* Temmuz başı itibariyle yoksulluk sınırımız 116.106 lira oldu. Ülkemizde 85 milyonun %16’sı zengin. Geri kalanı da yoksul ve daha da yoksul olarak yaşıyor. Dünyada milyarder sayısı geçen yıl %13,1 artarak 3.302 oldu. Milyarderlerin toplam serveti ise bir yılda %25 arttı. Ekonomik eşitsizlik daha derinleşti. Geçtiğimiz yıl, dünya genelinde 196 yeni milyarder ortaya çıktı ve servetlerine 386,5 milyar $ daha eklediler. Ultra zengin bireyler, pazarlama, yazılım, genetik, fastfood, LNG gibi birçok geleneksel ve yüksek teknoloji sektöründeler. Teknoloji ve yapay zekâ dalgasının yükselişi Meta, Oracle ve Nvidia gibi önde gelen hisse senetleriyle küresel teknoloji varlıklarını %23,8 artırarak 3 trilyon dolara ulaştırdılar. Teknoloji sektörü, %27'lik artışla 1,7 trilyon dolara ulaşarak en hızlı büyüme sağladı. Elon Musk ise SpaceX'in ikincil hisse yeniden değerlemesi sayesinde katma değerin %40,7'sini tek başına oluşturdu. Dikkat çekici durum ise kadın milyarderlerin servetinin erkeklere göre iki kat daha hızlı artması oldu. Kadın sayısı mütevazı olsa da (2.545 erkeğe karşılık 374 kadın), kadın milyarderlerin ortalama serveti %8,4 artarak 5,2 milyar dolara ulaştı ve erkeklerin %3,2'lik artışını 5,4 milyar dolara ulaşarak erkekleri geride bıraktı. Bu artış 2022'den bu yana üst üste 4 yıldır devam ediyor.
* Nato zirvesi öncesi bizim çok daha önemli problemlerimiz var bunların başında ise geçim sıkıntısı, yüksek enflasyon ve satın alma gücü geliyor. Her geçen gün artan hayat pahalılığı ve barınma maliyeti, %84‘ün temel ihtiyaçlarını karşılamasını güçleştiriyor. Güncel ekonomik gerçeklikler açlık ve yoksullukla anlatılabilir. Gıda ve kira gibi temel harcama kalemlerindeki artışlar, genel enflasyon oranının üzerinde seyrederek dar ve sabit gelirliyi daha çok etkiledi. İthal girdi maliyetleri ve döviz kurundaki değişimler fiyatları yukarı doğru artırdı. Ücret artışlarının yaşam maliyetlerindeki artışı karşılamakta yetersiz kalması, çalışanların ve emeklilerin satın alma gücünün gerilemesine yol açtı. Türkiye genel ve güncel ekonomik sorunları içinde gelir adaletsizliği diğer sorunlar içinde az yer tutsa bile ciddi bir problemdir. 1-yüksek enflasyon, 2-hayat pahalılığı, 3-TL'deki değer kaybına bağlı yüksek üretim maliyetleri, 4-dış ticaret, 5-cari açık, 6-yapısal işsizlik, 7-gelir adaletsizliği, 8-düşük tasarruf oranları ve 8-kronik dış finansman ihtiyacıdır. Bu temel problemler, birbirlerini tetikleyen bir yapıdadır. Fiyatlar genel düzeyindeki kronik artış, vatandaşın alım gücünü düşürdü ve temel harcamalar ile barınma gibi alanlarda ciddi geçim zorluklarına yol açtı. Üretim için gerekli olan ara malları ve hammaddelerin önemli bir kısmı yabancı ülkelerden alınıyor. Döviz kurlarındaki hareketlilik doğrudan üretim maliyetlerine, oradan da tüketiciye yansıyarak enflasyonu körükledi. Özellikle genç işsizliği ve vasıf uyuşmazlığı, hem iş gücü piyasasında verimsizlik yarattı hem de sosyal refahı bozdu. Toplumun farklı kesimleri arasında refahın adil bir şekilde paylaşılamaması, ekonomik kırılganlıkları ve yoksulluğu artırdı. Ülkedeki tasarruf olmaması, yatırımları karşılayamaması, ekonominin sürekli olarak dış finansmana ve yabancı sermaye girişine bağımlı kalmasına sebep oldu.
*Sonuç olarak, en iyi sonuçlar en kısa sürede, servet vergisini kademeli olarak %20-%50’ye yükselterek, elde edilen fonun %20’si, en yoksul %20’lik kesime, uygun şekilde transfer edildiğinde çözülür. Türkiye’nin Gini katsayısı çok kötü durumda. Gelir dağılımı adaletsizliğini giderme konusunda bazı bulguların vurgulanmasına gerek var bunlar ise ülke nüfusu belirleyici değildir. Program vadesi uzadığında etkisi kötü oluyor. Taban ve tavan fiyat, mevzuat zorluğu, kamulaştırma gibi piyasa müdahaleleri olmamalıdır. Sadece vergi-prim affı, kamulaştırma yöntemlerle zararları kamunun üstlenmesi hâlinde sınırlı etki görülmüştür. Piyasa müdahalesi risklidir. Tam istihdam yerine gelir dağılımında en alttaki %20’lik kesimin desteklenmesi öncelikli olmalıdır. Gelir vergisi yerine servet vergisi alınması daha etkindir, kademeli %20-%50 örneğin yatlardan, yalılardan, yazlığı olanlardan gibi yeterli olacaktır. KDV, ÖTV gibi dolaylı vergiler yerine kurumlar vergisi, servet vergisi gibi doğrudan vergiler tercih edilmelidir.
