Zengin çocuk şımarıklığı

Trump’ın, ABD-israil-İran’a yönelik sudan bahanelerle başlattıkları savaş ve Hürmüz Boğazının açılmasıyla ilgili kamuoyuna yansıyan açıklamaları kısaca şöyledir.

Trump, İran’a Hürmüz Boğazı’nın açılması için verilen süreyi 8 Nisan’a uzattığını, bununla beraber söz konusu sürede Hürmüz Boğazı’nın açılmasına yönelik adım atılmadığı takdirde ABD’nin enerji santrallerini hedef alacağını söylerken, İran’da Babülmendep Boğazı’nın da geçişlere kapatılabileceğini açıkladı. 

Orta Doğu’daki gerilim, karşılıklı “kritik altyapı” tehditleriyle yeni bir boyuta taşınırken, Başkan Trump’ın taleplerinin karşılanmaması durumunda İran’ın enerji santrallerini ve stratejik köprülerini hedef alacağını açıklaması, Brent petrolün varil fiyatının 109,8 $’a yükseltti. Tahran yönetimi, olası bir operasyona Basra Körfezi’ndeki enerji koridorlarını hedef alacağını duyurdu.

Salı günü küresel piyasalarda ABD-israil-İRAN arasındaki çatışmanın seyri ve ateşkes ihtimaline bağlı olarak dalgalı bir görünüm izlendi. Karşılıklı saldırıların sürdüğüne yönelik haber akışı risk iştahını baskılarken, Pakistan’ın iki haftalık ateşkes çağrısı ve diplomatik girişimler gündeme geldi. Trump, Hürmüz Boğazını deniz trafiğine açması için İran ile iki hafta sürecek ateşkes üzerinde anlaşma sağladıklarını açıkladı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise İran’ın ABD'nin saldırılarına misilleme niteliği taşıyan bölge ülkelerine yaptığı saldırıları durduracağını ve boğazdan gemilerin geçmesine izin vereceğini belirtti. Her iki tarafın ateşkes sürecine açık olduğuna yönelik mesajları piyasalarda iyimserlik oluştururken, Brent petrolün varil fiyatı 95 $’ın altına indi ve ateşkes kapsamında Hürmüz Boğazının petrol tankerlerine tekrar açılması beklentisini yükseltti. Altının ons fiyatı ise enerji fiyatları kaynaklı enflasyon endişelerinin hafiflemesiyle 4.800 $’ı aşarak yaklaşık son üç haftanın en yüksek seviyesine ulaştı.

Ateşkesin ardından Hürmüz Boğazı’nın açılacağı ve geçişlerin normale döneceği beklentisiyle petrol fiyatları 95 $’ın altına geriledi. Öte yandan, israil’in Lübnan’a düzenlediği saldırılar, Hürmüz Boğazı’ndan geçişlere ilişkin endişeler ve Trump’ın İran’a askeri yardımda bulunan ülkelere %50 oranında ek tarife tehdidi gibi gelişmeler ateşkese olan güveni sarsması, piyasalarda geri çekilmeye yol açtı. ABD vadeli işlemler güne satışla başlarken, Brent petrolün varil fiyatı 97 $ civarında seyrediyor.

ABD ile İran arasındaki ateşkes devam ederken, petrol fiyatları ateşkese yönelik kırılganlıkların ve Suudi Arabistan’ın petrol arzına ilişkin açıklamalarının etkisiyle dün yükseliş kaydetti. Suudi Arabistan’ın enerji altyapısına yönelik saldırıların ülkenin üretim kapasitesini günlük yaklaşık 600 bin varil, boru hattı akışını ise yaklaşık 700 bin varil azalttığı açıklandı. Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan petrol tankerlerinin geçişine yeterince izin vermediğini ve tankerlerden ücret alındığı yönünde haberlerin olduğunu belirterek bu durumun anlaşmaya aykırı olduğunu savundu. Söz konusu haber akışıyla bu sabah da Brent türü ham petrolün varil fiyatı dünkü kapanış seviyesinin %1 civarında üzerinde seyrediyor. 

“Olanda hayır vardır” diye bir söz vardır, bilirsiniz. ABD-israil-İRAN savaşı; ABD’nin kâğıttan kaplan ve Trump’ın boş birisi olduğunu, İran’ın beklenenden çok daha güçlü olduğunu, batılı denen tüm ülkelerin ve kurumlarının dertlerinin demokrasi değil, ne pahasına olursa olsun kendi çıkarlarını maksimize etmek olduğunu gözler önüne serdi. Devam eden savaşın ülkemiz için doğurduğu fırsat ise şudur; Karizması çizilen Birleşik Arap Emirlikleri başta olmak üzere körfez ülkelerinden kaçacak olan finans, lojistik, hizmet sektörü ile, ticari ve teknolojik fuarları İstanbul ve havzası başta olmak üzere deprem riski az olan İç Anadolu şehirlerine çekecek politikalar ortaya koymalıyız. Bu konuda böyle ayağımıza gelen fırsatı kaçırmamak adına başta hükümet olmak üzere, tüm siyasi partiler yanında ülkemiz kamuoyuna da önemli görev düşmektedir.