Din; insanın Yaradan’ıyla, kendi cinsiyle ve koca bir kâinatla kurduğu bağın, ahlak potasında eriyerek hayata aksidir. Gerçek dindarlık, yürekte hissedilen o muazzam maneviyatın sokakta, pazarda, ailede ve en önemlisi de kimsenin görmediği tenhalarda ahlaka dönüşmesidir. Bizler bu çetin sınavı, adına “dünya” denilen, aslında ahiretin üretim merkezi ve ebedi hayatın tarlası olan bu fani handa veririz. Dünya büsbütün kötü değildir; hakkı verildiğinde bizi Allah’a götüren kıymetli bir vesiledir. Fakat ne zaman ki kul, ahireti hesaba katmadan dünyayı ve onun geçici menfaatlerini tek amaç haline getirir, işte o zaman inancın ruhunu kemiren en sinsi hastalık baş gösterir: Gösterişçi Dindarlık ve Din İstismarı.
Bugün sokaklarda, plazalarda ve en çok da sosyal medyanın o ışıltılı, sahte meydanlarında şahit olduğumuz manzaralar, dinin özünün nasıl buharlaştığını acı bir şekilde yüzümüze vuruyor. İslami literatürde samimiyetin yani ihlasın zıddı riya; mürâi ise ibadetlerini dünyevi bir alkışa, bir koltuğa ya da maddi çıkara alet eden kimliktir. Gelin, etrafımıza canlı birer gözle bakalım: Lüks bir restoranda, sofranın ihtişamını ve hemen yanı başında duran muhtaç bir çocuğu kadraja alarak güya “infak” ettiğini tüm dünyaya ilan eden, ancak kameralar kapandığında o çocuğa bir tebessümü bile çok gören anlayış, gösterişçi dindarlığın en çıplak halidir. Ya da holding binasının girişine en büyük, en cafcaflı hat yazılarıyla ayetler asıp, arka tarafta çalışan işçisinin sigortasını eksik yatıran, mesaisini gasp eden, müşterisine kusurlu malı “hayırlı cumalar” mesajıyla süsleyerek satan modern tüccarın durumu da bundan farksızdır. İbadet ederken, namaz kılarken ya da bir hayır hasenat yaparken içten içe “Ne kadar takva sahibi, ne cömert bir insan” denmesini arzulamak, Hz. Peygamber’in (a.s) ifadesiyle “küçük şirk” uçurumuna yuvarlanmaktır.
Kur’an-ı Kerim, bu tarz bir gösterişçi dindarlığı ikiyüzlü münafıkların en bariz patolojisi olarak nitelendirir. Dilbilimsel olarak nifak, köstebeğin yeraltı yuvasındaki o iki kapılı dehlizden gelir. Bir tehlike anında açık delikten girip, arka taraftaki gizli çıkıştan kaçan o canlı gibi, kalbi nifak hastalığına yakalananlar da tam bir şahsiyet krizi yaşarlar. Açıktan İslam’ın popüler ritüellerini büyük bir şovla sergiler, gizliden gizliye sadece kendi menfaatlerinin peşinden koşarlar. Ayet-i kerimenin sarsıcı ifadesiyle, “Ağızlarıyla kalplerinde olmayanı söylerler.” (Âl-i İmran 167). Bu ikiyüzlü hayat, dışarıdan ne kadar konforlu görünürse görünsün, aslında kendi içinde ne büyük bir zindan ve huzursuzluk tablosudur! Sürekli açık vermeme korkusu, foyasının ortaya çıkma endişesi ve her iki tarafı da idare etme çabası içinde koca bir ömür heba olur. İnandıklarıyla tam bir gönül birliği kuramadıkları gibi, içlerindeki o gizli hırs anlaşılmasın diye dünyacılarla da tam bir dayanışma içine giremezler. Neticede, dinin kutsal sembollerini kendi küçük çıkarları, siyasi güçleri ya da sosyal statüleri için kullanan bu odaklar, Allah’ın ayetlerini az bir dünya menfaati karşılığında satan modern Bel'amlara dönüşürler.
Bu yozlaşmanın günümüz dünyasındaki en tehlikeli tezahürü ise manevi ticaret ve duygu sömürüsüdür. Kitle iletişim araçlarını ve dijital mecraları birer ticarethaneye çeviren bazı yapılar; “cennet garantili” dualar, sahte mehdi iddiaları, gizemli şifa seansları veya mistik rüyalar pazarlayarak devasa bir kayıt dışı ekonomi yaratmaktadır. Temiz inançlı, çaresiz insanların samimi duygularını suiistimal ederek lüks, şatafat ve debdebe içinde yaşayan bu figürler, Kur'an'ın ifadesiyle “insanların mallarını haksız yollarla yiyen” (Tevbe 34) modern rahiplerden farksızdır.
Kalbimizi, evlerimizi ve toplumumuzu kuşatan bu manevi salgından kurtulmanın yolu, radikal bir öz temizliği ve ihlas devrimi gerçekleştirmekten geçer. Riya hastalığının en güçlü panzehiri, sağ elin verdiğini sol elin bilmediği o gizli infak iklimidir. İnsanların görmediği, kameraların ulaşmadığı gece yarılarında seccadeye gözyaşı dökmek, kimselere haber vermeden bir yetimin faturalarını ödemek kalbi riyadan ve alkış bağımlılığından temizler. Din, hatasızlık iddiasındaki karizmatik figürlerin tekelinde değildir. Mümin, sorgulamayan kitle psikolojisinden sıyrılmalı; ölçü olarak Kur’an ve sahih sünnetin sarsılmaz ilkelerini rehber edinmelidir. Dünyanın nimetlerinden, meşru lezzetlerinden istifade etmek fıtri bir durumdur. Asıl mesele, malın ve makamın kalbe girip bir put haline gelmesini engellemektir. Dünya, sırtımızdaki heybede taşınan bir azık olmalıdır; kalbimizin başköşesine oturtulan bir sultan değil.
Sonuç olarak; Allah’ın adıyla insanları aldatanların, kutsal değerleri şahsi ikballerine basamak yapanların sonu, ne kadar yükselmiş görünürlerse görünsünler, kaçınılmaz bir ahlaki çöküştür. Toplumu bu yozlaşmadan koruyacak yegâne güç; hiçbir dünyevi menfaate eyvallahı olmayan, ilmiyle âmil ve samimiyeti hayat düsturu edinmiş dürüst insanların sesini çoğaltmaktır. Artık kalbimizi vitrinlerin, beğenilerin ve sahte alkışların esaretinden çekip; sadece O'nun göreceği o saklı, tertemiz odaya emanet etme vaktidir.
