Volatil Trump

ABD başkanı Trump’ın, Epstein dosyalarında adının geçmesi ve israil’in bunları ortaya saçması tehdidinden korkarak, rejim tehlikesi ve balistik silahlara sahip olmasının dünya barışı için büyük tehdit mottosuyla İran’a saldırması üzerinden beş hafta geçti. Tüm dünya Trump’ın tabir yerindeyse yanar söner misali, ipe sapa gelmez ve facia denecek boyuttaki önceki konuşmalarının tam tersi açıklamalarını şaşkınlık içinde takip etti. İçinde bulunduğumuz günlerde İran’da rejim tehlikesi, nükleer silahlara sahip olmasının yol açtığı tehlikesi gibi bahaneler yerini, iyice keskinleşen ve fakat karşılığı olmayan Trump’ın tehditlerine bıraktı. Bunların içinde Trump’ın en çok üzerinde durduğu ve etkinlik sağlayacağı alanların başında gelen, Hürmüz Boğazı konusunda da yaptığı konuşmalar ile birbirinden çelişkili açıklamaları ve tehditleri de, yine boş çıktı.  Şöyle ki Trump, dünya enerji aktarımının %20’nin sağlandığı Hürmüz Boğazı’nı kapatan İran’a açması için kırk sekiz saat süre verdiğini ve açmazsa İran’da taş üstünde taş bırakmayacağını adeta taş devrine döneceğini açıkladıktan sonra bu süreyi beş güne çıkararak revize etti. Sonrasında Hürmüz Boğazı’nın açılması için NATO ülkelerinden İran’a saldırması için yardım istemesine rağmen beklediği desteği göremeyince ABD’nin, kağıttan kaplana benzettiği NATO’dan çıkmakla tehdit etti. Devamında Hürmüz Boğazı’nın kendiliğinden açılacağını, açılmazsa bile ABD’nin dünyanın en büyük petrol üreticilerinden birisi olduğundan kendi ülkesi için sorun teşkil etmediğini açıkladı. Artık 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlatılan savaşın ilk günlerinde ABD’nin kontrolündeki algısının giderek zayıfladığı ve İran’ın savaşın gidişatında psikolojik üstünlüğü eline geçirdiği görülmektedir.

İran’ın beklenenin tersine zaman geçtikçe daha ağır bombalarla ve füzelerle demir kubbelerle örülü savunma sistemini aşarak israil kentleri ile körfez ülkelerinde konuşlanmış ABD üslerini vurarak önemli hasarlar meydana getirmesi, savaşın uzamasında ve ABD-israil ikilisinin başarısız olmasındaki unsurların başında gelmektedir. Artı İran’ın stratejik bir hamleyle Hürmüz Boğazını kapatmasının enerji (petrol, sıvı gaz) arzını sekteye uğratması Brent türü petrolün varil fiyatının 70 $ düzeyinden yaklaşık %50 oranında artarak 109 $ düzeyine yükselmesinin meydana getirdiği ilk olumsuz etki, küresel ölçekte enflasyonun yükseleceği korkusudur. Petrol fiyatlarının artması, mikro bazda öncelikle ülkemiz gibi petrol ve doğal gazı büyük oranda ithal etmek zorunda kalan ülkelerin ekonomi dengelerini (bütçe açığı) bozarak cari açığı artıracaktır. Devamında lokal düzeyde ülkemize yansıması ise, zorunlu mal ve hizmetlere yapılan zamlarla fiyatların genel seviyesinin (enflasyon) artması ve halkın büyük çoğunluğunun reel gelirinin azalması dolayısıyla da satın alma gücünün gerileyip, kendi yaşam kalitesinden fedakârlık yaparak yaşamak zorunda kalmasıdır. Savaş bir şekilde bittikten sonra global ölçekte ortaya çıkması ve tartışılması gereken konular; NATO’nun ve BM’nin işlevi, ABD’nin körfez ülkelerini, trilyonlarca dolarlık savaş araç ve gereçleri satmasına rağmen korumadaki yetersizliğinin tartışılması, yeni savunma ittifakları arayışı, etkinlikleri azalan ABD ve batı eksenli ülkeler ile Türkiye, Çin ve Rusya gibi ülkelerin öne çıkma mücadelesi, suya sahip olma savaşları şeklinde gelişecektir. En son ABD-israil- İRAN savaşı göstermiştir ki ülkeler ancak, ekonomilerinin ve savunma sanayilerinin gücü kadar özgürdür, bağımsızdır, gerisi hikayedir.