Karakter, kimlik, kişilik, şahsiyet, duruş. Kim ne ile ölçer bunları ne ile tartar? Kimde vardır da kimde yoktur? Mevzu derin mevzu müşkül… Ekran havarilerine kalacak olsan belinde silah, afili arabalara binen, koyu giyinen, her türden raconu bilen abiler cuk oturuyor karakter kalıbına. Özgürlük diyerek her sınırı aşan, sorgulamayı ezmek sanan, başarmak için ötekini yok sayan adamlar da karakter tanımına girer oldu. Asan kesen, saldıran, masumiyet tanımayan ve sadece güçten anlayan devletler de bu tanıma giriyor kimilerine göre. Algılar mı değişti, sözlük mü yenilendi, lügat mı bozuldu azizim?
Desek ki; karakter, doğuştan verilen bir özellik değil; zamanla, hayatın içinden süzülerek oluşan bir bütündür. Eksik yönü vardır ama temeli budur. Peki bu bütün nasıl inşa olur?
İnsan, kendini başarılarıyla tanımlamayı seviyor. Sahip olduklarıyla, ulaştığı yerle, başkalarının ona biçtiği değerle… Oysa karakter dediğimiz şey, bu görünür katmanların çok daha altında, sessizce inşa edilir. Kimsenin alkışlamadığı anlarda, kimsenin görmediği seçimlerde şekillenir. İnsan dediğimiz varlık, yalnızca aklıyla ya da başarılarıyla tanımlanamaz. Onu asıl insan yapan; taşıdığı değerler, içselleştirdiği ahlak ve yaşadığı kültürdür.
Güçlü bir kişilikten söz ettiğimizde akla genellikle kararlılık, özgüven ya da direnç gelir. Ancak bu özellikler, tek başına insanı “güçlü” kılmaz. Asıl belirleyici olan, bu gücün hangi değerler üzerine kurulduğudur. Çünkü değerlerden yoksun bir güç, yönünü kolayca kaybeder; hatta çoğu zaman başkalarına zarar verecek bir araca dönüşür.
İnsani ve ahlaki değerler, karakterin pusulasıdır. Adalet, dürüstlük, empati, sorumluluk… Bunlar kulağa çoğu zaman “basit” ya da “eski” kavramlar gibi gelebilir. Fakat modern dünyanın karmaşası içinde, aslında en çok ihtiyaç duyduğumuz şeyler de yine onlardır. Çünkü insan ne kadar bilgili olursa olsun ne kadar başarılı görünürse görünsün; eğer doğru ile yanlışı ayırt edemiyorsa, içten içe eksik kalır.
Belki de asıl mesele, modern dünyanın hızına kapılıp bu değerleri “eski” ya da “gereksiz” görmeye başlamamızdır. Oysa insan değişse de insan olmanın özü değişmez. Saygı, dürüstlük, vicdan, aidiyet… Bunlar dün neyse bugün de odur.
Bugün belki de en büyük yanılgımız, “iyi insan” olmayı ikinci plana atıp “başarılı insan” olmayı öncelememizdir. Oysa kalıcı olan, iz bırakan, güven uyandıran şey; başarıdan çok karakterdir. İnsanlar bir süre sonra ne söylediğimizi unutabilir ne yaptığımızı da… Ama nasıl biri olduğumuzu asla unutmazlar.
Karakter kişiyi güçlendirir, güçlü bir kişilikse sadece kendine güvenen değil; aynı zamanda neye, neden bağlı olduğunu bilen kişiliktir. Değerlerinden kopmuş bir insan, ne kadar başarılı olursa olsun, savrulmaya mahkûmdur. Çünkü onu ayakta tutacak kökleri zayıftır.
Ve belki de kendimize sormamız gereken en basit ama en zor soru şudur:
Biz gerçekten güçlü bir karakter mi inşa ediyoruz, yoksa sadece güçlü görünmeye mi çalışıyoruz?