* NATO toplantısı için çokça duyduğumuz mütekabiliyet kelimesini karşılık olarak anlamalıyız. 36 Kez yapılan bir toplantı. NATO’nun 32 üye ülkesi, savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılanın %5’ine çıkarma konusunda somut ve güvenilir planlar yapılması için anlaştılar. 1949 Yılında ABD, Belçika, İngiltere, Danimarka, Fransa, Hollanda, İtalya, İzlanda, Kanada, Norveç, Portekiz ve Lüksemburg ile kuruldu. 3 Yıl sonra 1952’de Türkiye ve Yunanistan ile 14 ülke olarak devam etti. 1955 Yılında Almanya, 1982’de İspanya, 1999’da Polonya, Çekya ve Macaristan, 2004’de Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya, Slovenya, Bulgaristan ve Estonya ile iyice büyüdü. 2009’da Arnavutluk, Hırvatistan, 2017’de Karadağ, 2020’de Kuzey Makedonya, 2023’de Finlandiya ve 2024 Yılında İsveç ile birlikte toplam 32 ülke oldu. 12 Ülke ile başlayan toplanma 32 ülke ile devam ediyor.
* NATO Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü, küresel gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) yaklaşık %50’sini satın alma gücü paritesine göre %45’ini temsil eder. ABD, Almanya, İngiltere, Fransa, İtalya asırlık sanayi devrimi birikimi ve sömürgecilik sonrası ticaret ağlarıyla dünyanın en büyük sermayesidir. ABD tek başına küresel GSYH’nin yaklaşık %25’ini oluşturuyor, AB üyesi NATO ülkeleri dünyanın en büyük 2. ortak pazarına sahiptir. Ülkemiz ise satın alma gücü paritesine SGP göre dünyanın ilk 11, nominal GSYH’ye göre ise 18. ekonomisidir. NATO ülkeleri demografik bir kış dönemiyle karşı karşıyadır. Doğum oranlarının yenilenme hızı olan 2,1‘in çok altına düşmesi; sosyal güvenlik sistemlerini, emeklilik fonlarını ve sağlık bütçelerini sürdürülemez bir yükle baş başadır. Avrupa, sanayisini ayakta tutabilmek için sürekli olarak nitelikli dış göçe ve işgücü ithalatına bağımlıdır. Ülkemiz ise son yıllarda yaşlanma eğilimi gösterse de Avrupa ortalamasına göre halen daha genç, dinamik ve esnek bir nüfus yapısına sahiptir. Bu durum, ülkeye önümüzdeki 15-20 yıl boyunca işgücü piyasasında önemli bir “demografik fırsat penceresi” sunmaktadır. Ancak bu genç işgücünün verimliliğe dönüşebilmesi; eğitimde kalitenin artırılmasına, genç işsizlik oranlarının düşürülmesine ve beyin göçünün tersine çevrilmesine bağlıdır. NATO ekonomilerinde kayıt dışı ekonomi, gelişmiş denetim mekanizmaları ve dijital finansal sistemler sayesinde GSYH’nin %8 – %12’si gibi düşük seviyelerdedir; bu durum vergi tabanının genişlemesini ve sosyal güvencenin evrenselliğini sağlamaktadır. Ülkemizde ise kayıt dışı ekonomi tarihsel bir yapısal sorun olarak varlığını korumakta ve GSYH’nin %25 – %30’u civarındadır. Kayıt dışılık, kamu maliyesi açısından vergi gelirlerini sınırlayıp haksız rekabete yol açsa da, kriz dönemlerinde Türk işgücü piyasasına ve küçük-orta ölçekli işletmelere (KOBİ) Batı’da görülmeyen bir şok emici esneklik ve hayatta kalma kabiliyeti de sağlamaktadır. NATO ülkeleri sanayi, katma değeri yüksek, ileri teknolojiye dayalı, robotik ve tam otomasyonlu bir yapı sergilemektedir. Havacılık, savunma donanımları, kimya, hassas makine ve ilaç sanayiinde küresel liderlik ellerindedir. Ancak yüksek işgücü ücretleri ve katı çevre regülasyonları nedeniyle geleneksel imalat sanayiindeki fiziksel kapasitelerini büyük ölçüde kaybetmişlerdir. Ülkemiz ise otomotiv, tekstil, hazır giyim, demir-çelik, beyaz eşya, çimento, cam ve inşaat malzemeleri sektörlerinde dünyanın ve Avrupa’nın en büyük üretim üslerinden biridir. Türk sanayisinin gücü; orta-yüksek teknoloji üretimindeki tecrübesinde, müşteri taleplerine hızlı reaksiyon verebilmesinde, özel sipariş imalatındaki esnekliğinde ve Avrupa standartlarındaki kalite kontrolünde yatmaktadır. En büyük yapısal zaafı ise sanayi üretiminde ara malı ve enerjide ithalata olan yüksek bağımlılıktır; bu durum büyüme hızlandığında cari açık krizlerini tetiklemektedir. NATO'nun en düşük kişi başına gelire sahip ülkelerinden biriyiz. 19.000 dolarla sadece Makedonya, Arnavutluk ve Karadağ'ı geçebiliyoruz.
* Sonuç olarak, başkalarının bize davranmasını istediğimiz gibi davranırsak mütekabiliyet olur. Müteahhit inşaat yapan, mütehassıs uzman, müteakip birbirini izleyen, müteessir üzüntülü, müteveffa ölmüş, mütevekkil kadere razı olan, müteallik ilgili, demekmiş. Mütekabiliyetli olmamız için ise adalet ve eşitlikte, güven duyan, sınırları koruyabilen ve sosyal olarak uyumlu olmalıyız. Bir iyiliğe veya emeğe aynı şekilde karşılık verilmesi, ilişkideki adaleti sağlar. Karşılıklı verilen sözlerin tutulması, yapılan yardımların karşılıksız kalmaması toplum içinde kalıcı güven bağları oluşturur. Bize zarar veren veya kötü niyetli yaklaşan kişilere karşı aynı oranda mesafeli veya caydırıcı bir tutum sergilemek, kişisel sınırlarınızı ve saygınlığınızı korumanıza olanak tanır. Toplumsal kuralların ve ahlaki değerlerin sürdürülmesinde rol oynar. İnsanların birbirine saygı duymasını ve bu saygının karşılıklı olmasını garanti altına alır. Bu paragrafta yazılanlar ekonomik olarak neden 32 ülke arasında 29. Olduğumuzun resmidir. Ülkenin sadece %16 zengin olduğundan dolayı kalan %84 için çalışmalıyız.
