Biz nerede hata yaptık?

Ülkemiz ve dünya hemen her konuda çok hızlı değişim ve gelişim süreci yaşamaktadır. XX. yüzyıla gelinceye kadar İngiltere’de başlayan sanayi devrimi ve sonrasında fordist ve post fordist üretim sistemleri ve bunların etkileri sonucu ekonomi başta olmak üzere siyasi, sosyal ve toplumsal konuların hızı, XXI. yüzyılın ilk çeyreğindeki kadar etkili olmamıştır. İçinde yaşadığımız ortamın özelliği; verilerin analiz edilerek akıllı, hızlı ve seri kararlar alınması (yapay zeka), tüm makine ve ekipmanlarının internet aracılığıyla birbirleriyle veri paylaşması, üretim sürecinde toplanan ham verilerin işlenip analiz edildikten sonra adeta ışık hızıyla karar verme sürecine ve dolayısıyla üretip kanalına aktarılması, üretim aşamasında bilgisayar destekli en ileri düzeyde yazılımların kullanılması ile verilerin güvenli bir şekilde depolanıp ve her ortamda erişim olanağına sahip olunması gibi temel avantajları içeren Endüstri 4.0 (Dördüncü Sanayi Devrimi) ile gelişmiş, gelişmekte ve geri kalmış olmaları fark etmeksizin tüm ülkeler, bu zamana kadar hiç tecrübe etmedikleri bir ortamın içinde bulmalarıdır. Önümüzdeki ilk çeyrek yüzyıl sonunda ülkelerin gelişmişlik sıralamasında nerede olacaklarını belirleyen temel belirleyici faktör, sahip oldukları kendi yapılarıyla uyumlu politik-sosyo-ekonomi koşullarını endüstri 4.0 ile uyumlu bir şekilde dönüştürebilmelerinde gösterdikleri başarı ya da başarısızlıktır.

Türkiye 103 yılda sanayileşme sürecinde belli bir mesafe kat etse de 17 Şubat  4 Mart 1923 tarihleri arasında düzenlenen ve oybirliğiyle kabul edilen Misak-ı İktisadi (Ekonomi Andı) ile ekonomik bağımsızlığı, yerli üretimi ve sanayileşmeyi merkezine alan ilk adımın atıldığı İzmir İktisat Kongresiyle başlayan süreç sonunda istenilen düzeyde olduğunu söylemek olanaksızdır. Ülke olarak yüz üç yıldır bilfiil hiçbir savaşa girmememize rağmen, başından geçen iki dünya savaşı ile adeta taş üstünde taş kalmayan Almanya dünyanın en gelişmiş ülkeler sıralamasında ilk üçte nasıl yer alırken, biz neden hala orta düzey gelişmekte olan ülkeler sınıfında yer alıyoruz? 1950’lili yıllarda üçte birimiz kadar olan G. Kore’nin kişi başına düşen gelirinin, şimdi bizden yaklaşık 4 kat fazla olması ne ile açıklanmalıdır? Neden yüz üç yıldır ülkemiz neredeyse tüm yıllarda dış ticaret ve cari açık vermektedir? Toplam ihracat içinde yüksek teknolojiye dayalı ürünlerin payının %4’ün bile altında olmasının nedeni nedir? Etrafımızdaki ülkelerin topraklarının altı petrol ve doğal gaz kaynarken, biz de neden yok sorusu sorulması akla gelmeyip arama – tarama çalışmalarına başlanması için iki binli yılların ilk çeyreğine kadar beklendi? Eğitim öğretim müfredatı popülizm gölgesinden çıkarılıp tümden çağın gereklerine uygun şekilde uygun şekilde hiçbir zaman hazırlanamadı? gibi soruları artırmak mümkündür.

Olan oldu, bundan sonra neler yapılmalı sorusu üzerine toplum yapımıza uygun olması şartıyla siyasi kaygılardan uzak, objektif ve bilimsel temele dayalı master plan hazırlanmalı ve acilen uygulamaya konulmalıdır. On iki yıllık zorunlu eğitim, her birkaç yılda uygulamaya konulan yeni ekonomi programları gibi ortaya çıkan gelişmeler karşısında adeta spontane ve günü kurtarmaya yönelik alınan kararlar gibi değil. Sadece savunma sanayi, hızlandırılan petrol ve doğal gaz arama çalışmaları (mavi vatan) ve uluslararası arenada gösterilen dış politikadaki başarının yeterli olacağını düşünmek en büyük yanılgıdır. Bu durumun ülke olarak farkı varamazsak XXI. yüzyılın ikinci yarısı ve sonrasında, örneğin G. Kore ile aramızdaki gelişmişlik farkının kapanması bir yana daha da açılacağını söylemek , çok bilmişlik değildir.