Bir zamanlar Akdeniz’de birbirine top atan iki imparatorluk… Bugün aynı meselelerde benzer tepkiler veren iki ülke. Türkiye ile İspanya’nın hikâyesi, tarihin en çarpıcı dönüşümlerinden birini anlatıyor.
Son zamanlarda İspanya'nın Gazze ve İran savaşı konusunda çıkışları ve uygulamaları Türk kamuoyunda olumlu karşılanıyor. İspanya 16. yüzyılda Osmanlı'nın en büyük düşmanıyken değişen şartlardan dolayı 18. yüzyılda iyi ilişkiler kuruldu
Osmanlı-İspanya Antlaşması'nı ancak iki asır sonra hayata geçirmeye muvaffak olan İspanyol elçisi Bouligny, Fransa'nın Mısır'ı işgali üzerine Türkiye'de istenmeyen adam olmuş ve ülkeden çıkarılmıştı.
Osmanlı-İspanya Savaşı 1515-1577
Osmanlı ile İspanya arasındaki münasebetler daha kuruluş yıllarına kadar uzanır. İkinci Bayezid devrinde ise Osmanlı'nın İspanya'ya ilgisi Gırnata'daki Müslümanların durumundan dolayı arttı.
İspanya'dan sürülen Müslümanlar ve Yahudiler, 1492'den itibaren Osmanlı topraklarına kabul edildiler. Osmanlı-İspanya ilişkileri üzerine rahmetli Özlem Kumrular, Hüseyin Serdar Tabakoğlu, Fikret Sarıcaoğlu ve Uğur Demir'in araştırmaları vardır.
Son dönemde İspanya’nın Gazze ve İran konusundaki çıkışlarının Türk kamuoyunda olumlu karşılanması, aslında tarihin ilginç bir döngüsünü yeniden hatırlatıyor. Çünkü devletler arasında ne ebedî dostluklar ne de ebedî düşmanlıklar vardır; değişmeyen tek şey menfaatlerdir.
Osmanlı ile İspanya arasındaki ilişkiler, daha kuruluş dönemlerine kadar uzanır. Ancak bu ilişkilerin asıl şekillenmesi, II. Bayezid döneminde Gırnata’daki Müslümanların durumuyla birlikte hız kazandı. 1492’de Endülüs’ün düşmesiyle birlikte İspanya’dan sürülen Müslümanlar ve Yahudiler Osmanlı topraklarına kabul edildi.
16. yüzyılda Osmanlı ile İspanya açık bir rekabet içindeydi. Akdeniz ve Kuzey Afrika mücadele alanıydı. 1538 Preveze Deniz Zaferi ile Osmanlı üstünlük sağladı, 1574’te Tunus’un fethiyle İspanya’nın bölgedeki gücü kırıldı.
17. yüzyılda ise dengeler değişti. İspanya, Osmanlı ile diplomatik ilişki kurmak istedi ancak İngiltere ve Fransa’nın müdahaleleri bu girişimleri engelledi.
18. yüzyılda ilişkiler yeniden canlandı. Humbaracı Ahmed Paşa ve İbrahim Müteferrika gibi isimler ittifak fikrini savundu ancak sonuç alınamadı.
Nihayet 1782’de Juan de Bouligny’nin çabalarıyla Osmanlı-İspanya Ticaret Antlaşması imzalandı ve ilişkiler resmiyet kazandı.
Ancak 1799’da Fransa’nın Mısır’ı işgali sonrası Bouligny “istenmeyen adam” ilan edilerek Osmanlı’dan ayrılmak zorunda kaldı.
Bugün iki ülke arasındaki yakınlaşma, tarihin değişmeyen gerçeğini hatırlatıyor: Devletlerin dostluğu da düşmanlığı da kalıcı değildir; kalıcı olan menfaatlerdir.
