Prof. Dr. Fatih Mehmet Öcal

Bitmeyen tartışma TÜİK verileri

Prof. Dr. Fatih Mehmet Öcal

 TÜİK’in her ayın üçünde saat 10:00’da açıkladığı enflasyon verileri, artık alışıldığı gibi kamuoyunda tartışılmaya devam etmektedir. Kamuoyuyla paylaşılan TÜFE rakamlarının, yine halkın çok büyük bir kesimini hayal kırıklığına uğrattığı bir realitedir. Çünkü maaşlar, ücretler, yapılan sözleşmeler (konut kirası, işyeri kirası) gibi hayatın içinde iktisadi değere sahip birçok unsurun fiyatlanmasında resmi olarak TÜİK verileri baz alınıp, buna göre belirlenmektedir. Bu konuda sorun yok, ancak tartışmaların çıkış nedeni fiyatlar genel seviyesinde sürekli artış olarak tanımlanan enflasyon oranlarındaki artışın, bir yandan halkın büyük çoğunluğunun temel ihtiyaçları olan mal (gıda, beslenme, ulaşım vb.) ve hizmetlerin (sağlık, eğitim, turizm, haberleşme (GSM kullanım ücretleri) artış oranından düşük olması nedeniyle alım gücünün sürekli azalması,  diğer yandan alım satıma konu olan hammadde, ara mal ile halkın büyük çoğunluğunun  tüketmek ve kullanmak orunda oldukları mal ve hizmet fiyatlarının ise açıklanan aylık ve yıllık enflasyon oranlarından önemli oranda sürekli yüksek düzeyde seyretmesidir.

Ülkemizde her ayın 3’ünde olduğu gibi Ağustos ayı enflasyon rakamları da; Ağustos’ta aylık TÜFE enflasyonu %1,84 ile piyasa beklentilerinin bir miktar altında gerçekleşti. Bu dönemde yıllık TÜFE enflasyonu Temmuz ayındaki %31,75 seviyesinden %31,51’e geriledi. Geçtiğimiz Aralık ayından bu yana TÜFE artışı ise %22,07 düzeyinde kaydedildi. Ağustos’ta enerji fiyatları aylık bazda %5,46 ile Nisan’dan bu yana en hızlı artışını kaydederken, taze meyve sebze fiyatlarındaki %8,18’lik düşüş paralelinde işlenmemiş gıda fiyatları %2,03 geriledi. Böylece, mal enflasyonu Ağustos’ta 0,2 puanlık artışla %1,02’ye yükseldi. Bu dönemde hizmet enflasyonu ise kira, haberleşme ve ulaştırma gruplarına ilişkin fiyat artışlarındaki hızlanmaya karşılık lokanta ve oteller ile diğer hizmet kalemlerindeki ivme kaybıyla birlikte %3,18’den %3,08’e geriledi. Ağustos’ta mevsimlik ürünlerin hariç tutulduğu A endeksi %2,80 ile manşet enflasyonun üzerinde yükselerek enflasyonda mevsimsel ürünlerin sınırlayıcı etkisini teyit etti. Bu dönemde, B (işlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler, ve tütün ile altın hariç TÜFE) ve C (enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler ile tütün ürünleri ve altın hariç TÜFE) endekslerindeki aylık artışlar %1,84 ve %1,81 seviyelerinde gerçekleşti. Yİ-ÜFE’deki aylık artış Temmuz’daki %1,52 seviyesinden Ağustos’ta %2,57 düzeyine yükseldi. Böylece, son iki ayda gerileyen yıllık Yİ-ÜFE enflasyonu Ağustos’ta %27,95 seviyesine yükseldi. Ağustos’ta aylık bazda %2,57 düzeyinde gerçekleşen YİÜFE enflasyonuna, üretici fiyatlarının %16,41 yükseldiği kok ve rafine petrol ürünleri (0,56 puan), %6,03 arttığı elektrik, gaz üretim ve dağıtımı (0,53 puan) ve %1,65 ile sınırlı bir artış kaydetmesine rağmen sepetteki yüksek ağırlığı nedeniyle gıda ürünleri (0,32 puan) katkı sağladı. Bu dönemde %8,14 ile üretici fiyatlarının gerilediği tek grup olan ham petrol ve doğal gaz ise Yİ-ÜFE’yi 0,10[1] şeklinde açıklanmakta ve farklı görüşler şeklinde yorumlanmaktadır.

TÜİK’in resmi sitesinde her ay açıklanan ve yayınlanan enflasyon oranlarının kamuoyunda doğruluğu ve yanlışlığı tartışılsa da hakim olan görüş, TÜİK’in açıkladığı verilerin hükümet tarafından dikte edildiği ve piyasada alım satıma konulan mal ve hizmetlerin fiyatlarını doğru bir şekilde yansıtmadığıdır. Kurumların değerliliği ancak, kamuoyuna açıkladığı veri, rapor ve bilgilerin toplumda karşılık bulmasıyla doğru orantılıdır. Merak ediyorum, halkın büyük çoğunluğunun kullandığı gıda, giyim, ulaşım, sağlık gibi temel ihtiyaçlarının fiyatlarının, TÜİK tarafından açıklanan yıllık %31.51, aylık ise %1.84 enflasyon oranı kadar arttığını ve enflasyon karşısında ezilmediğini ülkemizde söyleyecek bir kişi var mıdır?

[1] Enflasyon Ağustos 2026, file:///C:/Users/admin/Downloads/enflasyon.%20(1).pdf., ET:19.09.2026.

Yazarın Diğer Yazıları