık bu vakitten sonra asıl üzerinde konuşulması gereken, savaşın tekrar ivme kazanması nedeniyle petrol fiyatlarının 100 $’ın üzerine çıkması hatta 150 $ düzeylerinin dillendirilmesine bağlı olarak, küresel ekonominin enflasyon riskiyle yüzleşmesidir. ABD ve batı ülkelerinin, yayılmacı politikalarını sürdüreceğini dünyanın gözüne sokarcasına açıkça ifade eden İsrail'i desteklemelerine dur denilmezse – ki NATO, BM gibi kurumların idari yapısı ve işlevleri yeniden dizayn edilmeli – savaşların sona ermeyeceği, küresel ölçekte başta ekonomi olmak üzere siyasi, sosyal istikrarın ve refahın sağlanamayacağı ortadadır. Benden söylemesi, ülkeler hesabını buna göre yapmalıdır.