Evet, okuldu. Henüz beşinci sınıfta, çocuk yaşta, henüz hayattan habersiz, oyun çağında öğrencilerdi. Sahi, bu ülkenin dününde, kültüründe okul basmak var mıydı? Evet, okuldu orası oysa bugün, o kapıdan içeri korku girdi. Ve ne yazık ki, geride tarif edilmesi güç bir acı bıraktı. Düşündürücü, üzücü, sarsıcı, korkutucu…
Böylesi trajediler karşısında refleksimiz çoğu zaman hızlıca bir “neden” bulmak olur. Bir kişiyi, bir kurumu, bir ihmali işaret etmek… Oysa gerçek, bu kadar basit değil. Bu tür olayların tek bir sebebi olmadığı gibi, tek bir sonucu da yoktur. Her biri, uzun zamandır biriken bireysel, toplumsal ve yapısal sorunların kesişim noktasında ortaya çıkar.
Toplum olarak çoğu zaman parçaları ayrı ayrı tartışıyoruz: eğitim sistemi, aile yapısı, ekonomik baskılar, ruh sağlığı, şiddetin normalleşmesi… Ancak bu başlıkların her biri birbirine değiyor. Bir çocuğun dünyasında yaşadığı kırılma, sadece o çocuğa ait değildir; o kırılmanın izleri çoğu zaman çevresinde, okulunda, ailesinde ve içinde yaşadığı toplumda da bulunur.
Bu yüzden bu meseleye yaklaşırken tek bir suçlu aramak, gerçeği eksik okumak olur. Daha zor ama daha dürüst olan ise şunu kabul etmektir: Bu tablo hepimizin payının olduğu bir tablodur. Reyting ve reklam uğruna ekrana getirilenler, bir türlü kontrol edemediğimiz dijital oyunlar, sosyal medyanın oluşturduğu ikinci kimlikler, dinlediğimiz şarkılar, rol model diye karşımıza çıkarılanlar, sosyal erozyon, öfke patlamaları, öğretmenlik mesleğinin itibarı, üretilen politikalar, sosyolojik yanılgılar ve dahası… İhmal eden, görmezden gelen, duyarsızlaşan, çözümü erteleyen… Hepimiz bir yerinden bu hikâyenin içindeyiz. Ve aynı zamanda, bu olayların yarattığı korku ve kaygıyla hepimiz birer mağduruz.
Bu, suçu dağıtmak ya da belirsizleştirmek anlamına gelmez. Aksine, sorumluluğu genişletmek anlamına gelir. Çünkü ancak o zaman gerçek bir yüzleşme mümkün olur. Güvenliği artırmak kadar, çocukları gerçekten görmek; akademik başarı kadar duygusal iyi oluşu önemsemek; sorunlar büyümeden fark edebilmek… Bunların hiçbiri tek bir kurumun ya da kişinin omzuna bırakılabilecek şeyler değil.
Bu tür olaylara bakarken en büyük yanılgımız, meseleyi tek bir nedene ya da tek bir sorumluya indirgeme eğilimimiz oluyor. Oysa gerçek, bundan çok daha karmaşık. Herkes bulunduğu yerden, kendi deneyimleri ve hassasiyetleriyle olaya anlam vermeye çalışıyor; bu da farklı yorumları kaçınılmaz kılıyor. Ancak böylesine derin ve hassas bir konuda, parçalı bakış açılarıyla yetinmek bizi gerçeğe yaklaştırmak yerine ondan uzaklaştırabilir.
Asıl ihtiyaç duyulan, meseleyi daha geniş bir çerçevede, daha serinkanlı ve bilinçli bir yaklaşımla ele alabilmek. İdeolojik ve politik kaygılara saplanmadan, bilimsel verilerden beslenen, ahlaki ilkeleri gözeten, ortak değerler etrafında buluşabilen ve eğitim perspektifini ihmal etmeyen bir bakış açısı… Ancak bu şekilde hem nedenleri sağlıklı biçimde anlayabilir hem de kalıcı çözümler üretebiliriz.
Bu da aceleci yargılardan uzak durmayı, kolay cevaplara sığınmamayı ve meseleyi tüm boyutlarıyla değerlendirmeyi gerektirir. Çünkü böylesi olaylar, tek bir alanın değil; bireyin, ailenin, eğitim sisteminin ve toplumun ortak kesişiminde şekillenir. Dolayısıyla çözüm de ancak aynı bütüncül yaklaşımın benimsenmesiyle mümkün olabilir.
Belki de asıl soru şu olmalı: Böyle bir olayın hiç yaşanmaması için neyi farklı yapabilirdik? Ve daha önemlisi, bundan sonra neyi farklı yapacağız?
Çünkü her kayıp, sadece bir son değil; aynı zamanda görmezden gelinen birikmiş sorunların acı bir hatırlatıcısıdır. Eğer bu hatırlatmayı yine kısa süreli bir üzüntüyle geçiştirirsek, korkarım ki benzer acıları yeniden konuşmaya devam edeceğiz.
Bu yüzden bugün yas tutarken, yarın için sorumluluk almaktan kaçınmamak gerekiyor. Sessiz kalmak kolay, yüzleşmek zor. Ama başka bir yol da yok.
